dinsdag 24 maart 2020

Boekbespreking: Noma's Handboek voor Fermenteren, René Redzepi en David Zilber

Boekbespreking: Noma's Handboek voor Fermenteren, René Redzepi en David Zilber

Nu een virus ons dwingt om thuis te blijven, is dit misschien hèt moment om te gaan experimenteren in de keuken! Gefermenteerd voedsel heeft daarbij het voordeel, dat het je lichaam een geweldige immuniteitsboost biedt.

Van uitgeverij L&M Books (Karakter) kreeg ik het Noma's Handboek voor Fermentatie opgestuurd (Dankjewel!!!). Hieronder vind je mijn eerlijke mening.



Boekbespreking: Noma's Handboek voor Fermenteren, René Redzepi en David Zilber

Noma is een wereldberoemd restaurant, en chefkoks Redzepi en Zilber worden door velen als keukengoden beschouwd. Ik heb altijd een beetje mijn twijfels gehad wat haute cuisine betreft (niet in het minst omdat ik het me niet zou kunnen veroorloven), maar na het lezen van dit boek ben ik eigenlijk... omvergeblazen. Ik kan me nog steeds geen menu in Noma veroorloven, maar ik ben, op zijn zachtst gezegd, héél nieuwsgierig geworden...

Redzepi en Zilber trachten in hun restaurant met lokale (in hun geval dus Deense) smaken te werken. Ze zochten naar een manier om de smaak van lokale producten ook in de koude, schaarsere maanden van het jaar interessant te houden, en om seizoensgroenten -en fruit langer te kunnen bewaren. 
Zo ontdekten ze de smaak van melkgezuurde daslookbloemknopjes, en het was een openbaring voor hen: deze nieuwe, en toch lokale smaakbeleving, was voor hen niets minder dan een SCHOK. 
Na dat experiment was het glashelder voor hen: fermenteren was iets dat ze grondig moesten gaan bestuderen. Fermenteerprocessen leken een heerlijk en verrassend antwoord te vormen op de vraag: wat kunnen we doen om onze seizoensingrediënten te verbeteren, om ze langer houdbaar te maken? 
Bij fermentatie maak je namelijk OOK optimaal gebruik van het lokale: je werkt met hyperlokale, plaatsgebonden schimmels, gisten en bacteriën die in de lucht hangen. Of beter: je laat ze voor je werken!
Redzepi en Zilber waren dolenthousiast: fermentatie – het proces waarbij microben moleculen afbreken of omzetten, waardoor er nieuwe smaken ontstaan – bleek alles te verbeteren. 
En omdat zij daartoe de middelen hebben, bouwden ze dan ook een fermentatielabo. Je kan het zo gek niet bedenken, of ze hebben er ondertussen een gelabelde pot vol bubbels van in dat labo staan. Net omwille van deze professionele, uiterst grondige en wetenschappelijke benadering is dit handboek echt van grote waarde. En niet alleen voor mensen die zich gespecialiseerd materiaal zoals vaccuümtrekkers en dergelijke kunnen veroorloven: de auteurs cateren ook naar hobbykoks en bieden waar mogelijk eenvoudige en betaalbare alternatieven. 
Bij Noma 'beperken' (en dat moet je heel ruim nemen) ze zich tot zeven soorten fermentatie: deze zeven technieken (melkzuurfermentatie, kombucha, azijn, koji, miso, shoyu en garum) worden per hoofdstuk en in volgorde van moeilijkheidsgraad in het handboek besproken: melkzuur is een fluitje van een cent – koji en garum zijn behoorlijk gespecialiseerd. 
Elk hoofdstuk bevat de historische context van de betreffende fermentatietechniek, een wetenschappelijke benadering, een basisrecept, en daarnaast vele recepten en praktische toepassingen. Wat daarbij extra interessant is: ook als je geen zin hebt om zelf te fermenteren, biedt dit handboek nog steeds allerlei tips om gefermenteerde producten die je in de winkel kan kopen te gebruiken in je keuken. 
De auteurs benadrukken: fermenteren kost geduld en toewijding, maar het loont! Dit is slow food op zijn best.

De stijl van dit boek deed me vaak denken aan een Toverboek vol Magische Formules (de recepten), en ik voelde me tijdens het lezen als een Tovenaarsleerling die wordt ingewijd wordt in allerlei mysterieuze geheimen. De woorden 'magie' en 'magisch' duiken meer dan eens op, net als formuleringen zoals 'een dans met bacteriën, zout, zuur, en tijd...' of: 'Het is alsof de natuurwetten worden overtreden...'
Dat geheimzinnige van de eeuwenoude, Deense en Noordse keuken die getransformeerd wordt – fantastisch. Dit is Harry Potter in de keuken, en Redzepi en Zilber zijn Meester Magiërs, profs, Fermenteer-Meesters. Ze weten echt waarover ze spreken.

Waar ik genoten heb van Sandor Katz' cult boek 'Wild Fermentation', (lees hier mijn bespreking, en in 'We zijn allemaal compost!' nog meer over zijn filosofie) omwille van zijn toegankelijke recepten en vooral omwille van zijn filosofie (fermentatie is rebellie, is lokale cultuur, is een doe-het-zelf revolutie tegen monocultuur in alle opzichten) heb ik van dit Noma handboek genoten omwille van de professionaliteit ervan. 

Redzepi en Zilber bespreken bijvoorbeeld ook het belang van hygiëne, en leggen duidelijk uit wat botulisme inhoudt. Of ze maken duidelijk dat zelfs het soort zout dat je gebruikt van tel is: het moet ongejodeerd zijn – zeezout, of fleur de sel. 
En naast ultramoderne technieken waar je best wel wat benodigdheden voor nodig hebt, vertellen ze ook hoe je zelf aan de slag kan om een fermentatieruimte te bouwen, of hebben ze het over het belang van een goede weegschaal. 

De info over melkgezuurde vruchten (bessen bv) vind ik enorm boeiend: je vindt in handboeken en op het internet slechts weinig recepten om fruit te fermenteren, omdat fruit veel sneller bederft (door de aanwezige suiker). Maar Redzepi en Zilber hebben het geniale gedacht om gefermenteerd vruchtensap te maken: melkgezuurd bosvruchten, of pruimensap! Waar je dan desgewenst fruitleer van kan maken! Of een heerlijk dessert, gemengd met verse vruchten, of een bijzonder boeiende vinaigrette!

De instructies zijn duidelijk en helder geformuleerd – er staan veel stap voor stap foto's bij. 
Interessant weetje: om je groente knapperig in plaats van papperig te houden, gebruik je looizuurhoudende planten in je pekel. Zelf had ik in dat verband al gehoord over het blad van rode of zwarte bes, en druivenbladeren, maar Noma beveelt ook mierikswortelblad aan! Het looizuur versterkt de pectine. 

Wat dacht je van lacto-gefermenteerde tomaten, eekhoorntjesbrood, groene kruisbessen, en asperges (om dat korte groeiseizoen te verlengen)?!

Ook bij de kombuchas veel verfrissende ideeën, zoals koffie kombucha, kombucha inkoken tot een 'magische' siroop, en rozen kombucha. Er wordt buiten de lijntjes gekleurd: naast thee kan je kombucha maken met elke vloeistof die je maar wenst, zolang je maar suiker toevoegt.

