Posts tonen met het label Maatschappijkritiek en alternatieven. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Maatschappijkritiek en alternatieven. Alle posts tonen

zondag 23 augustus 2026

Zomaar een dagje in... Augustus

07-09 hond uitlaten, begraafplaatsgedachten, composttoilet legen

Ik sta op en ga een eind wandelen met de hond. Onderweg vind ze een maïskolf -- haar jaarlijkse ritueel aan het einde van de zomer is om elke wandeling zo'n maïstrofee te scoren. We komen weinig mensen tegen, maar wanneer we andere voetgangers of buren passeren, toont de hond ostentatief en kwispelend haar maïs: ze is er reuze trots op! (Later zal ze de maïs in haar zetel op smikkelen). 

Ineens is het herfstig: vorige week nog hadden we de zoveelste hittegolf, ondertussen heeft het ein-de-lijk, na maanden droogte, geregend. Ik zie overal blaadjes neerdwarrelen in de wind. We komen voorbij het oude kerkje, en het kleine kerkhofje. Er hangt een papier uit: voor heel wat graven is de concessie afgelopen. Triest, eigenlijk, want een graf zou toch een eeuwige rustplaats moeten zijn? Er ligt zelfs iemand begraven, die, na concentratiekamp Neuengamme doorstaan te hebben, ook nog eens de ramp met de Cap Arcona overleefde. Ik begrijp dat er te weinig ruimte is, maar ergens vind ik het ongepast, dat een lichaam dat zo veel meegemaakt heeft, nog eens verplaatst moet worden, jaren na de dood. Geef mij dan maar humusatie: dan verander je na je dood gewoon langzaam in compost, en word je langzaam opgenomen in het ... alles? Meer lezen over humusatie op mijn blog: We Zijn Allemaal Compost! 

Thuisgekomen wacht me de volgende taak van de dag: de compost toilet emmer legen. Ik ben nogmaals ongelofelijk dankbaar voor ons zelfgemaakte droge toilet. Net voor het begon te regenen, hadden we in onze regenwatertank nog 2000l over (van de 10 000 die erin kunnen, en we doen er de was mee, spoelen er het reguliere toilet mee door, geven er de planten water mee). Hadden we ons regulier toilet -- dat we met regenwater doorspoelen -- gebruikt: dan hadden we het niet gehaald.  

 

Herfstbladeren in het bos, de rivierbedding die helemaal droog is, de hond eet haar maïskolf op... 

09-13u groentebedden vrijmaken, winde oogsten, was, boeketje, picknickbank, groene smoothie, kunstboterham

Nu het niet meer zo heet is, buiten, en nu we weten dat er nog meer regen aankomt, is het tijd om de groentebedden vrij te maken en te zaaien. Ik wil naast groenbemesters en bijenvoer (phacelia) nog spinazie, snijsla, radijzen, veldsla en tatsoi zaaien. Ik ben extra gemotiveerd, omdat ik nu weer vaker groene smoothies drink. (Lees: De Vele Voordelen van Groene Smoothies voor De Zelfvoorziener). Dan komt al dat groen super van pas! Het groentebed waar ik mee begin, is helemaal overgenomen door winde. Ik vind het niet erg, want ik ben helemaal gefascineerd door wild basketry (mandjes maken) en weven met wilde planten op dit moment, en winde, daar kan je mee weven! Wordt ongetwijfeld vervolgd...

Er staat ook heel veel eetbare chrysant en rudbeckia, maar veel is uitgebloeid of omgevallen, en ik ben in een opruimbui! Ik maak wel een mooi boeketje van wat chrysantjes...

 

Boeketje van eetbare chrysant en rudbeckia, en mijn eerste poging om mandjes te weven (met wilde braam)... 

De was is klaar en we hangen die samen op. Het is een beetje spannend, want er is regen voorspeld, maar we zien geen donkere wolken. Wij hebben geen droger: verbruikt veel (al hebben we nu wel zonnepanelen), neemt veel plaats in. We moeten dus altijd goed 'mikken' en uitzoeken wanneer we een was doen: krijgen we hem dan ook gedroogd? Onlangs moesten we echt wassen, maar het regende. Toen hebben we alles binnen, met behulp van een ventilator, droog gekregen! 

Mijn man heeft hulp nodig bij het installeren van de picknickbank die we deze zomer ergens onderweg zagen staan, er hing een groot blad met GRATIS op. Zo'n buitenkansje konden we niet aan ons laten voorbij gaan! Het was niet eenvoudig om de bank in onze auto (een bestelwagen) te krijgen, en het blijkt ook helemaal niet eenvoudig om 'em weer in mekaar te zetten, maar uiteindelijk lukt het. 

We zijn geen fans van het kapitalisme. In dit systeem moeten mensen lange werkweken draaien, waardoor ze vaak uitgeput raken en chronisch tijdstekort hebben. Om te overleven met zo weinig tijd en als je het zo druk hebt, gaan ze vervolgens vaak zaken kopen, waar mensen die al veel geld hebben nog veel rijker van worden, en waardoor ze de aarde rechtstreeks of onrechtstreeks vervuilen, en ongelijkheid in stand 'helpen' houden. Denk: ongezond eten waar dieren en mensen voor moeten lijden, veel verkeer, fast shopping, verre vliegreizen en dure vakanties. Ook mijn gezin zit middenin dit systeem. We hebben bv een auto. Wel proberen we zo te leven, dat we zo weinig mogelijk vervuilen. We eten plantaardig, we kopen zo goed als alles tweedehands, of bio, of fairtrade. En als we op vakantie gaan, dan kiezen we voor een bestemming die op maximum twee uur rijden hiervandaan ligt. We proberen ons leven zo in te delen, dat we elke dag een vakantiegevoel hebben. Mijn man werkt twee dagen en ik ben thuisouder. Er zijn economen die zeggen dat we best allemaal wat minder zouden gaan werken, willen we de planeet leefbaar houden. Meer welzijn, ipv meer welvaart. 

De picknickbank heeft haar beste tijd gehad en de poten zijn wat afgesleten, maar o waw, wat draagt ze bij aan het vakantiegevoel in onze voortuin! Wil je meer lezen over minder ratrace en meer leven, lees ook:

Hoe ontsnap je aan de ratrace

Rondkomen met een klein budget

 

  De was en de nieuwe oude picknickbank... 

 

Het is middag en het is nu echt noodzakelijk dat we de picknickbank uittesten. Ik maak een groene smoothie met sla, brandnetel -en meldezaad zo uit de tuin, kaasjeskruid, een overrijpe banaan en wat haver en sojamelk. Onze zoon wil boterhammen met choco, en mijn man maakt zoals gewoonlijk een kunstwerkje van zijn lunch. Zelf heb ik daar absoluut geen geduld voor, maar wat ziet het er prachtig uit! Hij belegt zijn boterham (van zelfgebakken zuurdesembrood!) met zelfgemaakte kruiden-look-chili veganaise, bieslook, een verse gele tuinchili, verse tuinsla, wat sojastukjes restjes van gisteren, ketchup en een ingelegde tuinaugurk. 

