Europese esdoorn en berk tappen voor sap en suiker: hoe, tips, zelf een houten tapgoot maken, ervaringen

Kan je de Europese Esdoorn tappen voor sap en suiker? 

 

Ik tap hier een Europese esdoorn in mijn tuin met de 'tak snoei' methode... Met het sap dat ik in de fles opving, maakte ik esdoornsuiker... 

Ik ben dol op ahornsiroop, ik eet het bijna elke dag. Ik heb me al vaker afgevraagd: waarin zou die Canadese esdoorn verschillen van die grappige esdoorn helikopterzaadjesbomen die zich overal in mijn tuin uitzaaien? 

Deze lente nam ik de proef op de som en tapte ik een spontaan opgekomen esdoorn in de achtertuin. Als er iets is dat ik niet wil, is het bomen schaden. Volgens bronnen op het internet mag je in een boom die een omtrek van minstens 35cm heeft een gaatje boren en enkele liters sap tappen, zonder dat het de boom kwaad doet. 

In deze blogpost: 

I. Meer uitleg over dit alles, achtergrond en context

II. Een stappenplan Hoe Tap Je Een Boom

III. Zelf een tapgoot maken 

IV.Receptideeën en meer! 

Vind je dat boom-boren akelig klinken, dan kan je ook een tak snoeien, die je in een fles hangt, zoals de mevrouw van Plantenliefde in dit handige filmpje. Dat een tak afbreekt, is relatief normaal voor een boom: daar kan hij tegen. 

Ik wilde uittesten of ons lokale esdoornsap lekker is, en ik wilde ook meer weten over andere sapstromen: bestaan er nog andere boom'sappen' die lekker en drinkbaar zijn, in onze contreien, naast de gekende berk? 

Kort antwoord:  

Ja! Ik testte het uit: het Europese esdoornsap is lekker en zoet, de suiker karamellig. Maar: onze esdoorns bevatten veel minder suiker, waardoor je veel meer energie moet inzetten wil je er suiker van koken. 

En ja, er zijn nog andere boomsoorten die je kan tappen: lees het hieronder!  

Geschiedenis van het bomen tappen 

In Noord-Amerika is het tappen van suiker-esdoorns traditie, in Europa was dat het berkensap tappen.  

Na de lange winter leverden Canadese esdoorn en Europese berken een verkwikkende, gezonde drank vol waardevolle voedingsstoffen. 

Kan je nog andere bomen tappen?  

Naast Canadese en Europese esdoorn en berk zijn er nog tal van bomen, en struiken, die je kan tappen. Er zijn weinig mensen die alles geprobeerd hebben (kijk bij bronnen hieronder) en bijgevolg is er niet over elke tapbare boomsoort evenveel informatie te vinden. 

Als je zelf gaat experimenteren is dit je eigen verantwoordelijkheid.  

Wat ik geleerd heb, is:

-met berk zit je goed

-Europese esdoorn levert relatief veel sap, maar het sap bevat weinig suiker vergeleken met de Canadese esdoorn

-bijna alle Europese bomen hieronder vermeld die drinkbaar sap opleveren, leveren veel minder sap op dan de Canadese esdoorn.  

-de best gedocumenteerde en meest interessante Europese soorten die je zelf kan tappen zijn...

1.Europese esdoorn

2.Berk

3.Linde

4.Walnoot

5.Populier

6.Druif: als je, zoals wij, je druif te laat in het seizoen hebt gesnoeid, weet je dat de druif heel veel sap produceert, en dit sap is drinkbaar. Bij druiven hang je eenvoudigweg een gesnoeide tak in een fles. 

Heb jij ervaringen met het tappen van deze soorten of weet je nog meer? Laat van je horen ajb! 

 

Nadelen aan Europese esdoorn en andere Europese tapbare bomen tappen:

Bij de Canadese esdoorn kan je suiker maken van het sap, kijk bij deze site voor een fantastisch voorbeeld van hoe de Indianen lang geleden esdoornsuikersnoep maakten in berkenbast 'puntzakjes'.

Je kan ook met Europese esdoorn siroop en suiker maken -- ik probeerde het uit -- maar bedenk wel:

-Europese boomsoorten bevatten (veel) minder suiker per liter dan Canadese esdoorn. Je moet dus langer koken voor minder suiker.  

-het kost behoorlijk veel energie. Ik kookte een kwart liter sap in tot ongeveer een eetlepel suiker. Deze suiker was lekker!

-de suiker die ik bekwam, bleek echter heel water-gevoelig: na het inkoken verkreeg ik eerst een droge, karamelkleurige poedersubstantie. Maar al een half uur later bleek het poeder plakkerig geworden. Ik had het potje open laten staan. 

-Vermoedelijk is dit soort suiker dus slechts kort houdbaar. 

 

Ik lette even niet op en mijn esdoornsiroop begon aan te branden. Ik schraapte de suiker die nog goed was eraf: lekkere karamel-achtige smaak. Op de foto rechts het suiker 'poeder' kort na het inkoken, een half uur later was dit poeder alweer plakkerig geworden... 

Ik hou van snoepmaken (check zelfgemaakte gembersnoepjes en kweepeersnoepjes). 

Met Canadese esdoornsiroop kan je fantastische dingen maken: ahorn 'boter' (smeerbaar suikertje), suikergoed in de sneeuw maken (met de sneeuw als mal), lollies, etc: kijk op deze site voor uitleg en foto's. De dame van de website vertelt dat je voor snoep (hard candy, harde kraak) ahornsiroop moet combineren met glucose en dat je het niet hoger dan 148°C mag verhitten en 10% glucose moet toevoegen.   

Zelf Suiker Produceren in je eigen achtertuin? 

Toen wij hier kwamen wonen en 'volledig' zelfvoorzienend wilden gaan leven, was 'zelf suiker produceren' iets waar ik mijn hoofd over brak. Ik dacht: ik kan echt niet zonder suiker leven. Maar we willen zo onafhankelijk mogelijk worden, dus ik wil 'zelf' suiker maken! 

Destijds heb ik de suikerbiet optie niet bestudeerd: die is, denk ik nu, de relatief makkelijkste manier om zelfgemaakte suiker te bekomen (wordt absoluut vervolgd :). 

Wel dacht ik een 'makkelijke' manier om suiker te maken gevonden te hebben: bijen houden, voor honing. Ondertussen vind ik bijen houden voor honing totaal geen optie meer, omdat het dusdanig slecht gaat met de bij vandaag, dat ze hun honing heel hard zelf nodig hebben. Veel interessanter vind ik de Bee Kind Hives: uitgeholde boomstammen die je strategisch in hoge bomen hangt, zonder er verder ooit aan te komen, met als doel opnieuw wilde, sterke, tegen ziektes, predatoren en pesticiden bestandzijnde bijen te verkrijgen.

Ik probeerde ook nog de stevia plant als suikerrvervanger en vond de smaak... eerder zo zo.

In die periode wist ik nog niet, dat al die zichzelf rijkelijk uitzaaiende esdoorns en de berken in mijn tuin ook boomsuiker creëren, die je kan oogsten, tenminste: een beetje, seizoensgebonden, en het vergt verwerking.

Onze esdoorns en berken in Europa leveren bijlange niet evenveel suiker als de Canadese suikeresdoorn. Maar ik heb het Europese esdoornsap geproefd en ik vond het lekker en zoet. Meer nog: ik probeerde het in te koken, dat ging vrij makkelijk, en zo verkreeg ik een soort suiker!

Wat kan je, naast siroop en suiker, nog allemaal maken met esdoornsap, berkensap, bomensap?

 Met berkensap kan je wijn, bier, azijn en kombucha maken. 

Waarschijnlijk ook limonade op de vier manieren waarmee ik wilde probiotische kweepeerlimonade maak! 

Zou dat ook met esdoornsap gaan? Ik vermoed van wel!