In het hoofdstuk azijn: een heldere uitleg met recepten voor o.a. venkelazijn, selderazijn, en ook vlierbessenwijnbalsamico!

De daaropvolgende hoofdstukken (koji, miso, peaso, shoyu en garum) worden steeds gespecialiseerder en technischer – maar als fermenteren je passie is, is dit handboek een goudmijn.

Misschien ga je er, als je vegan eet, vanuit dat dit handboek veel vlees en visrecepten bevat, maar dat valt reuze mee. Nee, die van Noma eten niet vegan, maar ze benadrukken wel het belang van (de smaak van) planten – hun menu bevat steevast een volledig vegan versie. Het hoofdstuk garum is voor ons vegans het minst interessant, omdat garum gefermenteerde vis -en vleessaus is, maar zelfs hier bieden de auteurs een vegan alternatief (met gistvlok). 

Mocht ik ooit de lotto winnen, dan ga ik me toch een tafeltje boeken, daarginds in Denemarken...

Heb jij al ooit haute cuisine gegeten? Heb je al ooit een recept uit het Noma handboek geprobeerd?

donderdag 19 maart 2020

Leeslijstje in tijden van Corona

Leeslijstje in Tijden van Corona!



Nu we met een pandemie zitten en thuis moeten blijven, kan ik je volgende blogtekstjes en boekentips van harte aanraden :-)

Apocafictie (mooie of boeiende post-apocalyptische romans):

-Marlen Haushoffer: De Wand

 Na een ramp staat een vrouw er helemaal alleen voor - wat doet zij om te overleven?

-John Wyndham: De triffids komen!
Vermakelijke en maatschappijkritische roman over monsterlijk gemuteerde planten die langzaam maar zeker de wereld veroveren.

-Peter Heller: de Hondsster
Prachtig geschreven, vindt plaats tien jaar na een pandemie.

Non-fictie over wat je moet doen in geval van een apocalyps:

-Lewis Dartnell - na de apocalyps

Tips en trucs voor tijdens en na rampen. Van zelf alcohol brouwen tot kleren maken en geneesmiddelen fabriceren.

-Casti - De perfecte ramp
Deze wiskundige bespreekt hoe waarschijnlijk het is dat rampen plaatsvinden. De pandemie is volgens hem geen kwestie van 'als' maar eerder: 'wanneer.'
Ik schreef destijds in mijn bespreking van zijn boek:
'Ook een wereldwijde epidemie is volgens Casti onafwendbaar, en daarom vind ik het jammer dat hij niet meer de nadruk legt op de afschuwelijke toestanden in de intensieve veeteelt.  Dodelijke griepvirussen ontstaan immers bij varkens of vogels, waarna de gemuteerde virussen op mensen kunnen overspringen.  De gigantische veestallen, waar dode kippen dagenlang blijven liggen, waar varkens van stress en verveling sowieso al vaker ziek worden, en ga zo maar door, zijn de gedroomde geboorteplek voor zo'n wereldwijde killer.'

Ondertussen zitten we ermee en heeft Casti dus gelijk gekregen...

Blogteksten over zelfvoorzienend leven (in tijden van apocalyps):
 
Als je helemaal geen voorraden meer hebt en wanhopig op zoek bent naar eten, kan het recept voor Groene Tofu (supergeconcentreerd plantaardig eiwit uit 'onkruid' als gras, brandnetels, zevenblad enzovoort) een uitkomst bieden! Zelfs de stekelige distel kan je, mits wat geduld, omtoveren tot iets eetbaars, lees er alles over in Distels in de tuin: doen?
Zit je zonder wc papier? Niet wanhopen! Lees: Een alternatief voor wc papier!

Tot slot is mijn Denkoefening: hoe zelfvoorzienend zijn we misschien nu geschikt om te lezen...

Hou het gezond!

vrijdag 13 maart 2020

Een alternatief voor wc papier!

Zelf Wasbaar WC papier en Wasbare WC Doekjes Maken en Gebruiken: Hoe, Waarom en Praktische Tips

De huidige situatie met het coronavirus en mensen die in paniek halve winkels aan wc-papier opkopen, zodat er schaarste kan ontstaan, lijkt me een ideaal moment om het over een alternatief voor wc-papier te hebben.

'Wasbaar wc papier' vind ik eigenlijk een verwarrende term.

Het gaat immers NIET over een wc rol die je na gebruik wast, en het is ook niet zo dat je in plaats van wc papier enkel stoffen doeken gebruikt, die je daarna in de was doet (dat zou behoorlijk smerig zijn).

FOUT:


Het verschil is, dat je eerst WATER gebruikt. Een voorbeeldje van twee verschillende waterkannetjes:



Kort gezegd was je jezelf gewoon na je boodschap met behulp van
1)proper water in
2)een kannetje, met behulp van
3)je hand/en en,
4)een schoon doekje: je bent al proper, het doekje dient enkel om overtollig water op te deppen, en dat doekje wordt daarna (apart van de andere was) gewassen,

Voorbeeld van wat wcdoekjes in een mooi blikken doosje voor in de badkamer:
 
5)zeep: na het afspoelen van je bips en het droogdeppen met je doekje eindig je je toiletbezoek door je handen grondig met zeep te wassen..., en ze daarna af te drogen met
6)een schone handdoek

Ben je trouwens op zoek naar duurzame, natuurlijke en plantaardige zeep? Lokaal geproduceerd? Ik maak en verkoop ambachtelijke zepen: je kan een kijkje nemen in mijn webshop 't Is Om Zeep!

Voorbeeldje van een van mijn zepen, naast een wasbaar wc doekje:
 

Wasbare WC Doekjes: Hoe en waarom?
Jaren geleden vertrok ik op wereldreis. Ik wilde andere culturen beleven. Een van de eerste cultuurschokken maakte ik mee in Turkije: in het wc hokje. Want daar zat alleen een gat in de grond. Niks wc bril. Stank. En... Geen wc papier??? Enkel een kraantje, en een soort kannetje.

Ik herinner me glashelder de conversatie met een medereizigster, na het eerste gebruik van dat gat in de grond.
Ik bekende haar met een zucht: 'Ik zal nooit wennen aan zulke wc's. Ik vind ze zo vies. En geen toiletpapier, ajakkes!'
Haar hele gezicht lichtte op. 'Ik dacht er precies hetzelfde over, in het begin,' zei ze. 'Maar het went heel snel, en eerlijk? Ik zou nooit meer een ander toilet willen. Als ik terug thuiskom laat ik gelijk zo'n hurktoilet installeren!'
En vervolgens zei ze iets dat me nog meer choqueerde: 'Hier in dit land vinden de mensen ONS net vies, met onze westerse gewoonte om ons 'schoon' te vegen met behulp van wat papier.' 

Wij, in het westen? Vies?

Het verging mij uiteindelijk net als dat meisje. Ik ervoer al snel dat jezelf met water wassen, na gebruik van het toilet, immens veel schoner en hygiënischer is dan jezelf afvegen met wc papier. In de warme temperaturen voelde dat water heel fris en proper, toiletpapier bleek totaal overbodig.
Ja, ok: je moet je handen gebruiken. Maar iedereen wast immers zijn handen sowieso met zeep na het toilet, toch? Er is niks vies aan.