Als dessert zijn er druiven, zo van het terras geplukt. Wat een weelde. 

 

 

 

Mijn groene smoothie, de kunstboterham: eerst kruidenveganaise, bieslook, chili, dan sojabrokjes, ketchup, augurk, en het dessert: druiven... 

13u-16u honden, frambozen, druivendromen

Mijn man en zoon gaan fietsen, en ik ga de honden uitlaten. Ik heb er eigenlijk geen zin in want ik ben moe na het tuinwerk, maar mijn eigen hond en de buurhond die mee mag zijn zo blij en er wordt zo druk gesnuffeld dat het me ook blij maakt. En het is mijn favoriete weer: zonnig met dikke wolken en wind. 

Ik ben heel dankbaar voor de prachtige zonnebloemen die de boeren gezaaid hebben. Het is een vreemde mix van boekweit, maïs en zonnebloemen, maar het oogt prachtig, en voor een keer wordt er niet met pesticiden gespoten.  

Wandeluitzichten en zonnebloemen... 

Terug thuis ga ik de frambozen oogsten. Vorig jaar heb ik een massa sap, siroop, fruitleer, stroop, azijn en rode bessenketchup gemaakt met al onze oogst, maar dit jaar ben ik heel erg blij dat we een grotere diepvries hebben gekocht. Nu ik weer meer groene smoothies eet, komt al dat ingevroren fruit echt super van pas. Rauw is het toch eigenlijk het meest gezond. 

Na de frambozen is het de beurt aan de druiven. Liefst plukken we deze vers, maar door de regen zijn er veel aan het barsten, en bovendien zijn er nog meer gegadigden: Europese en geelpotige hoornaars, meesjes, muizen. Ons terras ligt ook vol met afgevallen druivenblad en druiven. Een duif heeft al voor het tweede jaar op rij haar nest gemaakt in onze druivenpergola, en telkens ze opvliegt, regent het druiven. Het is onze Druif-Duif! Ik veeg alles weg, en daarna knip ik een kom vol trossen.

 

 

 

Kom vol frambozen, het terras ligt bedolven onder gevallen druivenblad en druiven, twee soorten druif groeien vrolijk naast elkaar, dikke trossen dit jaar! 

Ik leg de druiven op schalen - onderwijl denk ik na over alles wat ik nog wil maken met druiven: pekmez: een druivenstroop of melasse volgens het principe van zelfgemaakte appelstroop, druivenazijn (check Hoe maak je zelf azijn van fruitrestjes) en fruitleer van druiven en walnoten -- lijkt me overheerlijk. Ik wil de schalen invriezen, maar laat er verdorie eentje vol druiven vallen: alle druiven rollen verspreid over de halvloer, en laat ik nu vandaag veel was, wied, zaai, en oogstverwerk klussen gedaan hebben, het huishouden doen is er bij in geschoten en de vloer van de hal is vuil! Er zit niets anders op dan alle druiven op te rapen, te wassen, en dan de diepvries in. 

16u-20u Afwas, berenklauwzaden, roze pannenkoeken, voorlezen

Mijn man kookt en ik doe de afwas. Ik wou zelf seitan maken, om bij de koude boontjes en patatjes en alle kleurrijke tomaatjes uit de tuin te eten, maar hij heeft een beter plan: hartige pannenkoeken! Deze voedzame pannenkoeken die je prachtig roze (met rode biet) of groen (spinazie) en zelfs oranje (wortel, pompoen, ...) kan kleuren maken we vaak, het is een recept uit het boek Planteneters van Elisabeth Van Lierop

 

 Vrolijk gekleurde tomaatjes en oogst in de keuken, en fluoroze bietenpannenkoekenbeslag...

Na afwas nr 1 doe ik de volle grote kom compost naar de composthoop, en onderweg snoei ik me een pad doorheen alle koninginnekruid en guldenroede. Prachtige, hoge planten, maar na de regenbui zijn ze veelal omgevallen en versperren ze de weg. Ik knip ook de uitgebloeide en tot zaad gemetamorfoseerde bloemhoofden van de inheemse berenklauw weg. Die staat overal, en laat ik de zaden staan, dan heb ik er volgend jaar nog meer. Ik schreef wel een hele post wat kan je allemaal doen met berenklauwzaad, maar ik heb echt kilo's... 

De pannenkoeken zijn heerlijk! Dan volgt afwas nummer 2. 

Daarna lezen we voor: vanavond zijn het de streken van Agent en Boef -- hilariteit alom!

 

 

We bakken roze pannenkoeken! We eten erbij en erop: veganaise, koude boontjes, aardappelsla met allerlei kruiden, sla, tomaten uit de tuin, komkommer, augurken, snoeppaprika... 

De dag is alweer bijna om, en ik wou nog look poten, en aardappels rooien, en bloemen zaaien, en spinazie... Maar da's voor morgen. Wat een prachtige dag! 

Dit is alweer het laatste Zomaar een Dagje in... in de reeks. Vorig jaar begon ik in september met zomaar een dagje uit te kiezen om over te schrijven, en ondertussen is er een jaar voorbij! Wat een mooi jaar... Ik weet nog niet of ik deze reeks verderzet, of misschien schrijf ik over drie dagjes in een maand...  

Deze post bevat 1 affiliate link: als jij iets aankoopt via de websites waar ik in deze post naar link, dan verdien ik een kleine commissie -- de prijs van het product blijft hetzelfde voor jou. Bedankt om mijn blog te steunen!  























dinsdag 30 juni 2026

Boekbespreking: Het Verhaal van De Bereklauw, Woon- en Werkgemeenschap, door Luc Vanheerentals

De laatste vrijplaats 


Journalist Luc Vanheerentals schreef een boek over De Bereklauw -- ik wilde het meteen lezen en bespreken. De Bereklauw is een wereld op zich, een vrijplaats (een van de laatste?) vlakbij de stad, verborgen in het groen. 

Je vindt hier de website van de Bereklauw (met prachtige foto's), en een artikel van de vrt over het boek van Vanheerentals dat verschijnt naar aanleiding van Gosses 80e verjaardag. 