Hoe tap je bomen?

Op de juiste manier tappen, bezorgt de boom geen last 

Hou rekening met volgende zaken:

-Tap enkel in het voorjaar: wanneer de dagen overdag beginnen op te warmen (rond de 7°C) en te lengen, maar de nachten nog koud zijn: tussen februari en april. Bomensuiker -en sap is iets seizoensbepaald. Maar als je het juist doet, kan je veel oogsten en bewaren.

-Tap enkel gezonde, volwassen bomen die tappen aankunnen: bomen met een omtrek van minstens 35 centimeter. 

-Tap enkel de juiste bomen! Als je hiermee gaat experimenteren, ga ik ervan uit dat je kan determineren. En dat je bv geen spar met een taxus verwart, of je vertelt het niet meer na.

Pluggen na boren of juist niet? 

Over of je het gedrilde gat in de boom moet dichtmaken na het tapseizoen, is discussie. Sommige websites zeggen dat je het gaatje best met een houten 'stop' dichtmaakt, andere websites, zoals deze, beweren dan weer dat je het gat best niet dichtstopt, omdat je dan de kans op infecties doet toenemen...  

Persoonlijk lijkt openlaten me de meest natuurlijke optie. Als iemand het antwoord weet, laat van je horen! 

Maak je eigen tapje!!!  

Ik heb geen metalen tap liggen thuis, en in Europa zijn weinig verkopers van roestvrijstalen taptuitjes. De traditie van het berken tappen is hier niet meer wat ze geweest is.  

Ik dacht dat ik een briljant idee had: ik zou een metalen rietje als tap gebruiken! Roestvrij staal, sterk, dun: ideaal! Maar het werkte niet... Achteraf denk ik dat het misschien toch had kunnen werken: toen ik het rietje er na een paar dagen van geen sap uittrok, zat er wat zaagsel van te boren in vast. 

Zorg er dus steeds voor dat je het geboorde gat van binnen even vrij maakt met behulp van een dun takje vooraleer je je tap installeert! 

 

Doordat mijn metalen rietjes plan faalde, ontdekte ik wel dat het heel makkelijk is om zelf een houten tapje te maken van een vliertak!!! 

Dat leerde ik dankzij de heldere instructies op deze website. 

Ik heb twee linkerhanden en ging ervan uit dat het niet zou lukken, maar ik had dit leuke tapkraantje echt, zoals de site belooft, op vijf minuten gemaakt! 

 

 

Hoe maak je je eigen houten tapje voor het tappen van bomen?

Nodig:

-een tak van een vlierboom, ongeveer 10 cm lang, niet dunner dan je wijsvinger, niet dikker dan je duim

-een snoeischaar om de tak mee af te knippen

-iets dat lang, puntig en sterk is, om de tak mee uit te hollen: een dunne schroevendraaier, een lange rechte nagel of schroef, een sterk dun penseel -of satéstokje, ... 

-een zakmes of gewoon een scherp mes 

Hoe maak je het?

1.Snoei de vliertak: je hebt een stuk van ongeveer 10 centimeter nodig.

2.Hol de tak langs beide kanten uit met je lange, dunne, scherpe werktuig.

3.Blaas restjes eruit, idealiter kan je erdoorheen kijken. 

4.Vanaf het midden van je tak kies je een uiteinde dat in de boom gaat zitten: dit ga je nu in een punt proberen slijpen met je mes. Snij er spaanders vanaf en werk helemaal rond, zodat je een kegelvorm krijgt. 

5.Klaar!!! Om te tappen tik je het dunne kegelvormige stuk in het geboorde gaatje in de boom.  

 

Hoe kan je zelf bomen tappen voor sap en suiker?

Nodig:

-een tapbare, gezonde boom van minstens 35cm met drinkbaar sap: esdoorn, berk, linde, ... 

-een boor (of een kurkentrekker als je manueel wil boren?)

-een emmer of een fles, eventueel een deksel voor de emmer of een afdakje dat je erboven kan bevestigen. In het deksel van de emmer kan je een gaatje boren waar het slangetje door past.

-optioneel: een snoeischaar, als je takken gaat tappen, en eventueel een zak met hengsels of touw.

-optioneel: een slangetje of darmpje 

-takje 

-touw

-een tap (makkelijk zelf te maken van een vliertak, zie hierboven!)

-een zachte hamer (voor tentharingen bv) 

 

Hoe doe je het? 

1.Determineer de juiste boom en bepaal of de boom het tappen aankan.

1A.Snoeien: ga je een tak snoeien, kies een exemplaar waar je bij kan, en waar je snoeischaar nog rond past, en die je in een flessenhals kan schuiven. Bevestig de fles mbv een zak met hengsels aan de boom. De zak gaat dan uiteindelijk, wanneer de fles volstroomt, het gewicht opvangen. 

1B.Boren: 

2.Boor een gaatje van ongeveer 8mm ongeveer 1m boven de grond, en zorg ervoor dat je lichtjes schuin naar boven boort, opdat het sap er makkelijker uit kan stromen.

3.Maak het geboorde gaatje even vrij van boorzaagsel mbv een takje. 

4.Check of er effectief sap uit komt. Een druppel is al genoeg.

5.Duw je tap in het gaatje. Misschien voorzichtig mbv de hamer. De tap moet goed vastzitten. 

5B.Onder het geboorde gaatje kan je ook een v-vormige inkeping maken, zodat het sap zeker richting je fles wordt geleid. Dit is de traditionele manier van de Indianen. Zie een foto op deze site:

6.Bevestig de emmer mbv touw onder de tap. 

7.Optioneel: je kan een slangetje aan het uiteinde van de tap bevestigen, en dit door het deksel van de emmer of in een fles leiden. 

8.Als je geen geperforeerd deksel hebt, kan je mbv van touw een afdakje boven je emmer bevestigen.

9.Check minstens 1x per dag.  

 

Bronnen: 

Deze sites waren bij mijn opzoekingen heel handig: 

-Welke bomen komen in aanmerking voor aftappen? 

-Iemand die 27 soorten bomen heeft getapt, maar deze bevinden zich in de Amerika...

Het artikel Uses of tree saps in northern and eastern parts of Europe

-Allerlei Europese sapsoorten

-Heel interessant en uitgebreid artikel over het tappen van Europese bomen van Fergus the Forager

Ik tap een Europese esdoorn...

 

Zijn er nadelen aan een voedseldroger?

Waarom ik een droogoven kocht

Ik heb mijn negen-lade Excalibur droogoven al jaren. Ik ben er heel tevreden over, zo tevreden, dat ik er deze post over schreef: Waarom ik een droogoven kocht en wat mijn ervaringen ermee zijn.

Ik ben iemand die heel graag experimenteert met vegan koken in de keuken, ik hou van creatieve bedenksels, van wildplukken, fermenteren, van smaakcombinaties waar niemand ooit aan zou denken, van maffe recepten. Ik hou er ook van om een gerecht op een langzame manier klaar te maken: door fermentatie, of door veel verschillende stappen. Een droogoven komt bij al dat geëxperimenteer enorm goed van pas! 

Meestal gebruik ik mijn droogoven seizoensgebonden: in de zomer maak ik fruitleer, droog ik pruimen, maak ik zelf gefermenteerd bouillonpoeder met oogst uit de tuin, enzovoort. In de herfst droog ik peren, droog ik appelsschijfjes, ... 

Kortom: heel leuk en heel veel voordelen.  

Maar zijn er nu ook nadelen verbonden aan zo'n droogoven? 

Absoluut!

1.Het maakt veel lawaai.

Ik verafschuw het geluid van de dampkap, en een droogoven is een dampkap in het kwadraat. In de zomer en/of als het droog is durf ik de droogoven buiten te zetten: dat helpt. Maar dat gaat uiteraard niet als het regent of sneeuwt, of als het buiten koud is: dan zou je absurd veel meer verbruiken.