Ondertussen begrijp ik dat de helft van de wereldbevolking toiletpapier in plaats van water gebruiken vies vindt.  Kijk, stel dat je met je blote voeten een strandwandeling aan het maken bent. En plots trap je in een hondendrol: bah! Stank! Plakkerig! Vie-hies! Wat doe je dan? Wat verkies je, op dat moment dat die hondendrol aan je voet plakt? Ga je je voet afspoelen met water, of hem even 'schoon' vegen met wat wc papier?

Van Turkije tot in India en nog verder gebruikt men, eeuwenlang al - want wc papier bestaat nog maar een kleine honderd jaar - simpelweg water na het wc bezoek. Zie ook mijn stukje over deze, en andere, ecologische gewoontes en gebruiken in India. Waaronder een van mijn favorieten: eten met je handen (ook eentje waar heel wat overbodige vooroordelen rond bestaan)!

Tijdens mijn hele reis gebruikte ik geen velletje pleepapier.
Maar eens thuisgekomen, veranderde dat geleidelijk aan weer. Mensen kunnen behoorlijk raar kijken, als je hen vertelt dat je geen wc papier gebruikt. Het is hier nu eenmaal de gewoonte - iedereen doet het, het is overal beschikbaar, het is gemakkelijk, we zijn het zo gewoon, enzovoort.

Een probleem dat ik namelijk wel ondervond bij het gebruik van water in plaats van wc papier was: wat doe je in een kouder klimaat na het wassen?
In tropische temperaturen droogt alles gelijk op. Maar hier, in ons (tot nog toe, want het is aan het veranderen) natte en kille klimaat is een onderbroek die niet opdroogt geen pretje.  Het was voornamelijk omwille van die reden dat ook ik stopte met water gebruiken ipv wc papier - toch in de winter :-).
Dit gezegd zijnde: in India, Nepal enzovoort zijn er ook heel koude plaatsen (in de bergen bv), waar mensen nog steeds geen wc papier hebben of gebruiken. Ook bergmensen wassen zich daar met water. Dat vaak ook nog eens ijskoud is: respect! Dus hoe zij dat praktisch doen, weet ik nog steeds niet. Een gewoonte vanaf de geboorte, een verfijndere techniek? 'Shaken' ze zich droog, nadien, misschien?
Wie het weet mag het bij de comments zetten!

Buiten dat het in feite niet zo hygiënisch is, kent WC papier nog veel nadelen. Het is:

-pulp van omgehakte bomen. En hoewel bomen een hernieuwbare bron zijn, is het toch niet eco.

-weer iets dat je moet kopen. Het is dan misschien niet duur, het maakt je wel weer afhankelijk. En ik ben liefst zo onafhankelijk mogelijk.

-het zit verpakt in plastic. Ja, er bestaat wc papier dat in papier verpakt zit (waarom doet niet iedere fabrikant dat???) maar dat is tot nog toe vreemd genoeg heel erg duur.

-het wordt getransporteerd in trucks die uitlaatgassen uitstoten. Niet milieuvriendelijk.

-volgens Maya van de Weg naar Zelfvoorziening, die enkele uitstekende stukjes over haar ervaringen met wasbaar wc papier neerschreef (dank je, Maya!) zit er BPA in wc papier: het soort plastic dat lekt bij aanraking, en dat je hormonen verstoort. DAT is pas vies.

De oplossing?

Wasbare Wc Doekjes!
Eerst doe je je boodschap, groot of klein.
Vervolgens was je jezelf, boven het toilet, met water uit een kannetje of een flesje (geen plastic flesje!).
Dan, als het niet tropisch warm is, dep je jezelf droog met een wasbaar wc doekje. Als het goed is heb je hier een mandje vol van naast je toilet staan, net als een aparte, afsluitbare wastrommel enkel voor deze doekjes. Aangezien je je net grondig gewassen hebt, wordt het doekje amper vies. Unlike wc papier... Eens per week was je de doekjes, apart, en op 60 graden.
Uiteraard was je je handen na elk wc bezoek grondig met water en zeep. 

Voordelen:
-ecologischer: Maya berekende dat jezelf met water wassen en de doekjes in de wasmachine wassen alsnog een ecologisch voordeel biedt boven bomen omhakken, verwerken, transporteren en in plastic verpakken tot toiletpapier.

-goedkoper: akkoord, het scheelt niet veel, maar... alle beetjes helpen. Maya heeft het verschil in kost berekend.

-je bent alweer wat onafhankelijker!

-esthetischer. Wat is mooier: een gebleekte, saaie wc rol, of een stapeltje hippe, kleurrijke doekjes in een leuk mandje of doosje?

-gezonder: geen plastic aan je lijf, geen bpa, geen hormoonverstoorders. Puur water.

-schoner en properder: denk aan de hondendrol op het strand. Als je extra argumenten nodig hebt, kan ik die drol in detail beginnen beschrijven. 

Nadelen:
-Je kan geen water gebruiken op een compost toilet, tenzij je een aparte afvoer voor urine daarin verwerkt hebt.

-Nog een praktisch nadeel dat Maya noemt: je verbruikt natuurlijk een hele hoop kleine doekjes. Als je die wast, en vervolgens te drogen hangt, duurt dat even. En je hebt een heleboel wasknijpers nodig. Als oplossing zou je iets grotere doekjes kunnen knippen, in ieder geval geen inimini'tjes.  

-Er hangen heel wat vooroordelen rond wasbare wc doekjes. Misschien ook - nog steeds - bij jou?

Toch nog vooroordelen? Vraag jezelf dan het volgende af: 

-Heb je nog nooit je onderbroek in de was gegooid?

-Droeg jij als kind, of droegen jouw eigen kinderen, herbruikbare luiers? Hoe waste je die dan?

-Per jaar worden onnoemelijk veel bomen gekapt, enkel om door het closet heen te spoelen.

-Wasbaar maandverband bestaat ook.

Hoe maak je zelf wasbaar wc papier?
Nodig:
-een wc, liefst op regenwater aangesloten, of een compostwc met een aparte afvoer van urine.
-een kraan naast de wc, en als je die niet hebt: een kannetje of flesje dat je makkelijk kan uitwassen, liefst met tuit.
-sowieso, ook als je een kraan naast je wc hebt, een kannetje of flesje, uitwasbaar, liefst niet uit plastic ivm BPA.
-een hele boel op maat geknipte wasbare, vocht opnemende doekjes die je kan recycleren uit oude handdoeken, washandjes, eventueel ook kleren.
-een afsluitbaar wasmandje
-alsnog gewoon wc papier voor je gasten, uit beleefdheid, en voor jezelf. Doekjes met alle gezinsleden delen lijkt me aanvaardbaar, maar ik ga bv ook niet van onderbroek wisselen met bezoek :-)
-een mooie mand of doos of rek waarop je de doekjes op grijplengte naast het toilet kan leggen.
-eventueel extra wasknijpers

Hoe maak je het?
1.Zoek stoffen bij elkaar.
2.Knip ze in vormen.
3.Verstevig ze eventueel. Ik ben lui en ik ben een kluns met naald en draad, dus ik heb deze stap gewoon overgeslagen. Versimplificatie :)
4.Zet klaar op het toilet: mand, doos, doekjes, flesje of kannetje.
5.Laat het feest maar beginnen! Lege rekken op de afdeling toiletpapier in de supermarkt? Geeeeen probleem!