Ik ben een aantal keer op de Bereklauw geweest en ik ken Gosse, Bereklauw-Bezieler, een beetje. Dat maakt het boek voor mij extra speciaal: om te lezen over die plaats, waar ook ik mooie ervaringen beleefde. Maar zelfs als je nog nooit van De Bereklauw gehoord hebt, is dit een interessant boek voor al wie:

-houdt van vrijheid en ongedwongenheid

-geïnteresseerd is in communes en vrijplaatsen

-in samenleven op een andere manier

-in anarchisme in de praktijk 

-in je eigen ding doen, los van hoe de maatschappij werkt of wat 'de mensen' denken

-in zorgen voor mekaar 

-in duurzaamheid, zelfvoorzienend en ecologisch leven, en recyclen

Gouden Jaren  

Tijdens het lezen van het boek, de talloze van grappige en bijzondere anekdotes over het leven in deze unieke gemeenschap, bekroop me meermaals een weemoedig verlangen naar 'de tijd van toen': in de 'Gouden Jaren' dat de Bereklauw een ware ideeën fabriek, een creatieve autarkische permacultuur en kunst gemeenschap was, kwam ik er een aantal keer. Ik vergeet nooit meer het gevoel van vrijheid dat ik er ervoer. Lees bv Over je eenzaam voelen in je ecologische overtuiging: de Bereklauw is zo'n plek, waar ik echt een thuiskomen gevoel ervaar, een aanvaarden, een wederzijds begrip. Omdat iedereen er zichzelf kan zijn, zonder dat er vreemd opgekeken wordt over pakweg je kledij, haarstijl, levensfilosofie of manier van tuinieren. 

Tijdens het lezen van het boek -- Luc weet die vrije, ongedwongen sfeer heel goed te vatten -- besefte ik pas goed, hoe lang geleden het lijkt, dat er een levendige, sterke, samenhangende alternatieve 'scene' was. Ik herinner me de gouden jaren van het Leuvense kraakpand Villa Squattus Dei, niet ver van de Bereklauw gelegen - met zijn voxkeukens, optredens, weggeefwinkel, anarchotheek, workshops, lezingen, expo's en festivals. In diezelfde periode was ook de Bereklauw 'Alive and kicking': er gebeurde vanalles, er werden fantastische initiatieven georganiseerd, het bruiste. 

Van Idealistische Alternativo Vrijplaats naar Opvangplek voor Verschoppelingen 

Maar het kraakpand werd ontruimd, mensen verhuisden, groepen vielen uit elkaar. In de Bereklauw streken, naast de idealistische bewoners die de wereld beter wilden maken, zo langzamerhand steeds meer beschadigde mensen neer. Mensen met een zware rugzak, die nergens anders terecht kunnen, uitgespuwd en vergeten door de maatschappij, en opgevangen door Gosse en de Bereklauw bewoners: op de Bereklauw werken ze mee op hun eigen tempo aan zinvolle projecten en dagdagelijkse handenarbeid zoals koken, tuinieren, repareren. In de rust van die groene, tolerante omgeving kunnen ze weer ademhalen. 

Ben ik gewoon oud geworden, of zijn er werkelijk minder vrijplaatsen? Ik denk een combinatie: de maatschappij is mijns inziens, en de interviews in het boek berichten daar eveneens over, veel harder geworden. 'Alles is nog veel erger geworden', zegt er ergens iemand. Van anarchistische, ecologische creatieve inspiratieplek is de Bereklauw langzaam maar zeker veranderd in een opvangplaats voor mensen die niet meer mee kunnen of willen draaien in de ratrace, en die nergens terecht kunnen. 

Prachtig en ontroerend, hoe de Bereklauw opkomt voor zulke mensen: hier wordt niets weggegooid, geen dingen en geen mensen, was een zin uit de mond van een bewoner in de mooie reportage over de Bereklauw die Karine Claassen er voor het programma 'Op een ander' draaide. Je moet het maar doen: je koopt een gigantisch terrein, je knapt het op, je organiseert er samen met anderen tal van activiteiten, en je vangt er mensen op die dakloos of werkloos of hopeloos zijn. 

Mijn herinneringen aan de Bereklauw

Wanneer ik er voor de eerste keer kwam, weet ik niet meer. Ongetwijfeld was het, omdat we iets (groenten, fruit, of materiaal) moesten ophalen voor onze Volxkeuken. Mijn vriend en ik reden er per camionet naar toe: ergens naast een grote parking was een onooglijk zijstraatje waar we in draaiden. Het eerste teken, dat we een bijzondere plek naderden, was de opvallend grote brievenbus in de vorm van een beer! De bereklauw dankt zijn naam aan de Reuzenbereklauw die er weelderig groeit. (Lees Creatief met berenklauwzaadjes voor leuke receptideeën met onze inheemse berenklauw). 

De Reuzenberenklauw is een prachtige, imposante plant die, als je erlangs schart, brandwonden kan veroorzaken: net als de klauw van de beer. De beervormige brievenbus vormt een grappige zinspeling op die naam. 

Berenbrievenbus...

Het holle wegje vertoonde diepe kuilen en hobbels. Langs weerszijden: hoog gras, hoge planten, dichte begroeiing. Een bosachtige, sprookjesachtige sfeer. Fruit en groenten, daar was op de Bereklauw geen gebrek aan: Gosse en zijn crew gingen wekelijks skippen ofte dumpster diven op markten, bij supermarkten en nog andere plekken (lees: Modern Aren Lezen). Iets wat vandaag de dag, met alle camera's en gasboetes, zonder overeenkomst met de eigenaar, ondenkbaar zou zijn. Vandaag is skippen vervangen door (overigens heel doeltreffende maar wel betalende) initiatieven als Too Good to Go. En aan materiaal was ook geen gebrek op de Bereklauw, zo vertelde mijn vriend: er zijn massa's werkplaatsen, en heel veel gerecycleerde dingen, het is "een zotte plek." 

We bereikten een huis dat me onmiddellijk aan Tibet deed denken. De kenmerkende vlagjes hingen er, maar er was iets aan die stijl, aan het hout, dat me in gedachten meevoerde naar het noorden van India.  

Eens je door de poort gaat -- je moet tussen twee gigantische vogelkoppen op lange nekken door (zie de cover), ben je daadwerkelijk de drempel overgegaan naar een andere wereld. Een wereld waar alles kan en mogelijk is. Je stuit er op allerlei vreemde bouwsels, kassei straatjes die je aan een dorp uit de jaren dertig doen denken, rommel en kunst door elkaar, talloze al dan niet omgebouwde supermarktkarretjes vol vervallen maar nog bruikbaar voedsel, prachtige oude bomen en hop, drie kippen in een nis, en vijf duiven op een dak. Overal rondom je, vogelgefluit en hanengekraai (er leefden toen ik er kwam zowat drieduizend hanen op de Bereklauw, je kwam ze overal en altijd onverwacht tegen).  

Gekke stenen trapjes die zomaar tussen de bomen verdwijnen, terrasbouw, verborgen tuinen, serres, beschilderde caravans, plots een reeks mooie, mysterieuze beelden die uit de grond lijken te verrijzen en in volledige harmonie zijn met de omgeving (de kunst van Stinne), ouderwetse speeltuin attracties, een festivaltent, enzovoort. 