2.Het drogen duurt lang.

Bovendien moeten heel wat levensmiddelen heel erg lang drogen (5, 12 uur, soms nog langer) voor ze door en door droog zijn: je wil geen bederf.

Dat betekent, dat de droogoven ook 's nachts 'moet' aanstaan (je kan ook pauzeren en uitstellen tot de dag erna, meestal). Dan is het dus vervelend: 1, dat het zo lang duurt, en 2, dat er 's nachts lawaai is.

3.Het zorgt voor vocht in huis.

Er moet altijd minstens een raam op een kier staan als je droogt! Het vocht uit de voedingswaren moet ergens naartoe kunnen. Ik droog ook nooit in de ruimte waar ik mijn zelfgemaakte zepen maak: de droogoven heeft daar een effect op, zelfs als het raam open staat. 

4.Onzekerheid: wanneer is iets nu echt droog?

Soms vind ik het niet makkelijk om te weten of iets nu echt droog is of niet, ik vind dat een nadeel. Als je namelijk iets niet lang genoeg droogt, bestaat er kans op schimmel. En dan heb je veel moeite voor niets gedaan. Is het nu echt droog of niet? Ik vind dat lastig om te bepalen, zeker bij pruimen, appels (ik wil liefst zacht gedroogde appelringetjes, maar ik ga meestal voor echt droog en eerder chipsachtig, uit schrik voor schimmel). Kruiden zijn makkelijker: die knisperen als ze echt droog zijn.

5.Een droogoven neemt veel plaats in.

Een droogoven is toch wel een uit de kluiten gewassen machine. Ik berg hem meestal op in een open rek dat iet of wat uit het zicht is. Maar hij neemt veel plaats in: ook wanneer je gaat drogen en de machine aanstaat. Dat ding staat dan in de weg! Mijn oplossing is om de droogoven tijdelijk op de grond te zetten, of om buiten op het terras te drogen als het buitenweer dat toelaat. 

6.Een droogoven is lelijk, en het is een 'lomp' gewicht.

Een droogoven is niet meteen een machine die ik mooi zou noemen, niet zoals de chocolademachine, bv. Het is ook een 'lomp' gewicht: niet superzwaar maar niet echt handig om zo op te pakken.  

7.Een droogoven verbruikt ook elektriciteit.

Het blijft een machine, en die verbruikt elektriciteit. Aanzienlijk minder dan een gewone oven, maar toch. Ik ben erg blij dat we zonnepanelen hebben en een batterij die de zonne-energie opslaat, zodat we het verbruik een beetje kunnen plannen.

8.Nog een machine erbij... 

Ik vond het niet makkelijk, destijds toen ik overwoog of ik een droger in huis wou, om effectief tot de aankoop over te gaan. Want een droogoven betekende er weer een machine bij. Ik heb ook al een wafelijzer, een ijsmachine, een pastamachine, een krokettenmachine (waar je allerlei superleuke dingen mee kan maken!), een keukenmachine, een kruidenmolen, een blender, en een kitchenaid. En een broodsnijmachine! Eens ze gelanceerd is, wil ik ook absoluut en onmiddellijk een chocolademachine. 

Het voelde als overkill, toch ben ik blij dat ik een droogoven in huis heb! Twijfel je om te kopen, dan kan je bij deelplatformen zoals .. en .. kijken. Misschien ken je iemand in de buurt met wie je samen kan drogen? Samen de oogst verwerken is leuker, het scheelt ook tijd en energie.  

9.Je hebt nog extra benodigdheden 'van doen'.

Eigenlijk heb je, als je een droogoven koopt, ook droogovenvellen nodig. Dat zijn een soort foodgrade bakmatjes speciaal bedoeld voor droogovens. Dat is opnieuw een aankoop.... 

10.tempeh 

Toen ik met tempeh maken begon (en nog steeds mee bezig ben), hoopte ik, dat ik mijn droogoven als een tempeh incubator zou kunnen gebruiken. Je kan een droogoven immers om zelf yofu mee te maken en om zelf brood in te laten rijzen gebruiken. Maar voor tempeh blijkt in de praktijk, dat de temperatuur in mijn droogoven daarvoor of te warm of te koud wordt. En ook chocolade tempereren in een droogoven vind ik geen aanrader, hoewel dat misschien meer met ongeduld van mijn kant te maken heeft... 

11.Je moet erbij blijven.

Dit geldt misschien niet voor jou, maar zelf blijf ik thuis als er een machine aan het draaien is, om brand te voorkomen. Ik ga de deur niet uit als de wasmachine aanstaat, en voor de droogoven is dat hetzelfde. Je kan dus niet 'weg' als je droogt. Wel heb ik ontdekt, dat het meestal prima werkt om het drogen te onderbreken. Als ik dus ergens heen moet, trek ik de stekker uit, en als ik terugkom, steek ik die weer in het stopcontact.  

Gedroogde Zoete Aardappel...

Wegen al die nadelen op?

Alles bij elkaar genomen wegen, voor mij persoonlijk, de voordelen van een droogoven op tegen de nadelen. 

Wanneer ik hem niet gebruik zet ik hem uit zicht. 

Als ik droog, dan probeer ik dat op een dag te doen dat de machine buiten kan, zodat ik geen last heb van lawaai.  

Waar ik het meest plezier van heb, met mijn droogoven?

1.Experimenteren

Terwijl ik dit schrijf, ga ik zoete aardappel drogen. Ik wil daar een poeder van maken, en met dat poeder wil ik experimenteren (ik wil bv zelf een vegan hondenkauwstaaf maken). Ik ben dol op experimenteren in de keuken, en ik zou mijn droogoven daarvoor alleen al niet meer willen missen!

2.Appelringen, gedroogde peer: houdbaarheid!

Seizoensfruit-en groente houdbaar maken: dat is een ongelofelijk voordeel van een droogoven. Wij hebben geen zolder en geen kelder, voor ons is drogen de beste optie.

3.Gedroogde tomaten, gedroogde courgette: plaatsbesparing!

Vorig jaar was een gouden tuinjaar met onwaarschijnlijk veel oogst. We hebben niet zo'n groot huis (dat komt door al die machines, natuurlijk :) en ik wist niet goed waar alle oogst kwijt te raken. De droogoven helpt enorm om plaats te besparen, bv 15 mega knotscourgetten transformeerden tot poeder dat in 1 enkel glazen potje past: zelf courgettepoeder maken! 

Wat vind ik het coolste dat ik al in mijn droogoven heb gemaakt?

-Vegan Kauwstaven voor mijn hond

-Tarhana: gefermenteerd bouillonpoeder van oogst uit eigen tuin 

-Probiotisch Kweepeer Fruitleer 

Dat zijn mijn topredenen, maar ik heb er nog meer, lees: waarom ik een droogoven kocht en wat ik ervan vind.

Gebruik jij je droogoven nog voor andere dingen? 

Nog meer drogen? 

-Zelf tomaten drogen

-Zelf pompoen drogen

-Zelf rozenbottels drogen

-Zelf kweepeer drogen

-Zelf mispels drogen

-Zelf perziken drogen

-Zelf appels drogen

-Zelf courgette drogen en courgettepoeder maken: courgette bloem 

-Waarom ik een droogoven kocht en wat mijn ervaringen ermee zijn 

-Zelf Tarhana maken: Gefermenteerd Turks Bouillonpoeder om je Oogst te Bewaren! 

Deze post bevat affiliate links: als jij op zo'n link klikt en op de betreffende website iets koopt, verdien ik een klein bedrag omdat ik je zogezegd heb leren kennis maken met die website. Ik heb je ahw naar hun winkel geleid. Wat je ook aankoopt, het bedrag blijft hetzelfde. Bedankt voor je steun alvast! 