Hebben jullie ervaring met wasbare wc doekjes? Kennen jullie nog andere oplossingen?
  

zondag 9 februari 2020

Leestips voor het voorjaar!

Leestips voor het voorjaar!




Toen ik nog in de boekhandel werkte, vond ik een van de leukste taken de aanbiedingsfolders van de uitgeverijen doornemen. Elke uitgeverij stelt een folder samen, elk voorjaar, najaar èn net voor de zomer met hun meest interessante titels.
Omdat ik op deze blog soms boeken bespreek, krijg ik af en toe zulke folders thuis toegestuurd.
Het leek me leuk om eens alle titels van dit voorjaar die ik heb aangekruist als 'die wil ik lezen!' te delen met jullie. Er zit fictie en non-fictie bij, van alles wat, maar voor de duidelijkheid: ik heb deze boeken nog niet gelezen — de meeste moeten ook nog verschijnen, heel binnenkort!

Daar gaan we:
Fictie:

1) Attica Locke, Duistere Wortels
Geschreven door een Texaanse, wordt aangeprezen als: 'een pageturner over verborgen misdaden, schuldvragen en eeuwenoude vooroordelen in het broeierige Texas'. Wie mijn leeslijstjes leest, weet dat ik dol ben op literatuur met the Deep South als onderwerp, en liefst nog Southern Gothic. Dit lijkt me veelbelovend!

2) Jeroen Siebelink, Pels
Theuns vader heeft een pelsdierenfokkerij. Gaandeweg gaat Theun beseffen hoe wreed zo'n fokkerij is, en hij rebelleert, en sluit zich aan bij het Dieren Bevrijdings Front. Heel benieuwd welke visie Siebelink in dit boek zal delen... Siebelink schreef ook het verhaal van Jaap Korteweg, beter gekend als de Vegetarische Slager — ik ben dus hoopvol! Zie hieronder bij non-fictie, want ook dit boek verschijnt binnenkort!

3) Olga Tokarczuk, Jaag je ploeg over de botten van de doden
Nog een boek met een ecologisch thema: in een Pools dorp verdwijnen de honden van een excentrieke dame die in het bos woont. Wordt omschreven als: 'een feministische ecothriller over gekte, de rechten van dieren en gemarginaliseerde mensen, en de hypocrisie van traditionele religie.' Komt nog bij dat de hoofdpersoon meer van dieren dan van mensen houdt, en fan is van William Blake. Nou! Bring it on, zou ik zo zeggen.

4) Christine Otten, Een van ons
Over een schrijfdocente die workshops in de gevangenis organiseert — ik geef zelf schrijfworkshops, en gevangenen hebben telkens intrigerende levensverhalen, dus ik kijk uit naar dit boek!

5) Viola Ardone, De Kindertrein
Een verhaal dat zich afspeelt in Italië, net nà Wereld Oorlog II, gebaseerd op ware gebeurtenissen. Amerigo is zeven en wordt net als duizenden anderen kinderen per trein versast naar het rijkere, minder verwoeste Italiaanse noorden. Daar belandt hij in een pleeggezin.
De na oorlogse periode vind ik bijzonder interessant, daarom heb ik ook dit volgende boek genoteerd, een non-fictie verslag:

Non-fictie
1) Harald Jähner, Wolfstijd
Over Duitsland en de Duitsers van 1945-1955. Hoe gingen de Duitsers om met hun loodzware erfenis? Hoe bouwden ze het land weer op? Wat vertelden ze aan hun kinderen? Ik vind dat heel boeiend, en ben benieuwd naar dit boek.

2) Léon Hanssen, Handboek voor de Vagebond -- In de voetsporen van vrije denkers
In dit boek bespreekt historicus Hanssen de dwarsdenkers uit de geschiedenis: pioniers met kritische geesten die anders willen gaan leven. Volgens de korte inhoud: 'Deels omdat zij de huizenprijzen niet meer kunnen betalen, deels omdat zij het postkapitalistische systeem verwerpen, ontwikkelen jongeren alternatieve levenswijzen. Ze verlaten de gebaande paden en bouwen tiny houses aan de
rafelranden van de maatschappij.' Niet alleen klassiekers van weleer zoals Thoreau en Wittgenstein komen aan bod, maar ook hedendaagse dwarsdenkers met inspirerende levenshoudingen.
Benieuwd of John Seymour in dit boek zal voorkomen! In ieder geval: laat maar komen, deze intrigerende alternatieve cultuurgeschiedenis!

3) Jeroen Siebelink, De Vegetarische Slager
Jaap Korteweg zag als boer 'hoe zijn grote liefde voor vlees ten koste ging van dier, mens en planeet. Hij is ervan overtuigd dat plantaardige vleesopvolgers [...] het houden van dieren overbodig maken en het leven op aarde redden. Hoe? Gewoon, door de grootste slager van de wereld te worden.'
Wat een leven! Heel benieuwd naar het verhaal van deze bijzondere man!

4) James Wong, de Heilzame Tuin
De vorige boeken van James besprak ik eerder al hier. In dit nieuwe boek deelt hij recepten voor je eigen
tuinapotheek, hoera!

Kookboeken:

-Homemade Basics van Yvette van Boven lijkt me interessant, omdat ook ik graag alles zelf maak.

Drie hoeraatjes voor uitgeverij Becht: ze brengen alleen maar vegan kookboeken uit, dit voorjaar! dat is toch fantastisch?! Ik noem ze hier even allemaal:

-Mafalda Pinto Leite, Stralend Gezond: vegan recepten en uitleg over en met de heilzame werking van allerlei voedingsmiddelen

-Niki Webster, Rebels Lekker — recepten met een rebelse twist, en alles vegan! Webster heeft gigaveel volgers op instagram en won een prijs let haar blog Rebel Recipes!

-Dunja Gulin, Hemelse Hummus — ben je ook verkikker(erwt)d op hummus, maar wil je wel eens variëren met kleur en smaak? Dan is dit boek voor jou: meer dan 30 originele en verrassende recepten!

-Anthea Cheng, Verrukkelijk vegan bakken — ja, die titel zegt het allemaal! Kijk alvast op instagram (@rainbownourishments) voor een voorsmaakje!

Naast al deze prachtige vegan kookboeken brengt Becht ook nog eens Leven zonder afval uit, van Emily-Jane Townley. Verminder makkelijk en zonder zorgen in tien stappen je afvalproductie.

Heb jij al boeken van dit lijstje gelezen?






zondag 12 januari 2020

Vegan koken zonder olie: tips en trucs!

Vegan koken zonder olie: tips en trucs!

Jaren geleden sprak ik een Sea Shepherd activist. We hadden het over ecologisch leven. Hij vertelde hoe hij nooit olie gebruikte in de keuken (uiteraard eet hij vegan). Zijn reden? Olie is niet ecologisch, en je kan zonder.