En dan heb ik het nog niet over de bewoners gehad! Gosse met zijn kenmerkende kabouterbaard en verwelkomende verhalen. Ivan met zijn kruidenkennis en zijn tienduizend boeken, die altijd precies weet welk boek je nodig hebt. Kampvuren en gitaren, ambachtenmarktjes, festivals, barretjes, mozaïekmuren, dampende gigantisch grote kookpotten. Mijn geheugen is een zeef maar ik herinner me flarden van mooie zomeravonden met muziek en kaarsen, en koude kerstmarktjes met bevroren adem en een tent vol kleding tegen vrije bijdrage. Een duidelijke herinnering: Gosse en een andere oudere man met baard zitten naast elkaar. Een kindje, van een jaar of drie, vier? - klimt op hun schoot, en trekt telkens opnieuw aan hun neuzen, ieder om beurt. En elke keer opnieuw roepen beide mannen, booeehh, en buuhhh, en het kindje schaterlacht en het is een fantastisch zicht, die lange neuzen, grijze baarden en die twinkelende ogen.

De andere sterkste herinnering, die ik nergens in de getuigenissen in het boek tegenkwam maar die voor mij de meest overweldigende, ontroerende en gedenkwaardige ervaring op de Bereklauw is, was het begrafenisritueel van een vriend. Ik kende hem niet zo goed. Ik wilde echter ook graag afscheid van hem nemen via dit ritueel: ze zouden een boom ter ere van hem planten op de Bereklauw. Er waren gigantisch veel mensen - hij was een gulle en goedlachse man. Ik herinner me een vuurdanser die met fakkels danste in de nacht, zijn witte tanden flitsten, en telkens bulderde hij: HOE WAS ZIJN NAAM?

ERIK! antwoordde de menigte.

Dat vond ik zo ongelooflijk ontroerend en 'oer'. Een mooier afscheidsritueel dan wat ik daar, toen, zag kan ik me niet indenken.  

Het Boek

Ik vind De Bereklauw van Vanheerentals een prachtig initiatief. Het is een leerrijk boek, met veel nostalgie naar vrijheidsdenken en 'een andere wereld'. Heel boeiend om de geschiedenis van Gosse te lezen, en om de vele herinneringen en getuigenissen te leren kennen. Prachtig hoe zowel het idealistische en het zorgende aspect van De Bereklauw uit de doeken wordt gedaan, en indringend: de vraag hoe het verder moet. Gosse is de bezieler, de lijm, de verbindende kracht, maar helaas heeft hij niet het eeuwige leven: ook hoe het verder zou kunnen gaan met de Bereklauw wordt besproken. 

Puntje van kritiek: ik vind het jammer dat er veel herhaling is doorheen het boek: zinnen die uit de getuigenissen (achteraan) geplukt zijn, worden geïntegreerd in de uitleg over De Bereklauw (vooraan): op die manier lees je veel letterlijk dezelfde zinnen minstens twee keer. 

Verder: alle lof voor het initiatief, de opzet, en uiteraard voor de hele Bereklauw. 

Hopelijk komen er gauw weer meer plekken zoals de Bereklauw vroeger was: plekken van rust en creatieve rebellerende inspiratie, van duurzaamheid, vrijheid, respect, en vrede. Ik denk, dat zulke plekken vandaag harder nodig zijn dan ooit. 

Nog meer lezen? Check: Hoe ontsnap ik aan de Ratrace?

 

 

maandag 18 mei 2026

Interview met Malou van Wild Child Cacao over het Ghana Project

De wereld van chocolade: nog veel te ontdekken... 

Ik vind chocolade fascinerend, daarom probeer ik er meer over te leren en aan de weet te komen. De wereld van de chocolade behelst zo immens veel meer dan die reep die je in de winkel kan kopen! 

De cacaowereld is ongelofelijk divers en boeiend, en staat op het punt helemaal te veranderen. Omdat er tegenwoordig veel meer interesse is naar originele, authentieke, fairtrade, biologische en onbewerkte chocolade, krijgen we nieuwe 'cacaogezichten' te zien -- zoals die van Wild Child Cacao

In deze Reeks over Cacao en Chocolade neem ik je mee op mijn ontdekkingstocht doorheen de wereld van Cacao en chocolade.  

Interview met Malou van Wild Child Cacao

De prachtige vorm van de Wild Child Cacao tabletten: gewoon een stukje afbreken en met warm water mengen voor je dagelijkse inspiratie shotje... 

Ik sprak met Malou van Wild Child Cacao, omdat ik haar Ghana Project enorm interessant vind. Diep respect voor deze onderneemster die gestaag aan haar droom bouwt, en die onderweg een prachtige chocolade en talloze mooie verbindingen en samenwerkingen creëerde.  

DZVB: Malou, graag eerst wat introductievragen over jou en over Wild Child: Hoe ben je met chocolade maken begonnen en waarom de naam Wild Child

Malou van Wild Child: Ik ben begonnen vanuit een verbazing en nieuwsgierigheid. Ik woonde een tijdje in Costa Rica en daar kreeg ik een cacao vrucht in mijn handen. Toen besefte ik hoe weinig ik wist over cacao en chocolade maken, terwijl het toch iets is dat we in Nederland dagelijks consumeren. Ik ben verder in de cacao gedoken, heb dan conferenties over duurzame cacao gevolgd, en ook over sociaal ondernemerschap. Ik wou eigenlijk géén chocolademaker worden aanvankelijk, maar de nieuwsgierigheid dreef me steeds verder het vak in. 

 

In 2010 begon ik met Macao movement, waarmee ik allerlei producten ontwikkelde. Toen bleek dat mensen heel duidelijk op zoek waren naar cacao, en ik besefte dat cacao een perfect product is. Er was veel vraag naar het pure van cacao, logisch eigenlijk ook: onze koffie drinken we toch ook zwart?  

We hebben dan een merk gebouwd rond die cacao: Wild Child. We willen heel duidelijke communicatie.

En die naam, Wild Child, gaat zowel over het wilde: dicht bij je natuur staan, bij je eigen natuur, in verbinding met je eigen natuur, als over het pure. Het "Child" is erbij om het pure te benadrukken. 

DZVB: Jullie geven de chocolade een heel bijzondere vorm, en jullie werken ook samen met kunstenaars voor de prachtige verpakkingen: hoe kwam je op die ideeën?

Malou: Goh, we waren de verpakking aan het ontwikkelen, en cacao is mooi om creatieve processen mee te ondersteunen. Cacao drinken werkt inspirerend. Wij wilden elke keer een andere kunstenaar vragen om een mooie verpakking te ontwerpen. Op die manier willen we mensen gemotiveerd houden: blijf spelen! Blijf maken, creëren! 

We drinken ook cacao samen met al 'onze' kunstenaars! 