 

Zelf Kweepeer Extract Maken: Vang het Aroma van de rijpe vrucht!

De heerlijke geur van rijpe rauwe kweeperen 

Rijpe kweeperen ruiken fantastisch lekker: zoet, floraal, met een hint van citroen, een tikje mysterieus, Oosters, kruidig en warm. Ik vind het leuk om een schaal vol rijpe kweeperen in de living te zetten: na een tijdje geurt je hele huis ernaar! En hun kleur is ook zo prachtig: supergeel, net of er reuzen-citroenen in die schaal liggen...

Gekookte kweeperen ruiken heel anders

Het is alleen zo jammer, dat die kruidige zonnige geur verdwijnt, wanneer je de kweeperen stooft of kookt. De geur verandert dan naar een honingachtig zoet parfum met iets van rozen. Ook een heel lekkere geur, maar anders. 

Hoe behoud je het parfum van de rauwe kweepeer?

Ik wou iets maken waarmee ik de geur van de rauwe kweeperen kon 'vangen'. Een geur houdbaar maken lukt het best met behulp van  alcohol: dan maak je een extract: kweepeerextract!

Waar moet je op letten bij het maken van Kweepeer Extract?

-Je kweeperen mogen overrijp, maar niet rot zijn. Hoe rijper ze zijn, hoe geconcentreerder de geur van de schil. Rotte plekken snij je weg.

-Ik gebruikte een citroenzesteur: daar krijg je mooie lange reepjes schil mee. Heb je geen zesteur, dan kan je ook gewoon een rasp of zelfs een dunschiller gebruiken, of, als je handig bent, een scherp mes.  

-Gebruik indien mogelijk biologische alcohol

-Je hoeft de geschilde kweeperen niet weg te gooien! Je kan met de restjes van de kweeperen vanalles maken:

-kweeperenazijn

-kweepeersap

-kweepeercake

-kweepeerfruitleer 

-kweepeerhydrolaat 

-confituur met specerijen en rozenwater 

-soep van kweepeer en pompoen 

-"gebakken thee", van o.a. kweepeer 

-er komen nog kweepeerrecepten aan: kijk in de rechterbalk en klik op de categorie "Kweepeerrecepten": dan komen alle kweepeerposts onder elkaar en hoef je alleen op 'oudere posts' te klikken om de volgende te zien.  

Zelf Kweepeer Extract Maken Van Kweepeerschillen

Nodig:

-een drietal grote of vier kleine rijpe kweeperen. 

-een kom met water

-een schone droge theedoek 

-een schoon glazen potje met deksel

-een zesteur of een fijne rasp, dunschiller of scherp mes

-liefst biologische alcohol met een hoog percentage, zoals rum of vodka.

Hoe maak je het?

1.Boen de kweeperen met een droge doek: het dons moet eraf zijn.

2.Rasp de schil, probeer enkel de schil mee te hebben. 

3.Doe de schilletjes in het glazen potje.

4.Overgiet met alcohol tot de schilletjes onder staan. Update: ik merk dat alcohol snel vervliegt: je giet best ruim alcohol over de schillen heen. 

6.Doe het deksel dicht.

7.Label het potje.

8.Zet het donker weg: het moet nu een tweetal weken rijpen voor het op punt is. Langer mag ook.

9.Daarna kan je de schillen eruit zeven (ik ben daar te lui voor en laat ze er gewoon in verder weken).  

Waar kan je kweepeerschil extract allemaal voor gebruiken?

-in snoeperijen zoals cake, koekjes, glazuur voor koekjes, in room, brownies, pannenkoeken, maar ook in zelfgemaakte snoepjes, marshmallows, nice cream, confituren en siropen, enzovoort

-in zelfgemaakte theemengelingen: een beetje extract erover en laten drogen

-in zelfgemaakte cosmetica zoals zeep of zalf of lippenbalsem

Deze post bevat affiliate links: klik je daarop en koop je iets op de betreffende website, dan verdien ik een klein bedragje terwijl de aankoopprijs voor jou ongewijzigd blijft. Bedankt alvast om mijn blog te ondersteunen! 

 

 

 

Zelf Geroosterde Thee Maken van Kweepeer, Gember en Appel

Geroosterde thee van fruit, in de oven??? 

Ik ben altijd op zoek naar originele ideeën om oogst te bewaren. 

Onlangs leerde ik Peceny Cai kennen: een oud, traditioneel Tsjechisch recept dat vertaalt als Geroosterde of Gebakken Thee!

Het idee is dat je de overvloed aan zomer -en herfstfruit voor een deel verwerkt, door het fruit klein te snijden, te mengen met een weinig suiker en water, en optionele kruiden en/of specerijen. 

Dit alles bak je dan in de oven op 180°C op in je ovenschaal voor een half uur, daarna vul je er potjes mee die je sluit en omdraait. 

Op een gure winterdag zet je dan een pot thee, doe je zo'n potje open, snuif je de geur van de zomer of de herfst op, en meng je 1 à 2 el van je gebakken thee door het water. Genieten!

Je kan de gebakken thee ook aan koude theeën (ice-tea) toevoegen, bij wijze van een soort alcoholvrij en toch sangria-achtig, feestelijk drankje!  

Oogst bewaren en allerlei combinaties uitproberen! 

En allerlei combinaties zijn mogelijk, zeker als je ook ingevroren en of tropisch fruit laat meedoen. Als je bessen gebruikt: deze moet je korter roosteren! Voeg ze pas na toe nadat je je andere (basis)fruit al 20 minuten geroosterd hebt. Hier een aantal combinatie ideeën:

-bessen en appel 

-mango peer

-kweepeer, gember, kaneel, kruidnagel 

-appel steranijs

-appel en citroen

-appel, framboos, gember 

-kers rozijn kardemom 

-zwarte bes, braam, peer, pruim 

-rozenbottel (haartjes en pitten grondig verwijderd), appel, tijm 

-kweepeer kaneel sinaasappel

-Ik ging voor kwee/appel/gember.  

Houdbaarheid 

Deze gebakken thee blijft ongeveer twee maanden goed (vanwege het lage suikergehalte). 

Je zou nog een stapje verder kunnen gaan en je gebakken thee op droogovenvellen kunnen drogen in de droogoven! Dan is je oogstthee 'eeuwig' houdbaar.  

Zelf Geroosterde Thee maken (in dit recept met Kweepeer, Gember en Appel)

Nodig:

-1kg rijp fruit naar keuze: vandaag kweepeer, appels, gember

-200g suiker (=2 cups)

-350ml water (=1,5 cups)

-optioneel: smaakmakers die je lekker vindt in thee, zoals gember, vanille, kruidnagel, kaneel, steranijs, citroenverbena, ...

-ovenschaal/bakplaat voor in de oven

-spatel 

-schone kleine glazen potjes met passende deksels

-schone theedoek 

Hoe maak je het?

1.Snij het fruit in kleine stukjes en verwijder eventuele rotte plekken en klokhuizen. Kweepeer hoef je niet te schillen: de schil zorgt nu net voor een diepere smaak! Boen wel het 'dons' eraf met een droge keukenhanddoek.

2.Verwarm de oven voor op 180°C.

3.Snij de optionele gember ook in kleine stukken, schillen hoeft niet.

4.Meng het fruit met de suiker en de optionele smaakmaker/s in de ovenschaal.

5.Giet het water eroverheen.

6.Zet 30 minuten in de oven, roer af en toe.

7.Giet of schep heet in schone steriele glazen potjes en draai het deksel dicht. 

8.Zet de potjes omgekeerd op de theedoek en laat afkoelen.

9.Doe ongeveer 2 el van dit geroosterde theemengsel in je thee naar keuze: je kan dit mengsel zowel bij koude als warme thee toevoegen!  