Waaw, dacht ik: geen olie! En ik vond dat ik als echte foodie daar zelf nog he-le-maal niet aan toe was.

Onlangs vertelde een vriendin echter hoe ook zij olievrij was gaan eten. Ze had van alles gelezen over olie: dat het uiteindelijk een bewerkt product blijft, 100% vet, dat je veel beter olie in de vorm van noten of gewoon hele olijven kan eten, dat olie eigenlijk behoorlijk ongezond is: het doet je aders dichtslibben.

Vegan maal zonder olie: zoete aardappelfrietjes droog gebakken in de oven, burgertjes van een restje rijst en chana dahl plus broodkruim, tahin en haver droog gebakken in de pan, een slaatje van in water gestoofde biet met appel in een olieloze dressing van sinaasappelsap, balsamico, sojasaus en mosterd, en een guacamole met appelsiensap.
Toch zit hier meer (gezond) vet in dan je zou denken: de avocado, en de tahin. 


Haar initiatief deed me terugdenken aan het eerdere gesprek - ik zocht er zelf wat over op, en kwam tot volgende conclusies:

Olie...

-is inderdaad niet ecologisch: het is en blijft een bewerkt product. De noten, pitten, zaden, olijven, en kokosnoten doorlopen een heel proces voor ze in olie veranderen. Die olie wordt dan weer verpakt in plastic of glas, en dat wordt dan weer vervoerd.

-zelf persen is mogelijk, maar het is arbeidsintensief. Je hebt een grote oogst aan noten of olijven nodig, en een pers. Voor een werkwijze om zelf olie te persen, kijk hier.
En voor een oliepers: Piteba is een goed merk.
Een interessante uitleg over olie persen vind je bij Toverleven.
Heel boeiend fotoverslag over zelf walnootolie maken vind je bij de In de Koperen Ketel!

Wel heel leuk is dat je je eigen walnoot en/of hazelnootolie kan laten persen door een mobiele pers: http://www.mobielefruitpers.be/noten_persen

-Eigenlijk is het makkelijker om zonder olie te koken - dan ben je weer een stukje minder afhankelijk van de supermarkt :)

-Olie is niet gezond: het is honderd procent vet. En als veganist heb je wel vet nodig, maar dat haal je veel en veel beter gewoon uit vetrijke producten (avocado's, noten, bonen, ...) dan uit bewerkte olie. Olie verstopt je aderen, net als in de afvoer.

-is vettig: als je met olie kookt, heb je een sterker afwasmiddel nodig! Ook je dampkap wordt heel vies van al die olie.

-is niet goedkoop.

Maar hoe schrap je dan olie?

Ik vond het zelf eerst een hele uitdaging. Maar nu ik eraan gewend ben, is het heel makkelijk!

Dit zijn mijn bevindingen tot nu toe:

-We leven niet helemaal olieloos: op restaurant of als we ergens op bezoek gaan malen we niet om oliegebruik. Af en toe kopen we iets waar al olie in verwerkt zit. Moet kunnen.

-Verschillende mensen hebben ons gezegd dat we er magerder uitzien, m.n. in ons gezicht, en we hebben zelf ook gewichtsverlies gemerkt. Leuk voordeel!

-We voelen ons eigenlijk fitter. Dat beeld van met olie verstopte, dichtgeslibde aderen is eigenlijk echt niet prettig.

-We missen de olie niet. Soms was het even wennen of aanpassen, wat zoeken, maar we hebben niet het gevoel dat we 'iets' missen in ons voedingspatroon. Wanneer we wel nog olie eten, op restaurant, of als we frieten gaan halen, merken we dat het 'harder op de maag ligt' dan tevoren...

-Zonder olie koken is goedkoper!

-Onze afwas is heel wat minder vettig — wel zo prettig! En we hoeven onze dampkap niet meer zo vaak te ontvetten!

Hoe kook je zonder olie in de praktijk?

1.uien en of look bakken:

In het begin miste ik het gezellige sissen van de uitjes in het vet, en ook het sterke aroma dat dan opstijgt. Maar ondertussen ken ik de kneepjes van het uien bakken zonder olie, en nu hoor ik dat ze
nog steeds sissen en spetteren (maar zachter) en er stijgt nog steeds een (iets subtielere) geur uit de pan op.

Hoe bak ik uien zonder olie?

-Je bakt ze eenvoudigweg droog, in een pan met goede bodem. Zorg ervoor dat je vuur laag staat. Het bakken duurt iets langer, maar je uien raken net zo goed gaar. Brunoise (het bruinig karamelliseren van uitjes) bereik je zelfs makkelijker in een droge pan! Zorg ervoor dat je af en toe roert en dat je vuur niet te hoog staat. Na een tijdje gaan de uien zelf vocht loslaten.

Stoven in water kan ook, maar persoonlijk vind ik de smaak dan wat minder.

Eens je uien gestoofd zijn, kan je zout, kruiden en andere groenten, en/of bv paddenstoelen toevoegen. Die groenten en paddenstoelen laten ook weer vocht los, waardoor er niks aanbakt en je veel smaak behoudt.

Uien en andere groenten kan je ook heel makkelijk, mits in stukjes gesneden en een weinig vocht toegevoegd (water, bier, azijn, mosterd, ahornsiroop, wijn, sap, enzovoort) in een schotel in de oven gaarbakken.

Snij je uien in het begin heel fijn, dan zal je sneller wennen aan het ontbreken van olie. Na een tijdje kan je dan uien in ringetjes of halvemaantjes bakken — werkt evengoed zonder olie

-Hoe bak ik frieten zonder olie?

Heel eerlijk? Gefrituurde frieten smaken anders dan in de oven of pan gebakken frieten zonder olie. In feite is wat je doet, je aardappelen (of andere groenten zoals rode biet, zoete aardappel, pastinaak, ...) in fijne frietjes snijden, om ze daarna op hoge temperatuur te poffen.
Kan even lekker en knapperig worden, alleen is het niet zo vettig. Wij zijn er aan gewend, ondertussen. Het ontbreken van olie stoort ons niet.

Wat het beste werkt: was je aardappel of groente, en laat de schil eraan. Snij in lange dunne frieten. Hoe dunner, hoe knapperiger het zal worden. Hoe dikker, hoe langer de gaartijd. Eventueel masseer je ze nu in met zout of een mosterd of kruidenmengeling. Je warmt de oven op tot 220°C .Schik je frieten zodat ze elkaar niet raken op een bakplaat, op een bakmatje (siliconen) of minstens
op bakpapier (doe je dat niet dan plakken ze aan de bakplaat en heb je er niks aan).
Frieten bak je veertig tot vijftig minuten, zoete aardappel en andere groenten kunnen in een half uur
klaar zijn. Naar het schijnt maar dat heb ik nog net geprobeerd, zou je frieten die je in een weinig aquafaba wentelt, heel erg lekker knapperig worden.

Het Groene Mugje schreef er een intrigerende post over: hier!
En hier is een recept voor chips zonder olie.

-Hoe maak je veganaise zonder olie?

Bij frieten horen natuurlijk sauzen. Maar hoe maak je die zonder olie? Heel wat creatievelingen gingen hiermee aan de slag.