Een voorbeeld van de Wild Child verpakkingen: steeds een limited edition die door telkens een andere kunstenaar gecreëerd wordt... 

DZVB: Naar welke chocolatiers kijk je op, bij wie vind je het meest inspiratie? Heb je alles zelf geleerd, of heb je ook chocolade opleidingen gevolgd?

Malou: Ik heb geen chocolatiers waar ik naar op kijk: chocolatiers kopen chocolade in, en maken daar bonbons mee. Ik kijk wèl op naar chocolade makers: zij kopen bonen in, en doen daar hun ding mee. Ik ben into craft chocolate en specialty cacao. In Nederland heb je vrij weinig chocolade makers, daar zijn we als land te klein voor. Maar wereldwijd zijn er best wat, en heel bijzondere. Wanneer ik Wild Child producten ga leveren bij Cacao & Spice, een winkel op de Wallen in Amsterdam, dan koop ik altijd wat repen van andere makers.  

DZVB: Jullie voeren cacaobonen in per zeilschip omdat dat de meest ecologische methode is: fantastisch! Maar kom je toe met 1 zo'n vracht voor een heel jaar?  

Malou: Tot nu toe wel: er kan 50 ton mee per keer! 

Zeilschip de Ide Min, en het ruim met de cacaobonen... 

DZVB: En je maalt echt alle bonen met de hand? Doe je dat met een metate?  

Malou: Een metate gebruiken we vooral om de bonen mee te kraken. Die 50 ton malen we daar niet in, maar we malen wel met steen en graniet. Een proces dat enkele dagen loopt... 

DZVB: Hoeveel mensen werken er eigenlijk bij Wild Child? 

Malou: Ik ben zeg maar de eindverantwoordelijke, en de enige full timer. Ik heb een overzienende taak. Verder zijn er mensen voor de productie, voor het inpakwerk, voor de verzendingen, en we hebben ook een café

DZVB: Wat is jouw eigen allerfavorietste cacao variëteit? 

Malou: Heb ik niet! Ik ben ook niet zo van de variëteiten. Het idee dat er drie cacao variëteiten zijn, is heel ouderwets: er zijn er veel meer, er bestaan ook geen pure 'rassen'. Het terroir (de bodem) waar de cacaobomen op groeien heeft wel veel impact, maar ik vind het ene niet beter dan het andere. Sowieso beïnvloedt ALLES in het hele chocolade proces de smaak: wanneer het geplukt wordt, hoe en hoe lang het gefermenteerd wordt, de zon, de regen, ... er zijn zo veel factoren die van invloed zijn op de smaak, en ze zijn allemaal even belangrijk!

Over het Ghana Project 

DZVB: Jouw droom is een betere toekomst voor iedereen in de wereld van cacao: hoe zie je dat voor je, en wanneer en waarom ben je hier voor het eerst over gaan nadenken? 

Malou: Het begon toen ik 12 jaar geleden steeds meer ging leren over cacao. Ik zag toen hoe gigantisch het verschil is in gebruik van cacao tussen landen waar cacao van origine vandaan komt (zoals Zuid-Amerika) en landen waar het wel geproduceerd wordt maar niet van origine is. In de koloniale tijd brachten kolonialen cacao mee als 'cash cropp': het diende als winstgevend product. 

Ghana en Ivoorkust produceren 70% van de wereldwijde cacao, maar ze consumeren niet of nauwelijks hun eigen product! Dat is zo'n tegenstelling... 

Het is een gemis in waarde: om te beginnen in voedselwaarde, want cacao is heel voedzaam. Maar ook in culturele waarde, in emotionele waarde: dat je kan zeggen dat je eet wat je teelt. 

Er is altijd die afhankelijkheid van de externe partij, zo hou je een vreemde machtsstructuur in stand. 

Ik dacht destijds: ik wil hier wat mee. Ofwel kan ik voor een NGO gaan werken, ofwel kan ik zelf een bedrijf opstarten, en op termijn hiermee gaan werken.

Ik heb mijn droom wel even moeten parkeren: eerst moest ik leren ondernemen, en leren chocola maken, dat heb ik de afgelopen tien jaar gedaan. En nu pas is er ruimte voor deze grotere droom.  

DZVB: Je koos Ghana uit o.a. omdat het de tweede grootste producer van cacao ter wereld is, terwijl Ghanezen desondanks nauwelijks met cacao werken of het consumeren. Komt er ook een Ivoorkust project? Want zij zijn cacao producer nummer 1?

Malou: Ik heb geen strakke planning, er zijn naast Ivoorkust nog heel veel landen die cacao produceren maar niet consumeren. Het vraagt veel onderzoek, dit project, ook cultureel. Ik begin bij het begin: waar is er behoefte aan, en waarom gebeurt het niet? 

Bij Ghana kende ik het land en de mensen niet, en ik wou zo weinig mogelijk vooropgestelde ideeën meebrengen. In Ghana zijn meer dan 1 miljoen geregistreerde cacaoboeren, en dan zijn er ook nog eens heel veel ongeregistreerde: voorlopig is er genoeg werk! 

DZVB: Hoe is het leven in Ghana? Hoe is de eetcultuur? 

Malou: Ik ben er maar een maand geweest, maar wat me opviel (ik was natuurlijk met een bepaalde bril aan het kijken), is dat de eetcultuur er heel traditioneel is. Wat de mode er betreft: die kan heel divers zijn, maar qua eten zijn er een aantal gerechten, en dat is wat je maakt. Die gerechten zijn heel specifiek en dat draagt er mogelijk aan bij dat er weinig met cacao gebeurt. 

DZVB: Je gaf workshops aan meer dan 200 mensen: ze zijn laaiend enthousiast! Is het voor hen "beter" om hun eigen cacaobonen in voedsel en drank die ze zèlf consumeren te verwerken, dan om  hun bonen tegen veel te lage oneerlijke prijs aan de regering te verkopen OF denk je dat ze zelfgemaakte chocolade producten lokaal zouden kunnen verkopen, of wellicht online?

Malou: Eerst zelf consumeren, voor je aan een business begint. Ik zou willen dat ze zelf ontdekken hoe je cacao in je eten en drinken kan integreren. Mijn idee is sowieso heel erg lokaal, want export: dan ben je weer met hetzelfde bezig. Als het normaal wordt om cacao naast avocado's en dergelijke te verkopen op de markt daar, dan creëer je een cultuur en een macht-switch. Maar dat vraagt om verandering in de eetcultuur, en de vraag is of daar interesse voor is. Dit afgelopen jaar was heel erg zwaar voor de Ghanese cacaoboeren, dus ik zou zeggen, om te beginnen: eet het gewoon zelf op. 

DZVB: Welke recepten leerde je daar aan? 