Deze post bevat affiliate links: dat zijn links die je doorverwijzen naar een andere website. Als jij op die website iets koopt, ontvang ik een klein bedragje (omdat ik jou als klant heb 'aangeleverd') -- voor jou blijft de aankoopprijs ongewijzigd! Bedankt alvast om mijn blog te steunen!

Zelf Aromatisch Bloemenwater en Kruidenwater maken in de Sappan!

Wat is aromatisch bloemen -en kruidenwater? 

                                                Vruchtkorf vol versgeplukte kruiden...

Met een sappan, ook wel een ontsapper of een stoom extractor genoemd, kan je niet alleen sap aan fruit onttrekken (zoals zelfgemaakt kweepeersap, of rabarbersap, ...) maar ook aan eetbare bloemen, kruiden, of boomschors, ... Door hoe de sappan werkt, verkrijg je gedestilleerd water. Dat is interessant voor allerlei toepassingen! 

Waar kan je aromatisch bloemen -en kruidenwater voor gebruiken?

-In de keuken: voeg kleine hoeveelheden toe aan soepen, sauzen, dressings, ... 

-Je kan er siropen mee maken (suiker toevoegen en koken), en allerlei drankjes: kombucha, gemberbier.

-Als medicijn: maak bv floraal water van tijm, dat helpt bij verkoudheden.

-In zelfgemaakte cosmetica: maak je zelf zeep, of huidcrèmes, zalven, ...? Dan kan je nu het (al dan niet gedestilleerde) water in je recept vervangen door dit geurige water. Je verkrijgt er een lekkerder ruikende zeep of zalf door! 

-In de badkamer: maak je zelf je eigen wasmiddel of strijk je met een stoomstrijkijzer? Dan kan je (een deel van: zie bij nadelen) dat saaie water vervangen door dit spannende, heerlijk geurige water! Let wel: aromatisch water maken verbruikt veel energie -- als je je zelfgemaakte wasmiddel elke keer hiermee maakt, zal het uiteindelijk veel duurder uitkomen. Het is meer iets voor af en toe, speciale gelegenheden. 

-Je kan ook je eigen geurige schoonmaakmiddeltjes met dit water maken: meng met wat azijn, of doe een beetje op je afneemdoel, ... 

                                                Een kom vol munt, salie, basilicum, venkel, ...

In het kort maak je bloemen/kruidenwater zo: 

Je stoomt fijngesneden plantenmateriaal. Je vangt het aromatische water op in steriele flesjes.

Mijn redenen om bloemenwater te maken in de sappan:

-Ik ben aan het onderzoeken waar je een sappan nog allemaal voor kan gebruiken -- ik vind het leuk om te experimenteren! Ik had nog heel wat plantmateriaal staan in de tuin, en dat in november nog:

-uitgebloeide basilicum

-salie

-uitgebloeide oregano

-uitgebloeide citroenmelisse

-munt

-venkel

-lavendel

-Nog een reden dat ik de sappan wilde gebruiken (ipv bv een gewone kookpot en stoommandje) is omdat ik dan heel veel kruiden tegelijk kon 'ontsappen': twee grote kommen vol! 

Nadelen:

De geur moet rijpen

Onmiddellijk na het stomen zal het bekomen sap nog niet sterk geuren: het parfum moet bezinken en rijpen. Het is dus niet geschikt voor onmiddellijk gebruik.   

Relatief Weinig opbrengst voor veel plantenmateriaal en veel energie 

Terwijl ik mijn fijngesneden kruiden aan het stomen was en mijn keuken heerlijk begon te ruiken werd ik heel erg enthousiast en bedacht ik allerlei toepassingen voor de liters en liters aan aromatisch water die ik zou bekomen. Mijn hele ovenrek stond vol gesteriliseerde flesjes en potjes die ik wou gaan vullen. Ik was dan ook een beetje teleurgesteld toen ik met moeite twéé kleine potjes bleek te kunnen vullen van die twee enorme kommen vol kruiden. 

Ik ben het gewend om van bv kweeperen vijf liter sap te 'oogsten'. Maar ik was vergeten: fruit bevat veel sap, kruiden en bloemen heel weinig. 

Het is dus kostbaar vocht, want de kruiden moesten toch zo'n vijftig minuten op hoog vuur staan.  

Ik zag mezelf al aromatisch water bij mijn wasmiddel gieten, maar misschien hou ik het beter bij voor zelfgemaakte cosmetica: kleine hoeveelheden!  

 Hier zie je het inmaaktangetje waar ik de potjes mee vul, en de 'magere' oogst...

Conclusie: Zelf Aromatisch Water maken is vooral interessant als je heel veel plantenmateriaal hebt, en als je graag kookt of graag zelf cosmetica maakt. 

 

Hoe Maak je Zelf Aromatisch Bloemen en/of Kruidenwater in de sappan? 

Nodig:

-grote kommen

-(snoei)schaar

-geurig eetbaar plantenmateriaal, kruiden en bloemen zoals lavendel, munt, venkel, kamille, ... kies één soort of meng allerlei soorten door elkaar 

-sappan

-steriele schone glazen jampotjes en/of flesjes

-inmaaktangetje om de steriele potjes vast te houden zonder dat je je brandt

-schone theedoek

-water

Hoe maak je het? 

1.Pluk en/of snoei de planten en snij of knip ze eventueel fijn

2. Vul het onderste compartiment van de sappan met water en breng aan de kook.

3.Klem de darm van de opvangkorf dicht met een klemmetje. 

4.Vul de fruitkorf (een soort groot vergiet) met plantenmateriaal (losjes: niet aanduwen) en zet in de opvangkorf bovenop het kokende water, met een deksel erop.

5.Laat het geheel 50 minuten koken en stomen. De stoom breekt de plantencellen open, de afgekoelde stoom verzamelt zich als gedestilleerd, houdbaar en heel geurig bloemenwater in de opvangkorf.  

6.Steriliseer kleine potjes, flesjes bv in een oven op 120°C voor 30 minuten. Kook deksels in een klein pootje voor vijf minuten: dan zijn ze steriel. Je kan ook water koken, de glazen potjes op een theedoek zetten. Vul potjes en deksel voor een deel met kokend water. Giet het water daarna in een teil (handig voor de afwas straks) en draai ze ondersteboven, tot vlak voor je ze vult. 

7.Hou een glazen potje vast mbv een keukenhandschoen en een inmaaktangetje, knijp het klemmetje rond de darm open en hou het potje eronder, vang het sap op. Het eerste sap moet je in principe terug in de pot doen, omdat de binnenzijde van de darm nog niet steriel was. Nadat het semi kokende sap erdoorheen ging, is de darm wel steriel. 

8.Sluit de potjes af en label ze.

9.Laat enkele weken rijpen voor gebruik. Je kan ze voor alle zekerheid in de koelkast of op een koele plek bewaren.  

                                        De kleur van het uiteindelijke kruidenwater...

Waar kan je nog allemaal bloemenwater van maken?

Heel veel mogelijkheden: ik zou zeggen, loop eens rond door je tuin en serre, en kijk naar planten die lekker ruiken. 

-duizendblad

-bijvoet

-tijm

-goudsbloem

-rozemarijn

-berenklauwzaden, kijk ook hier voor wat je nog allemaal met berenklauwzaden kan doen

-kervel (die nam ik deze keer niet omdat ik vreesde dat het dan nogal 'soep'achtig zou ruiken en ik wilde een kruidige geur)

-vlierbloesem

-roos

-kamille

-geranium

-toverhazelaar 

-laurier

-gember

-magnolia

-boerenjasmijn

Deze post bevat affiliate links: als jij via die links iets koopt, ontvang ik een kleine commissie. Voor jou blijft de prijs ongewijzigd. Bedankt alvast om deze blog te steunen! 