Wil je het makkelijk, dan ga je gewoon voor Engelse frieten: met een goeie scheut azijn. Of je neemt ketchup.

Wil je een veganaise variant, dan kan je als basis gepureerde witte bonen met citroen nemen, of een basis van geweekte cashewnoten met citroen. Je mixt net zo lang tot je een goeie consistentie hebt.

-Hoe maak je dressings en andere sauzen zonder olie?

Wij vervangen de olie door verschillende zaken. We laten ze soms gewoon weg, en maken dan een dressing met bv tomaat en balsamico (azijn), chili en look en kruiden.

Of we vervangen de olie in sauze en dressings door:

-pindakaas (in Oosterse schotels) en

-miso, of door

-tahin (in midden oosterse schotels) en ook in broodbeleg,

-amandelpasta of pompoenpitpasta in Europesere sauzen.

-Met citrusvruchtensap werken is ook geweldig: citroen, limoen, sinaasappel, pompelmoes.

-Vruchtensappen gebruiken kan ook: denk bv sojasaus en appelsap. Of ananassap.

Wat je ook kan doen, is zoals bij de veganaise, bonen of linzen fijnmixen en als basis nemen.

Of: verdunnen met water.

Een Engelse site met recepten en ideeën voor olieloze dressings vind je hier!

Hoe bak je patatten/aardappelen in de pan?

Je neemt eenvoudigweg een goeie pan met dikke bodem, je snijdt je aardappelen in blokjes of schijfjes, en je bakt ze droog. Ze zullen zachtjes sissen, en ze krijgen een korstje - draai ze af en toe om. Het uiterlijk van zonder olie gebakken aardappeltjes is eerder 'gepoft'. En als ze klaar zijn, piepen ze. 

Hoe maak je puree zonder vet?

Ik bond de aardappelpuree vroeger altijd met kokosvet, en daar nog voor met plantaardige boter. Ik verdunde hem met plantaardige melk en een weinig aardappelkookwater, en dan kruidde ik hem af met zwarte peper, nootmuskaat en zout. Maar nu dus: zonder vet! Wat ik dan doe is extra kookwater of melk gebruiken, plus een goeie schep mosterd, maar je zou ook een witte notenpasta kunnen toevoegen, of wat miso.

Hoe bak ik groenten zoals aubergine en burgers zoals falafel zonder olie?

Burgertjes en falafels bakken wij ook gewoon droog in de pan, maar er bestaat nog een andere, maffe techniek: bak de falafel of de burgers in je wafelijzer! De falafel ziet er dan gewafeld uit, maar smaakt goed, en je hebt door de hitte en de dubbelzijdige bakking geen olie nodig. 
Aubergine slurpt normaalgezien olie op als je het in de pan bakt, maar als je de schijfjes tussen een wafelijzer stopt worden ze ook zo heel zacht. 

Hoe maak je desserts zonder olie?

-Taarten, koekjes en cakes: hier kan je de olie vervangen door zoete, dikke consistenties zoals appelmoes, gemixte perziken, geprakte banaan, mispelmoes (zie: vegan recepten met mispels) maar ook notenpasta's, linzen en bonen (zoals bij bonenbrownies en chocolade hummus, bv). Ook wafels zouden zo moeten lukken.

-Hetzelfde geldt voor energieballen en repen: gebruik appelmoes of linzen/bonen. Kikkererwtenvocht helpt ook.

-Pannenkoeken, dosa's, injera: deze zijn voor gevorderde zonder-olie kokers! Als je een goede pan hebt, lukt het wel, maar het is even wennen.

Hoe maak je pesto zonder olie?

Hier miste ik wel mijn olie in. Ik heb het nog niet geprobeerd, maar het lijkt me een erg goeie oplossing, om gewoon olijven (uit een bokaal zonder olie) in hun geheel te nemen (pitloos), die bij je pesto te doen, en mee te blenden.

Hoe maak je Hummus zonder olie?

Ik voorzag mijn hummus altijd van een smeuïg aandeel olijfolie. Maar nu neem ik eenvoudigweg... het kookwater van de kikkererwten: aqua faba. Je verkrijgt er een lekkere hummus door. Je kan hem zo vast of vloeibaar maken als je wil.

Is er iets wat echt niet zonder olie kan?

Oh ja, massa's: ik probeerde olieloze kroketten te maken met behulp van mijn krokettenmachine (lees ook Creatief met de krokettenmachine voor allerhande leuke tips en recepten), maar dat mislukte jammerlijk... Sommige happen kunnen gewoon niet zonder vet gemaakt worden, denk samosa, of loempia. Maar is dat erg? Af en toe mag je gerust eens 'zondigen'!

Koken jullie met/zonder olie? Hebben jullie nog tips of recepten?

zondag 29 december 2019

Over jagen en jagers...

Over jagen en jagers...
Ik had onderstaande tekst al langer klaarstaan. Maar ik twijfelde om te posten: ik hou niet van verboden, en ook niet van negativiteit.
Deze ochtend was het echter wéér zo ver: de hond en ik maken een prachtige ochtendwandeling, tot onze rust verstoord wordt door schoten, wanneer we een bos passeren aan onze linkerkant.
Jagers.
We draaien links, nemen de volgende straat -- daar eindigt het bos alweer: wat je een idee geeft hoe klein het is -- en daar zie ik, op een wei geparkeerd, vier auto's, en vier in het groen geklede mannen met dubbelloopsgeweren, die net uitstappen.
Nog een twééde groep jagers, dus.
Mijn 'goedemorgen' wordt niet beantwoord, er is enkel een nors en stuurs staren - behoorlijk intimiderend, van mannen met geweren.
Ergens is hun onvriendelijkheid 'begrijpelijk'. De hond en ik komen immers de 'sport' van deze heren verstoren: met ons luidruchtig, amateuristisch gewandel verjagen wij de echte prooien. Ik heb weet van jagers die bordjes op openbare wandelwegen in het bos hangen met 'prive - verboden doorgang' erop, omdat ze niet van pottenkijkers houden.
De hele verdere wandeling worden we opgeschrikt door schoten, die uit elke richting komen waar nog wat groen standhoudt, in dit versnipperde landje.

                                Een klein stukje resterend bos, tussen akkergrond, met een zakkende volle maan...

Ik vind het ver-schrik-kel-lijk om tijdens een rustige wandeling doorheen het schaars resterende natuurschoon gewapende mannen te moeten kruisen die voor hun lol levende wezens doden.

Het 'bos' is een zakdoek groot. Quasi elke dag zie ik er herten, en ik heb er ook al heel wat roofvogels en konijnen gespot. Tussen de stammen door klinkt autogeruis: de wilde dieren die hier leven, hebben het al niet makkelijk - ze krijgen weinig ruimte. Dat ze dan ook nog worden opgejaagd en gedood, in ons mini landje dat stilaan volgebouwd wordt: ik vind dat onvoorstelbaar.

Eergisteravond nog zag ik 's avonds, bij het licht van de straatlantaarn, een vos een andere vos door het veld jagen. Ik schreef hier eerder over ratten en hoe ze een behoorlijk probleem kunnen vormen. De laatste tijd kreeg ik de indruk dat de rattenpopulatie binnen aanvaardbare perken bleef, en die twee vossen die ik zag kunnen daar veel mee te maken hebben.
Want vossen jagen op ratten -- jagers: niet. Wanneer je als mens je verantwoordelijkheid neemt om je kippen goed te beschermen, zou de vos ons allemaal kunnen helpen om het teveel aan ratten in te perken.