Malou: Ik wilde hun geen recepten opleggen, ik wilde de creatieve vonk uit zichzelf laten ontstaan. Ik wil dat ze dingen kunnen maken met hun eigen materialen: dat was even zoeken. De cacaobonen konden ze roosteren op open vuur. Het stampen kon in houten vijzels die ze daar hebben. Er is daar een soort snoepje, de Nkate cake: gekaramelliseerde suiker met pinda: van zoiets konden we vertrekken om daar dan cacao aan toe te voegen.  

Ze hebben daar ook een drankje, Milo*: cacaopoeder met malt en zout en wat vitamines in een zakje, dat ginds méér gedronken wordt dan koffie, het wordt ook aanbevolen op de radio enzo, maar het is heel duur. Mensen zeiden: nu kunnen we gewoon onze eigen Milo maken! 

*Milo wordt geproduceerd door multinational Nestlé... 

DZVB: Ontstonden er lokale recepten met cacao, of ideeën om het lokaal-cultureel te gebruiken? 

Malou: Er ontstonden hele mooie ideeën en smaken, al duurde het best even voor de creatieve spark ontstond. Denk: gember, kruidnagel, citroen, kokos, kruiden, ... Ik keek naar: wat is hier al, en kan je hier bij aansluiten. 

DZVB: Je bracht nu een chocolade grinder mee, maar kunnen ze ook met lokale middelen chocolade maken? Ik denk dan bv aan de Mexicaanse metate: bestaat er daar ook zoiets? 

Malou: Ze hebben houten vijzels waarin ze de bonen kunnen stampen tot pasta, en dan voegen ze er lokale ingrediënten zoals gember aan toe. Een grinder is pas echt nodig als je een business wil opzetten. Ik heb die grinder daar achtergelaten bij de community, want er was wel interesse om iets qua lokale business op te starten. 

DZVB: Heb je ook bedreigingen of tegenkantingen meegemaakt? 

Malou: Ik ben best ziek geweest! Maar afgezien van de bacteriën: nee, gelukkig niet. 

Wanneer dit project groter wordt, is het belangrijk om ook met advocaten te werken. Want in Ghana is het zo dat boeren enkel aan één partij hun cacao mogen verkopen, door de regering vastgelegd: een monopolie. Het is verboden om je bonen aan iemand anders te kopen. Maar: wat als je cacaomassa, of andere cacaoproducten zou verkopen, geldt dan iets anders? Dat is voorlopig nog allemaal een grijze zone.  

DZVB: Je volgende stap is fondsenwerving: hoe begin je daaraan? Loopt het een beetje?

Malou: Ik ben best lang ziek geweest, maar ik ben langzaamaan fondsen aan het opzoeken waar er een match zou kunnen zijn, en ik ben in gesprek met een aantal mensen.

Wil je bijdragen aan dit project: bezoek: https://wildchildcacao.com/the-ghana-project/

DZVB: Tot slot: hoe combineer je het allemaal met je eigen activiteiten en Wild Child Cacao? Je hebt ook nog een cacao café en tal van leuke originele activiteiten zoals chocolade en Bach? 

Malou: De afgelopen 2 jaar heb ik hard gewerkt aan structureren, opdat de grootste activiteiten van ons bedrijf op zichzelf kunnen staan, zodat er ruimte ontstaat. Het mooie aan ondernemerschap, vind ik, is dat je kunt blijven groeien en leren. 

DZVB: Hartelijk dank voor dit gesprek, en heel veel succes gewenst!!!


 

 

dinsdag 5 mei 2026

Boekbespreking: Hoe word je met gemak een superweldoener, Stijn Bruers


Iedereen kan makkelijk een superheld zijn


Die titel: Heel Simpel 100 Keer Beter trekt meteen de aandacht. En omdat ik Stijn Bruers een beetje ken -- héél lang geleden nodigde ik hem uit om over Sea Shepherd, activisme en veganisme te komen praten in het legendarische kraakpand Villa Squattus Dei -- vroeg ik hem of ik zijn boek mocht bespreken.

Wil je een morele topprestatie leveren? Stijn belooft zijn lezers dat je met zijn boek -- wetenschappelijk onderbouwd -- 100 keer meer impact kan hebben dan tevoren!

Het geld dat je aan goede doelen geeft beter doen renderen


Vermoedelijk geef ook jij, net als ik, wel eens geld aan goede doelen. In mijn gezin zijn we lid van:

1.Proveg, omdat we een wereld zonder dierenleed willen

2.Velt vzw, omdat we een wereld en voedsel zonder gif willen

3.Natuurpunt, omdat we het belangrijk vinden dat er grote stukken wilde natuur blijven

4.Een lokaal duurzaam activistisch infoblad, omdat we het belangrijk vinden om lokaal actie te voeren voor een betere wereld

5.Een vzw die herdenkingen (W.O. II) organiseert, omdat we willen dat mensen beseffen hoe gevaarlijk fascisme is.

6.We kopen biologisch vegan eten, èn biologisch vegan hondenvoer: dit beschouwen wij als doneren aan goede doelen en investeren in een betere wereld.

Mooie quote uit Stijns boek:




Doneren aan goede doelen is als het kopen van een betere wereld!

We doneren geld aan deze verenigingen en in het verleden heb ik vrijwilligerswerk gedaan voor Proveg en voor de herdenkings-VZW. Ook doe ik vrijwilligerswerk als taalcoach.

Vrijwilligerswerk doen voelt goed, en lid zijn van die organisaties ook, maar, zoals Bruers stelt: Geld geven aan een goed doel is niet hetzelfde als echt, zelf, een leven redden.

Bovendien hebben wij niet gigantisch veel geld (zie Rondkomen met een beperkt budget).

Als je met het geld dat je opzij zet voor goede doelen echt impact wil hebben, zegt Stijn, moet je naast effectief doneren ook "goede voeding" eten: gezonde voeding waarvan de productie zo weinig mogelijk schade veroorzaakt en geen rechten schendt.

Vervolgens gaat hij die twee stellingen uitgebreid en helder uitleggen en onderbouwen met tal van voorbeelden en informatie.

Sommige goede doelen hebben véél meer impact dan andere




Bij Doneer Effectief voor Nederland en Effectief Geven voor België kan je in detail nalezen wat nu precies de beste goede doelen zijn met de meeste impact, voor datgene wat jij het allerbelangrijkste vindt.

Wist je dat er een 10% club bestaat? Hun leden doneren tien procent van hun inkomen aan goede doelen.

Doorheen zijn boek biedt Stijn je allerlei gedachte-experimenten aan -- een soort van filosofische vraagstuk oefeningen -- evenals berekeningen om te bepalen wat nu het allereffectiefst is als je goed wil doen.

Bijvoorbeeld: "In België een leven redden kost 10.000euro, in een arm land een leven redden kost 100 euro."

Ik haal die zin hier uit zijn context, maar deze stelling legt Bruers stap voor stap helder uit.