 

 

 

 

Boekbespreking: The One Straw Revolution, Masanobu Fukuoka*

*In deze tekst vind je enkele affiliate links terug naar boeken. Wanneer jij besluit via zulke links iets aan te kopen, blijft de prijs die je voor je aankoop betaalt hetzelfde, maar ik verdien er een kleine commissie op -- zogezegd omdat ik je met deze tekst met de betreffende website laat 'kennismaken'. Met je aankoop help je me om hier te blijven bloggen zonder dat het je iets kost: dankjewel alvast! 

I. Eenvoudige Landbouw als Rebelse Revolutie

Vandaag bespreek ik geen nieuw boek, maar een oude cult klassieker. The One Straw Revolution verscheen al in 1978, maar het boek raakt nog steeds harten.

Zelf werd ik aan dit mooie boek herinnerd toen ik het nieuwe boek Natural Farming door Kutluhan Özdemir las. Mijn bespreking daarvan lees je hier. 

Özdemir wordt de nieuwe jonge Fukuoka genoemd, en zijn boek -- dat het prachtige resultaat is (net zoals bij Fukuoka's boek, overigens!) van een samenwerking met enthousiaste Natural Farming vrijwilligers  -- vertaalt de theorieën van Fukuoka naar de praktijk. 

Hoe kan je het land -- of het nu om je moestuin of om ettelijke hectaren grond gaat -- bewerken, zonder:

-te wieden

-te spitten 

-te bemesten

-water te geven 

-of te snoeien? 

Daar gaat 'The One Straw Revolution' over, maar het boek omhelst zoveel meer. Het is een dromerige, weemoedige, rebelse bespreking van de teloorgang van oude tradities -- met hoop voor een hernieuwd aanwenden hiervan, hoop op een vernieuwde verbinding met de natuur: niets minder dan een revolutie. Een revolutie, die iedereen op elk moment kan beginnen, met de hulp van een enkel strootje. 

 Een kleine strohalm lijkt misschien onbeduidend, klein en licht, maar hij is in feite zeer gewichtig...

Stro -- mulch -- heb je nodig om de grond bedekt te houden, bodemleven aan te trekken en de aarde opnieuw vruchtbaar te laten worden. Stro is enorm belangrijk. Stro verrijkt de aarde. Fukuoka's manier van gewassen telen is heel eenvoudig: hij mulcht, ploegt al 25 jaar niet, zaait, in zijn velden groeien groenbemesters en klaver. Toch verkrijgt hij een rijkere en vooral smakelijkere en gezondere oogst met zijn simpele manier van aan landbouw doen, die in schril contrast staat met moderne landbouwtechnieken: bij Fukuoka geen machines, geen kunstmest, geen chemie.

De bedrijven die machines, kunstmest, gepatenteerde zaden en chemicaliën produceren, zijn niet geïnteresseerd in gezond voedsel, noch in het oplossen van honger in de wereld. Zij zijn enkel geïnteresseerd in winst. Ze houden de boeren in het gareel, gevangen in een vicieuze cirkel van:

1)door ploegen en monocultuur steeds meer de bodem uitputten, waardoor 

2)steeds zwakkere gewassen ontstaan en 

3)steeds meer pesticiden, insecticiden, kunsmest èn steeds geavanceerdere en duurdere machines nodig zijn.  

Fukuoka tussen het groen...

II. Hoe kwam Fukuoka tot zijn filosofie van de eenvoud?

De jonge Fukuoka was een losbol die erop los feestte na zijn werkuren als microbioloog. Hij bestudeerde schimmels onder de microscoop en die deden hem denken aan de oneindigheid van het universum. Toen hij na nachtenlang uitgaan een stevige longontsteking opdeed en in het ziekenhuis belandde, ging hij ervan uit dat hij zou sterven. In een flits begreep hij: wij mensen weten helemaal niks. 

Hij wou die gedachte in de praktijk uittesten om te zien of ze klopte: hij wou aantonen dat de mensheid niets weet. Tot ieders verbazing gaf hij zijn ontslag. Op een van zijn reizen stuitte hij op een bordje waar ILLUSIE op stond. 

De wereld is een illusie. Alles is betekenisloos en niks is van waarde. De natuur overstijgt onze intelligentie. Wat wij onder de natuur verstaan is slechts de idee van natuur in onze geest.

In onze maatschappij denken wij echter dat het tegendeel waar is: wij mensen denken dat wij alles weten, dat we de natuur kunnen kennen, als we maar aan onderzoek en wetenschap doen. We willen de natuur naar onze hand zetten, we willen ze be-nutten. Op die manier verwijderen we ons verder en verder van onze kern, de natuur. Tegelijkertijd leeft er heel sterk het verlangen om naar de natuur terug te keren.

Fukuoka wou aan 'doe-niets' landbouw gaan doen om zijn filosofie te bewijzen. Zodoende keerde hij terug naar de boerderij van zijn vader, waar hij o.a. al diens oude citrusbomen om zeep hielp doordat hij weigerde ze nog langer te snoeien. Zijn vader was gechoqueerd en alle dorpelingen vonden de jonge Fukuoka een excentriekeling.

Maar Fukuoka plantte nieuwe bomen, observeerde hen, en liet hen ongemoeid, hij werkte aan de vruchtbaarheid van de bodem en de bomen floreerden.

III. Leven in eenvoud, doen wat moet gebeuren, de poëzie van het land aanvoelen

Fukuoka houdt niet van het woord 'werk': hij vindt het absurd dat mensen de enige dieren zijn die werken. Andere dieren leven gewoon, maar mensen werken als gekken. Ze denken dat ze anders doodgaan. 

Maar waarom zouden wij geen makkelijk, comfortabel leven kunnen leiden met veel vrije tijd?

Een leven van spel en zinvol bezig zijn -- het deed me denken aan het boek 'Leven als een mens' van Charles Foster -- dat ik graag hierna wil bespreken. 

Volgens Fukuoka is zo'n vrij leven mogelijk, als we werken om in onze eigen (eenvoudige) behoeften te voorzien en als we dicht bij de natuur staan. Dan is werken 'doen wat moet gebeuren': in die richting wil Fukuoka verder zoeken. 

Wat mij het meest bijbleef toen ik The One Straw Revolution voor het eerst las, was hoe Fukuoka in een klein tempeltje op een dag oude haiku's ontdekt, die de boeren van lang geleden in de winter hadden geschreven. Ze boden hun verzen als offerande in de tempeltjes aan. Deze boeren van weleer hadden 's winters drie maanden vrij: zij hadden de tijd om poëzie te schrijven! Ze werden geïnspireerd door de seizoenen en het land.

De boeren van vandaag hebben daar geen tijd meer voor. De boeren van vandaag hebben drie dagen vrij, zegt Fukuoka: ze moeten vaak twee jobs doen om rond te komen, omdat ze allerhande leningen moeten aangaan om hun dure machines, dure kunstmest, dure gepatenteerde zaden en dure insecticides te kunnen bekostigen. 

Persoonlijk zie ik in onze buurt vaak hoe lokale landbouwers 's nachts de velden bewerken. 

Ze rijden dan rondjes met hun lawaaierige tractors in het pikkedonker terwijl ze op een zachte zetel zitten in een kleine verwarmde cabine, met luide muziek aan, en met gigantische lampen op. Ze rijden eindeloze rondjes af en aan, af en aan over hun gigantische monocultuurvelden. Deze 'moderne boeren' -- benoemen we ze niet beter met een andere term? Landmanagers? -- hebben geen enkel voeling meer met het land, met de aarde: ze zien hun land niet, ze ruiken de grond niet, ze horen de natuur rondom niet, ze voelen de aarde niet tussen hun vingers, en wat ze telen heeft nagenoeg geen smaak meer. Hoe zouden zulke 'boeren' nog haiku's kunnen neerschrijven?!

De poëzie van zelf voedsel verbouwen is vandaag de dag verloren gegaan.