Na wat ik deze ochtend zag en hoorde: dat kleine bosje dat aan twee kanten ingesloten werd door afzonderlijk van elkaar jagende jagers, vrees ik echter voor het leven van die mooie vossen.
Het maakt me boos en triest, dat gejaag. Wat mij betreft is de maat vol. Hier volgt mijn anti-jagers blog. En terwijl ik deze tekst herlees en aanpas, klinken op de achtergrond schoten... 

Elke herfst zie ik op wandelingen plots talloze fazanten en fazantenhennen opduiken. Ze komen dan vaak zelfs mijn tuin in, scharrelen er onbevreesd rond. Deze dieren zijn zo goed als zeker gekweekt, en daarna uitgezet: zodat de jagers wat te schieten hebben. Ik vind het belachelijk, en tragisch: doordat deze dieren in gevangenschap geleefd hebben, en doordat ze gevoed zijn geweest, zijn ze quasi tam. Wat is dat voor sport, vraag ik me af, waarbij je nietsvermoedende, goed van vertrouwen zijnde dieren gaat afknallen?!

Wat me ook enorm stoort, is het feit dat die stoere macho's blijkbaar niet kunnen mikken. Telkens ik een schot hoor, wordt dat gevolgd door een salvo aan schoten. Eerste keer raak, en dus een dier 'snel' uit zijn lijden verlossen: dat zit er niet in. Zo triest, te beseffen dat gewonde dieren soms nog dagenlang pijn moeten lijden vooraleer ze bezwijken, enkel omdat een troepje testosteronbazen niet kan schieten...

De afgelopen maanden stapelden de incidenten met jagers en/of de jacht zich op - wat maakte dat ik deze tekst schrijf: uit frustratie en woede!

Het gaat over:

1. Een hele reeks bizarre en tragische schiet incidenten , zoals bijvoorbeeld:
 
-In 2018 schoten jagers een papegaai dood

-In 2019 schoot een jager een ara, geliefd huisdier dat van zijn lokale inwoner even vrij mocht rondvliegen, zomaar dood, omdat hij 'dacht dat hij op exoten mocht schieten'. De bedroefde eigenaar: 'Hoe is het mogelijk dat een jager die de wetgeving van de jacht niet kent met een wapen en jachtvergunning ongestraft kan rondlopen.' Het volledige artikel lees je hier.

-Naar aanleiding van de moord op de ara stelden bezorgde huisdiereneigenaren een petitie op, om hun dieren te beschermen tegen jagers. Jagers mogen bijvoorbeeld ook op verwilderde katten schieten, alleen: hoe weten ze zeker dat de kat in kwestie verwilderd is en niet iemands huisdier?
Ook jij kan tekenen: https://petitie.be/petitie/bescherm-huisdieren-tegen-jagers

-Heel recent gebeurd: een wandelaar kan een foto nemen van een jager die, ondanks zeer korte afstand tussen hem en de wandelaar, op een haas schiet
Het incident vond ook nog eens in een natuurgebied plaats!

-Een verzamelsite op facebook die alle jactincidenten bundelt: jachtmisstanden

Ook in het buitenland gebeuren met de regelmaat van de klok jachtincidenten. Enkele van de talloze voorbeelden:
-een jager schiet per ongeluk zijn dochter dood in Duitsland

-een vrouw, zes maand zwanger, laat haar honden uit in het bos dicht tegen de Belgische grens en wordt gedood door honden die deelnamen aan een drijfjacht

-Ook aan de Frans-Belgische grens: een jager die per ongeluk zijn zoon doodschiet

-Dan is er nog de afschuwelijke import van exotische jachttrofeeën in België

-Meer dan 8000 mensen hebben de petitie voor een totaalverbod op de jacht in België getekend, dat kan jij ook doen!

-Je kan — op eigen risico — de jacht en de jagers ook saboteren, zoals bv de activisten van Animal Rights doen, zie hier

2. De moord op de wolvin Naya en haar welpen, waarvan gezegd wordt dat enkel 'professionelen' (lees: jagers) het kunnen gedaan hebben.

-Ook in Duitsland werd een wolf door een (Nederlandse) jager vermoord.

-Heel recent schreven de bestuurders van de jagersvereniging een soort van goedpratende tekst over de wolf om hun leden in te lichten. Mij lijkt het een charme offensief. Steeds meer mensen zijn de jagers en hun houding immers beu. Het bestuur heeft dat ook begrepen en wil nu 'sympathieker' uit de hoek komen.
Maar: je kan nooit een hele vereniging van mannen (met wapens) controleren.  

3.De absurditeit van de jacht op de patrijs
-De patrijs is volgens wetenschappers nu een bedreigde vogelsoort (in Nederland en Luxemburg mag men er al lang niet meer op jagen) maar dit artikel heeft het over hoe jagers in België desondanks de vreemdste argumenten bedenken om toch maar verder te jagen op deze soort...

4.De hedendaagse absurditeit van het historisch zo gegroeide jachtrecht
-In België zijn heel wat gronden onterecht ingekleurd als jachtgebied — dat is historisch zo gegroeid, omdat men toen digitaal lang niet zo nauwkeurig kon werken als nu.
De Vogelbescherming wil grondeigenaren informeren over het feit dat hun eigendom vandaag, vaak zonder dat ze het weten, en zonder toestemming, als jachtgebied is ingekleurd. Op hun website Schiet in Actie sporen ze aan om mbv hun kaarten te checken of ook jouw grond onrechtmatig als jachtgebied is ingekleurd.
Bij onze grond was dat het geval, en het kostte best wel wat moeite om hem te laten uitkleuren. 

-Dàt je grond als jachtgebied is ingekleurd, geeft jagers (gelukkig) nog geen recht om op je erf te jagen: daarvoor moeten ze jouw expliciete toestemming hebben.
De jagers kleuren desondanks toch tuinen en privé eigendommen in, omdat ze zo makkelijker aan een gebied van 40 aaneengesloten hectare komen: dat is een voorwaarde om te mogen jagen.

-Een andere, zeer verontrustende voorwaarde — vind ik — is dat jagers wettelijk hun geweren mogen afvuren tot op een schamele 150 meter afstand van huizen en gebouwen! Dat is super dichtbij: wat eng.

-Als meer en meer mensen het gejaag in ons volgebouwde land beu zijn, en hun grond uitkleuren, komen de jagers niet langer aan de vereiste grootte om te mogen vuren. Meer info:
http://www.schietinactie.be/meerinfo/

-Bij de overheid streeft men naar een grotere nauwkeurigheid wat betreft de jachtplannen. Voor updates kan je steeds kijken bij geopunt.be

5.De situatie is veranderd: er is geen plaats meer voor de jacht
-In sprookjes worden jagers vaak voorgesteld als 'goede redders' (denk maar aan Roodkapje). Begrijpelijk, want in vroegere tijden hadden jagers aanzien: zij zorgden voor eten in barre tijden.