Ik moet toegeven: ik ben niet zo wiskundig aangelegd (ik druk me heel erg eufemistisch uit, hier), en ik vond het aanvankelijk niet makkelijk om in al die berekeningen mee te gaan.

Wel vond ik het heel interessant: ik ben het niet gewend om zo rationeel over 'goed doen' na te denken. Het vroeg een echte mindshift van me. Totdat... ik me herinnerde hoe ik me in India voelde, toen ik daar (lang, solo) op reis was.

Rationeel zijn in India


In India kom je zo ongelofelijk veel zichtbare ellende en miserie tegen op straat dat het overweldigend is. Ik herinner me met name de twee blootsvoetse kinderen met dikke waterbuiken die aan mijn mouw kwamen trekken. Ik gaf zulke kinderen vaak voedsel (fruit), maar geen geld. Je hoort in India verhalen over kinderen die door hun (verslaafde) ouders worden ingezet om te bedelen, zelfs over bedelaar-maffia's, die mensen expres verminken om 'op te brengen' op straat. Het mooie, indringende boek A Fine Balance van Rohinton Mistry gaat hier over, bijvoorbeeld.

Ik wist nooit goed wat te doen met het leger aan bedelaars in India: zelfs al had ik veel geld (en dat had ik niet: ik backpackte heel erg low budget doorheen Azië), dan nog zou ik niet elke bedelende Indiër hebben kunnen helpen. Het waren er te veel. Het is erg confronterend, als er een hele groep mensen aan je mouw trekt en om roepies smeekt.

Ik kwam in India tot de conclusie: ik kan niet aan iedereen geld geven. Het is beter om aan een organisatie te schenken. Of om vrijwilligerswerk te doen.

Dat inzicht hielp me om te kunnen omgaan met de schrijnende armoede daarginds.

De toekomst is plantaardig


Als je een superweldoener wil worden, eet je best plantaardig. Bruers geeft voorbeelden van vragen die je kan stellen aan mensen die nog vlees of zuivel eten, zonder te oordelen en zonder de intentie die persoon te overtuigen.

Het aantal veganisten lijkt anno 2026 -- zelfs na jaren van activisme, info campagnes en bewijs dat plantaardig simpelweg beter is -- te blijven hangen op een paar procent van de bevolking: dat is iets dat ik met pijn in het hart probeer te aanvaarden. Zelfs na alle vormen van actievoeren lijken mensen amper te beseffen dat ze gigantisch veel dierenleed (en klimaatopwarming, etc) kunnen stoppen, simpelweg door geen dierlijke ingrediënten meer te eten. Misschien hebben ze geen tijd, of zijn ze niet geïnteresseerd? Wie het weet mag het zeggen.

We moeten het dus anders aanpakken. En dat kan, zegt Stijn, via het veganmodernisme: door technologische innovatie zullen we anders aan landbouw gaan doen, en uiteindelijk zullen we geen dieren meer "nodig" hebben (we gebruiken dieren voornamelijk voor voeding).

Geweldige quote:
"Dierlijke voedingsproducten (vlees, zuivel, eieren, vis, garnalen, enzovoort) dragen sterk bij aan dierenleed, klimaatopwarming, ontbossing, vermesting en verzuring van water en natuurgebie- den, luchtvervuiling, bacteriële antibioticaresistentie, virale infectieziektes, vroegtijdige sterfgevallen, hart- en vaatziektes, kankers en diabetes. Ken je een ander product dat zoveel problemen veroorzaakt?"

Stijn noemt de moderne veeteelt het allergrootste probleem op aarde.

Maar de toekomst is sowieso plantaardig, schrijft hij: "We hebben dieren helemaal niet meer nodig voor een gezonde voeding en een duurzame landbouw. En dus zullen de nadelen van het gebruik van dieren de bovenhand halen."

Kweekvlees

Een voorbeeld van zo'n technologische innovatie, is kweekvlees. Investeren in kweekvlees heel erg effectief om dierenleed te verminderen èn om de klimaatuitstoot te verminderen. Ik ben geen filosoof en ik ga de uitleg hier niet samenvatten, maar ik kan wel zeggen dat het heel logisch en overtuigend klinkt. En het biedt hoop!

Verticale landbouw

Onze openlucht landbouw is op allerlei vlakken totaal inefficiënt en enorm energieverslindend. Een oplossing: verticale overdekte landbouw!
Minder ontbossing, minder land nodig, efficiënt gebruik van water -en zonne energie, en amper transportvervuiling.
Wist je dat er al bedrijven bestaan die eiwitten produceren via lucht? Check Air Protein! In het boek vind je nog veel andere voorbeelden van dit soort hoopgevende initiatieven.
Er loopt veel onderzoek naar verticale overdekte landbouw: we kunnen dit onderzoek stimuleren door het te ondersteunen. Ook jij: elk bedrag telt, en helpt mee om van de wereld een betere plek te maken.

Conclusie: Goede voeding is diervrij.

Schrijf schrijf schrijf!


Naast wat je eet kan je, ook door te schrijven veel impact hebben en goed doen, zegt Stijn. Stuur regelmatig korte mails naar mensen met invloed (niet alleen ministers, maar ook bv restauranthouders) en vraag hen om werk te maken van, bv, de eiwittransitie.

"Een mail sturen kost weinig tijd, nog minder geld, het is relatief makkelijk en toch heeft het impact, zeker als je het met meerdere mensen samen doet."

Stijn geeft handige voorbeelden van personen met invloed in jouw buurt die je kan mailen, en waarover.

Petities tekenen heeft dus wel degelijk impact, en mails sturen ook.

Wat als influencers (letterlijk vertaald: personen met invloed) zoals Timothée Chalamet (met miljoenen fans) plantaardig eten zouden promoten en influence (invloed) met positieve gevolgen zouden hebben?

Wat als een weekblad met enorm veel lezers zoals Libelle plots zou aankondigen dat het vanaf nu alleen nog plantaardige recepten publiceert? Onlangs deed de Efteling exact dat: ze serveren vanaf nu volop plantaardige snacks in hun restaurants, en toen ze kritiek op die beslissing kregen, bleven ze erachter staan.

Het is heel makkelijk om -- vandaag nog! -- een mailtje te sturen naar libelle@libelle.be met het verzoek om meer vegan recepten.

Het lezen waard?


Ik vind Hoe word je met gemak een superweldoener een belangrijk, interessant en waardevol boek. Concrete handvaten om effectief goed te doen, heldere uitleg, massa's intrigerende denkstof, een droge humor in de stijl, en veel adressen en links naar organisaties met impact, zoals:

-Good Food Institute (gfi): een organisatie die diervrije voeding (plantaardige eiwitbronnen, cultuurvlees, melk zonder koe, ei zonder kip) promoot en ervoor zorgt dat die producten snel op de markt komen.