IV. Niets doen en de balans bewaren

'Doe niets' landbouw houdt niet in dat je lui bent. Deze manier van aan landbouw doen vereist veel werk, op de juiste momenten, maar ze vereist minder werk dan de moderne manier van aan landbouw doen. Het is slechts omdat en wanneer mensen de bodem verstoren: door te ploegen, te bemesten, etc, dat het land van hen afhankelijk wordt. Pas wanneer je snoeit, duiken er schimmels, ziekten en plagen op. Pas wanneer je insecticiden gebruikt, trek je plagen aan.

Persoonlijk zie ik dit elk jaar opnieuw in de tuin gebeuren: op een bepaald moment in de lente zijn er plots enorm veel bladluizen. Ze zitten overal. Ik vermoed dat sommige tuiniers bij het zien van die horden insecten denken: 'Oei, we moeten ingrijpen, nu meteen!'

Zelf doe ik niets, en kijk: na een aantal weken zijn daar plots enorm veel lieveheersbeestjes in de tuin, die de luizen opeten. Wanneer je middelen gebruikt om de luizen weg te werken, trekt je tuin geen of veel minder lieveheersbeestjes aan. 

De natuur, zegt Fukuoka, is al in balans.  

Fukuoka trekt deze gedachtengang ook door naar onze moderne manier van leven. De hang naar meer en sneller leidt enkel tot onze vervreemding van de natuur. 

=>Enkel als we een ziekmakende omgeving creëren, hebben we dokters en medicijnen nodig. En enkel als we een maatschappij willen die ons afscheidt van een leven dicht bij de natuur, hebben we scholing nodig. 

Fukuoka was een vroege fan van unschooling! Hij vindt dat enkel baby's de natuur echt zien: zonder dat het denken het overneemt. Vanaf dat we beginnen 'leren' begint ook het lijden van de mens, zegt hij. 

'The human being was a happy creature, but he created a hard world and now struggles trying to break out of it.'

Deze gedachtegang doet me opnieuw sterk denken aan het boek 'Leven als een mens' van Charles Foster -- dat ik graag hierna wil bespreken.

V. Bio eten is goedkoper en kost minder!

Enorm interessant in The One Straw Revolution vind ik ook de bedenking die Fukuoka maakt, dat onbespoten groenten en fruit het goedkoopst zouden moeten zijn. 

Het is absurd dat biologisch, natuurlijk voedsel duurder is dan voedsel dat met kunstmest en chemicaliën bewerkt is! Vandaag is onbespoten voedsel haast iets voor een 'elite', terwijl het net voor iedereen makkelijk beschikbaar zou moeten zijn. 

=>Denk aan de parallel met vegan eten: het is pas nu vegan producten wijdverbreid beschikbaar zijn aan schappelijke prijzen, ook in de gewone supermarkt, dat ze sterk aan populariteit winnen.

Natuurlijk eten zou net goedkoper moeten zijn dan gewassen uit de industriële landbouw, want als je aan Natural Farming doet, zijn ook je kosten lager: je hoeft immers geen mest, machines, pesticiden enzovoort aan te kopen, èn je moet minder uren werken.

Kutluhan Özdemir brengt dit Fukuokiaanse principe op prachtige manier tot leven: hij verkoopt AL zijn groenten en fruit aan 2€/kg. 

Lazen jullie The One Straw Revolution al? En heeft het je geïnspireerd?

Boekbespreking: Natural Farming en de kunst van het nietsdoen, Kutluhan Özdemir, Uitgeverij Samsara

Boekbespreking: Natural Farming en de kunst van het nietsdoen, Kutluhan Özdemir, Uitgeverij Samsara*

*Uitgeverij Samsara stuurde me dit boek op. Als jij besluit om een aankoop te doen nadat je op een boekenlink in deze tekst hebt geklikt, verdien ik een kleine commissie. Zo help je me om te blijven bloggen, bedankt alvast!

De boekbespreking van Natural Farming volgt na mijn intro, maar ik schets eerst even wat context.

Omgevingspessimisme?

De afgelopen tijd voelde ik me moedeloos en ontmoedigd door de omgeving waar ik woon: het Belgische platteland. Ik woon hier een goeie tien jaar, en oorspronkelijk trokken de weidse vergezichten, de schoonheid van de natuur en de rust hier mij aan, evenals de mogelijkheid om zelf te tuinieren.

Maar de laatste tijd stoor ik me enorm aan:

1)Steeds meer lawaai: tegenwoordig hoor je hier de hele dag door landbouwmachines, verkeer, vliegtuig of -helikoptergebulder en grasmaaiers. 

2)Steeds meer gemotoriseerd verkeer: dat steeds brutaler, omvangrijker en sneller lijkt te worden: auto's zijn breder, hoger en langer. De huidige landbouwmachines zijn ronduit beangstigend gigantisch, met banden die hoger zijn dan ik (1m64). Automobilisten rijden vaak sneller dan toegelaten, want iedereen is gehaast. 

3)Steeds meer stank en gif: uitlaatgassen, mest en met name chemische bestrijdingsmiddelen verzieken de frisse lucht. Voor ik hier kwam wonen, had ik nog nooit de geur van pesticiden geroken. Wij eten en tuinieren bio, maar waar worden langs drie zijden omringd door monocultuur velden, zoals aardappelen en appelen, en die behoren tot de meest bespoten groenten en fruit. Ook spuiten nagenoeg al onze directe buren chemicaliën op hun gazon.

4)Dierenleed is alomtegenwoordig: Aan de vierde zijde van onze tuin grenst een wei (wordt bespoten en bemest) met koeien. Net als de tractors worden deze dieren steeds groter gefokt omwille van de winst. Hun kunstmatig hoge gewicht bezorgt de koeien veel pijn: ik zie hoeveel moeite het hen kost om overeind te krabbelen, ik zie hen vaak strompelen door de wei.

Lawaai, stank, vervuiling en dierenleed: zelfs bijenkasten die bij het koolzaad staan worden mee besproeid met pesticiden... Lees meer over hoe je de bijen kan echt kan helpen met o.a. natuurlijke boomstamkasten hier.

Ik word moedeloos van deze destructieve menselijke ingrepen in de natuur rondom me. Ik zie de diepe voren die de tractoren nalaten, de kaalslag nadat het land geoogst (geplunderd) is, de overvloed aan modder op de wegen na de zoveelste, steeds vaker voorkomende overstroming, de oranje velden, het elk jaar afnemende aantal zwaluwen, ik hoor het geloei van stalkoeien die nooit het daglicht aanschouwen. 

Nieuwe Hoop en Hoogdringendheid

Toen ik de kans kreeg om het nieuwe Natural Farming boek van Kutluhan Özdemir te bespreken, dacht ik zelfs even: laat maar, wat heeft het voor zin? 

Maar de uitleg op de achterflap, ..., wekte mijn nieuwsgierigheid, en de vermelding van de naam Masanobu Fukuoka trok me over de streep.

Mijn beduimelde oude exemplaar van deze cult klassieker...

Jaren geleden kocht ik The One Straw Revolution van Masanobu Fukuoka toen ik doorheen India reisde. Een andere reizigster had me over deze Japanse wijsgeer/landbouwer verteld: zijn boek had haar leven veranderd. En The One Straw Revolution veranderde ook mijn leven: het zorgde ervoor dat ik biologisch ging eten, en dat ik op natuurvriendelijke wijze wou gaan tuinieren.

Ik las al eerder over Natural Farming, toch vond ik het niet vanzelfsprekend om het op mijn stukje land toe te passen. Ik experimenteerde met permacultuur, karton leggen, ik mulchte ooit al eens met stro, ik voerde een eindeloze 'strijd' tegen netels, ik kreeg een 'tuin burnout' en gaf het tuinieren op na allerlei tegenslagen (mijn vriend die een pols ongeluk had zodat ik er in de tuin alleen voor stond, de eeuwige slakken en woelratten, de overstroming van de moestuin) en allerlei gebeurtenissen in mijn leven die zorgden dat ik minder tijd en aandacht aan de tuin kon geven. Ik vergat Fukuoka. Ik begon te geloven dat ik geen groene vingers had: wat ik ook deed, mijn tuin verwilderde steeds opnieuw.