Tegenwoordig zie ik geen enkele reden om jagen te gedogen: het is barbaars, achterhaald, onnodig, sadistisch, moeilijk te controleren, gevaarlijk, en er is geen plaats voor.

6.Argumenten pro jacht zijn achterhaald
-Een veelgehoord argument van de kant van de jagers, is dat jagen noodzakelijk zou zijn, omdat het mee het evenwicht in de natuur in stand zou houden.
De natuur heeft echter eeuwenlang helemaal zelf voor evenwicht gezorgd zonder enige inmenging van mensen. De natuur kan perfect zonder mensen (is eigenlijk zelfs veel beter af zonder die hinderlijke, vervuilende soort). Het zijn de mensen zelf, die voor onevenwicht gezorgd hebben.

-Hier kan je lezen waarom bv de vossenpopulatie, zonder 'hulp' van jagers, perfect zichzelf onder controle kan houden: de natuurlijke vijand van de vos is de vos zelf.

-Ook de Morgen geeft argumenten tegen de jacht op vossen (jagers jagen immers, bv, niet op ratten, en de vos wel): https://www.demorgen.be/nieuws/vossenjacht-ligt-onder-vuur~b192dcdb/
 -Volgens Eos is het nut van de jacht in veel gevallen twijfelachtig, en dient de jacht vooral het eigenbelang van de jager, en niet — zoals algemeen natuurbeheer dat wel doet — het algemeen belang: https://www.eoswetenschap.eu/natuur-milieu/zin-en-onzin-van-de-jacht

Mijn Conclusie:  
Een overheid die een 'sport' stimuleert en toelaat waarbij mensen levende wezens opsporen, opjagen en vermoorden - mij klinkt het als absurd in de oren.

Als het aan mij lag: afschaffen, die handel!

Heb jij al incidenten met jagers meegemaakt? Wat is jouw mening over de jacht?

zondag 15 december 2019

Ode aan de biowinkel/boerderijwinkel

Door omstandigheden kon ik onlangs niet naar de boerderijwinkel.

Ik had groenten en fruit nodig, en fietste dan maar naar een supermarkt.

Ik ben het gewoon om bio te kopen: ik wil met mijn geld boeren steunen die ervoor kiezen om geen gif te gebruiken. Zonder pesticiden en insecticiden lijkt mij beter voor mijn eigen gezondheid, maar ook voor die van de bijen en de vogels, en vooral voor die van de aarde en de toekomstige generaties.

Ik ben het ook gewoon om zonder veel plastic te kopen.

Tenslotte zijn de zaken die ik koop vaak, maar zeker niet altijd, vrij lokaal. Wat ik bedoel is: ik koop ook dingen als rijst uit Vietnam en tomaten in een bokaal uit Italië, maar in onze lokale boerderijwinkel kopen wij ook heel wat korte keten producten, zoals knolselder van de boer, of sla van een boer uit een volgend dorp. 

Een mooie lokaal geteelde knolselder en groene selder van de bio boerderij.


Hoewel ik soms ook in de biosupermarkt shop, was het nog steeds een behoorlijke schok, om doorheen deze 'doorsnee' supermarkt te struinen — ik kom echt niet vaak op zulke plekken en verbaas me er dan telkens over dat de meerderheid van de mensen net nooit in de biowinkel komt.

Wat me opviel:

-er speelde vreselijk slechte muziek. In de boerderijwinkel zet de boerin haar favoriete cd's op, en dat zijn meestal geen popsongs. En in de biowinkel is het gewoon... Stil.

-er waren heeeeeel erg veel koeltogen. Die open stonden. En in die koeltogen: allerlei in plastic verpakte producten.

-om aan de groenten en fruitafdeling te geraken, moest ik eerst langs allerlei bewerkt eten en snoep passeren.

-er waren bitter weinig biologische groenten en fruit. Wat er dan wel aan bio was, zat verpakt in plastic, of — nog erger, want dan kan je het niet eens recycleren — in een soort hybride plastic/bruin papier verpakking.

-het bio aanbod dat er was, was verre van lokaal. Aardappelen uit Egypte, kiwi uit Nieuw-Zeeland. Qua klimaatkost lijkt het me dan ecologischer om lokaal en niet-bio te kopen, jammer genoeg.

-het etensaanbod was gigantisch, en ook: gigantisch ongezond. Heel erg veel suiker, palmolie, vet, bewaarmiddelen. Erg weinig plantaardige voeding. Erg weinig pure producten (zoals: gewoon haver — hier was dat dan crunchy haver met vanalles erbij.

Ik kwam thuis met aardappelen in een plastic zak, selder in plastic verpakking, een broccoli afzonderlijk in plastic verpakt, puntpaprika's in plastic verpakt, en een glazen fles bio sinaassap (er waren geen bio appelsienen). Zo-veel plastic!
Nochtans is dit een supermarkt die zich profileert als 'enorm bezig met plastic vermindering en milieu'!
Als ik dit vergelijk met onze gewoonlijke bioboerderij, is die:

-minder druk

-er is altijd ruimte voor een praatje met de boerin

-er is weinig keuze aan bewerkt eten, en omdat het een kleine winkel is, is de keuze sowieso beperkt: geen keuzestress, geen tijdverlies, geen verleidingen om ongezond en 'snel en makkelijk' te eten. De groenten en het fruit zitten in bakken, je winkelt met een rieten mandje, en je neemt je waren mee in kartonnen dozen die klaar staan, of in tassen die je zelf hebt meegebracht: veel minder plastic verpakkingen.

-er is voldoende keuze aan groenten en fruit, allemaal bio, nagenoeg allemaal onverpakt, en veel daarvan wordt lokaal geteeld.

-er is geen schreeuwerige reclame of gedoe met spaarpunten en kortingsbonnen.

Geef mij dus maar die kleinere biowinkels/boerderijwinkels!

Toch is het niet allemaal slecht. Die grote supermarkt is wel degelijk met plasticvermindering bezig. Het is gewoon de schaal (de enorme hoeveelheden) aan plastic en overbodig 'nep' voedsel die me schokt.
In hun gratis magazine prijst deze supermarkt bioproducten aan, net als vegan producten (maar ook wild en zogezegd duurzaam gevangen vis).
Er is nog een hele weg te gaan.

Ik denk — hoop — dat de toekomst meer kleine, lokale, duurzamere winkeltjes zal (terug) brengen. Vroeger had elk dorp verschillende handelszaken, om de eenvoudige reden dat mensen geen auto hadden. Nu heeft quasi iedereen een auto, en raak je bijgevolg nog amper vooruit, waardoor mensen erg blij zijn met een kruidenier dichtbij  in hun straat.

Ik denk ook dat de supermarkt wel degelijk zal verduurzamen. Vroeger gingen  wij er skippen ofte dumpster diving (het nog eetbare afval dat ze weggooiden redden: zie modern aren lezen), tegenwoordig kan je je simpelweg inschrijven op too good to go en mag je het nog eetbare 'afval' zo gaan ophalen. Verbetering is wel degelijk merkbaar!

Maar geef me de keuze, en ik opteer onmiddellijk voor de biowinkel of buurtboerderij — gegarandeerd.

Waar winkel jij het liefst? Is jouw supermarkt groener?