Af en toe zorgden parels als Het Wildplukboek van Lieve Galle en Het Basisboek Wilde Bladgroenten van Laurette Van Slobbe voor spranken van hoop: je hoeft de netels en het knopkruid niet uit te trekken -- eet ze gewoon op, leef en vier de wilde moestuin!

Door het lezen van Natural Farming heb ik opnieuw hoop gekregen. Ik hoef helemaal geen groene vingers te 'kweken': "Als we afstemmen op de wijsheid van de natuur creëert dit vanzelf overvloed aan gezond voedsel,' aldus Kutluhan. 

Een Prachtig Project

Natural Farming zet de mooie filosofie van Fukuoka om naar de praktijk: Özdemir wil je helpen om de bodem terug tot leven wekken -- letterlijk en figuurlijk: ook je innerlijke bodem. 

Wat de ondertitel betreft: het gaat NIET over niets doen in de tuin, het gaat over het vertrouwen in de natuur herstellen. Over terug naar de kern gaan. Het gaat over minimale interventie, wat niet overeenstemt met 'op je luie gat gaan zitten': 'Doe wat nodig is, wanneer het nodig is.'

Het Natural Farming boek biedt heel praktische tips: je leert alles over snoeien en vooral niet snoeien, over het belang van natuurlijke zaden, over hoe je wilde planten kan beheren, er is een stappenplan voor het aanleggen van een natuurlijke moestuin en het opnieuw tot leven wekken van de bodem, ongeacht hoe bewerkt of uitgeput het land dat jij beheert is, en ongeacht hoe groot of klein het is. Kutluhan beantwoordt de meest gestelde vragen en helpt daarbij een aantal hardnekkige mythes vakkundig de wereld uit. Natural Farming bevat ook een uitgebreide, heldere uitleg over hoe je zelf zaadballen kan maken. 

Geraakt en ontroerd

Bovenal bracht dit boek bij mij een gevoel van hoogdringendheid teweeg en raakte het een gevoelige snaar, waarover hieronder nog meer. Kutluhan zegt dat hij hoopt te inspireren, en dat doet hij absoluut.

Özdemirs boek en zijn manier van leven -- zie zijn website -- raken duidelijk bij meerdere mensen een gevoelige snaar. Waar Özdemir gaat, en waar hij zijn gratis workshops Natural Farming geeft, daar ontspruiten nieuwe groepen vrijwilligers die de aarde -- onze bodem -- willen helpen herstellen, daar ontkiemen nieuwe ideeën, daar ontstaat samenwerking en vreugde. Herbebossingsfestivals! Zaadballen maken met zijn allen! 

'De juiste acties ondernemen op het juiste moment.'

Recent nog is 10.000 € aan crowdfunding opgehaald na een oproep van Özdemir: 

hij wil Fukuoka's droom waarmaken: zaden zaaien in de woestijn in Kenya, waar hij de mensen zelfvoorzienend leert worden!

Je kan hier meer lezen over de actie Seeds in the desert.

Het boek Natural Farming is zèlf de prachtige vrucht van de noeste arbeid van talloze vrijwilligers en enthousiaste volgelingen van deze nieuwe, 'Jonge Fukuoka' in o.a. België, Italië en Griekenland. 

Overal ontstaan Natural Farming tuinen en initiatieven. Kijk bij Natural Farming België en Nederland voor hoop en inspiratie, ik kies er hier even het mooie Leef Project uit als voorbeeld. Dit is de hoop die ik nodig had, en daarvoor ben ik Kutluhan Özdemir en alle Natural Farming vrijwilligers en tuiniers enorm dankbaar. 

Want: de tijd is gekomen. We kunnen ons geen pessimisme permitteren. Ook niet als we ons middenin de totale verwoesting van de aarde, en het totale verlies aan vruchtbaarheid en aan diversiteit bevinden: JUIST NU moeten we in actie komen. 

Ik ben dol op lange boekbesprekingen, toch kan ik onmogelijk het Natural Farming boek helemaal samenvatten: het is heel rijk, het biedt theorie en praktijk, stof tot nadenken, inspiratie, handvaten, maatschappijkritiek en alternatieven. Een vruchtbaar boek!

Onze vrienden, de Bomen

Wat me persoonlijk het meest raakte was hoe Özdemir bomen beschrijft. 

Bomen zijn als mensen: ieder exemplaar een uniek individu. Toen ik Kutluhans uitleg las over waarom en sinds wanneer mensen bomen snoeien, maakte ik voor de eerste keer bewust de vergelijking tussen bomen en die andere levende wezens, elk van hen individuen, die in de industriële veeteelt op onvoorstelbaar gruwelijke manieren lijden en uitgebuit worden. Bij kippen kapt men snavels af, bij koeien horens, bij varkens worden de staarten afgebrand. 

=>Deze dieren worden, net als de bomen, gesnoeid. 

Ze worden verminkt en uitgebuit ten behoeve van winst en van wat mensen willen eten. 

De dieren worden volgepropt met medicijnen, antibiotica en bespoten voeder -- de bomen worden met chemicaliën en vergif bespoten, onder kunstmest bedolven. 

In de vee industrie miskweekt men dieren (kuikens, kalveren, biggen, ...) om veel sneller dan normaal 'volgroeid' te zijn: ze worden al op heel jonge leeftijd geslacht. Net zo worden bomen veel te snel en kunstmatig opgekweekt, door snoeien onder stress gezet, waardoor ze veelvuldig fruit dragen, om daarna gerooid (= geslacht) te worden. Een niet gesnoeide boom leeft honderd à honderdvijftig jaar. Een gesnoeide boom leeft maximum vijfentwintig jaar. 

Wij behandelen bomen net als dieren in de industrie: als levenloze dingen, die enkel 'dienen' om winst op te leveren. En dit, terwijl bomen zovele zo enorm waardevolle talenten hebben: 

-ze verrijken de biodiversiteit

-ze verrijken de bodem

-ze zorgen voor schaduw

-ze reguleren het klimaat

-ze zuiveren de lucht

-ze houden water vast in de grond

-Uit Natural Farming: 'Ze vertegenwoordigen de wijsheid van de natuur, ze vormen een bron van inspiratie voor iedereen die de verbinding met de aarde wil herstellen.'

Bijna nergens vind je nog natuurlijke bomen, bomen die zichzelf mogen uitzaaien. Er leeft dan ook het wijdverbreide misverstand (ook bij mij, tot voor het lezen van dit boek) dat een 'wilde' zaailing van een fruitboom geen of geen eetbaar fruit zal dragen. Dat doen ze dus wel! 

Omgevings-Hoop!

Bedankt voor de inspiratie en de hoop, Kutluhan en alle vrijwilligers van Natural Farming. Ik verdiep me verder in het herstellen van de bodem, ik ga op zoek naar oude bomen, ik ga zaadballen maken, ik ga mijn exemplaar van The One Straw Revolution herlezen en hier bespreken. En ik ga bomen zaaien. 

Ik wil nog meegeven dat er, ook in mijn straat, minstens drie gezinnen zijn die wel milieuvriendelijk tuinieren en vegan eten, en onlangs is er in onze buurt zelfs een nieuw bos aangeplant: er zijn lichtpuntjes!

Natural Farming en de kunst van het nietsdoen, een boek voor iedereen die mee wil werken aan het helpen herstellen van de natuur, NU, nu het nog kan: voor iedereen die zaden van hoop wil zaaien in de woestenij waarin we momenteel leven.