-80000 hours

Het enige wat ik miste, was info over van bank veranderen. Zelfs al doneer je niks aan goede doelen, dan nog kan je impact hebben met je bankkeuze: sommige banken investeren actief in goede doelen, anderen investeren eerder in meer leed, zoals wapens. Zie fairfin, hoe ethisch is jouw bank? voor meer info! Fairfin helpt je om makkelijk naar een betere bank over te stappen.

Spoiler Alert: twee controversiële eind standpunten

Stijn besluit met een controversieel hoofdstuk, als het ware een soort van zelftest om te checken hoe ruimdenkend je bent, en in hoeverre je bereid bent om je eigen waarden te onderzoeken. Wil je die test zelf ontdekken, stop dan NU met lezen en koop (of leen) een exemplaar van zijn boek.
Voor de nieuwsgierigen: hieronder verklap ik wat in het laatste hoofdstuk staat, omdat ik het bijzonder interessant vind.

Recent verscheen het boek De Ervaring Prooi te Zijn van eco-filosoof Val Plumwood... Zij beschrijft hoe ze in een natuurreservaat net niet door een enorme krokodil verorberd werd -- ze kon op tijd gered worden. Het is een ervaring die wij mensen niet vaak meer meemaken: opgegeten worden door een ander levend wezen. Als mensheid maken we er ons wel nog schuldig aan: velen onder ons eten andere levende wezens op.
En ook in de natuur zijn er nog dieren die andere dieren opeten. Net zoals je zelf niet graag door een ander dier zou gedood en opgepeuzeld worden, vinden dieren in de natuur het niet leuk om opgejaagd en verorberd te worden door een roofdier. De natuur is wreed, zegt men. Maar is al dat lijden noodzakelijk?

Dit probleem staat bekend als het Roofdierdilemma: "individuen worden opgeofferd om een ander individu mee te redden (voor een roofdier is vlees noodzakelijk om te overleven)."

Het controversiële: Stijn stelt, dat als we dit leed de wereld uit willen helpen, er een mogelijke oplossing bestaat: het herboviseren van roofdieren.

Mensen gaan vaak steigeren bij de suggestie dat we roofdieren zouden kunnen plantaardig maken: "Dat is niet natuurlijk!!" maar in de natuur bestaan veel soorten die ooit begonnen als carnivoor, en die geëvolueerd zijn naar herbivoor, bv de reuzenpanda: die eet nu bamboe.

Dit hoofdstuk veroorzaakte een klein schokje bij mij: niet van verontwaardiging, maar van openbaring. Ik herinner me dat ik als kind eens een kleurrijke folder van een of andere sekte zag. Op die flyer waren, in een realistische stijl, blije mensen getekend, die samen leefden met leeuwen, apen, koeien, paarden, enzovoort: een soort van idyllisch paradijs waar iedereen gelukkig is en in vrede met elkaar samenleeft. Ik vond het er mooi uitzien.
"Zo belachelijk," herinner ik me dat een (oudere) vriendin opmerkte over de tekening. "Alsof leeuwen zouden kunnen samenleven naast paarden! Hoe naïef, dat kan toch helemaal niet!"
De vriendin zei dat alles om aan te tonen hoe vreselijk ze de bewuste sekte vond. Zelf heb ik ook nooit veel opgehad met sektes of opdringerige religie-folders. Maar die gedachte is altijd blijven hangen als waarheid bij mij: dat leeuwen en paarden, vleeseters en planteneters, predatoren en herbivoren, nooit of te nimmer samen kunnen leven.

Door dit hoofdstuk te lezen, begreep ik ineens: het zou wèl kunnen! Maar dan zonder dwingend religieus gedachtegoed erachter.

Wat, oppert Stijn, als we predatoren ooit zouden kunnen herboviseren? Wat als de paradijselijke toekomst waarin niemand moet vrezen om opgegeten te worden door iemand anders wel mogelijk is?

In Schotland probeerden onderzoekers al om wilde marters voldaan en gelukkig te houden, met behulp van uitgedeeld voedsel, zodat ze geen behoefte meer hebben aan jagen, en de met uitsterven bedreigde vogels waar ze tevoren op joegen met rust lieten. Helaas voerden de wetenschappers de marters in dit onderzoek nog steeds met vlees (van herten).

Tijdens het lezen over het roofdierdilemma las ik 's avonds "Het Sleutelkruid" van Paul Biegel voor aan mijn zoon. Het is een van mijn lievelingsjeugdboeken. Ik vond het grappig om vast te stellen, dat ook in de koperen burcht van Koning Mansolein alle dieren in vrede samen leven. "Hier doet niemand iemand wat".

Wil je meer weten, bezoek dan de site van Herbivorize Predators: deze organisatie "gelooft dat alle soorten herbivoor zouden moeten zijn, omdat lijden universeel is en alle wezens het ervaren. Daarom onderzoeken ze manieren om de evolutie van voedingsstrategieën bij dieren te sturen."

Tenslotte

Om af te sluiten poneert Stijn dat ons allerdringendste probleem vandaag: niet de opwarming, niet de vleesindustrie, maar wel... onveilige AI is.


Filosoof Toby Ord "schat de kans op uitroeiing van de mensheid de komende eeuw op één op duizend door klimaatverandering en één op tien door onveilige ai.7" 



Tijd om allemaal op te komen voor veilige AI.

Meer lezen? Check de website van Stijn Bruers: https://stijnbruers.wordpress.com/
 
Deze tekst bevat affiliate links: klik je daarop en besluit je een aankoop te doen, dan verdien ik een kleine commissie zonder dat het jou meer kost: zo help je me om te blijven bloggen, bedankt alvast! 

donderdag 30 april 2026

Zomaar een dagje in... April

07-09u30: Opstaan en snelle opruim

We doen de opstaansroutine: wassen, aankleden, ontbijten, schoollunch klaarmaken. Mijn man brengt ons zoontje naar school, terwijl ik snel een was insteek (het is heel zonnig weer, en we hebben nu een zonne batterij, dus we proberen groot elektrisch verbruik uit te voeren wanneer onze batterij vol is!). Ik zet een "chia pudding" voor deze middag "in de week": ik laat chiazaadjes wellen in amandelmelk met cacaopoeder en ahornsiroop, dat wordt straks een superlekkere en gezonde pudding. Ik stofzuig de kamers, want ik verwacht zo dadelijk bezoek. 

09u30-11u30: geheim project, ruilkast en stekjesroute

De bel gaat: het is de fotograaf. Hij is hier om foto's te maken voor een geheim project waar ik mee bezig ben! Een superleuke samenwerking, die echter pas volgend jaar in werking gaat en waar ik tot dan niets over ga zeggen. Het is prachtig weer, en de tuin heeft een bruidsjurk aan: de lente is echt doorgebroken en alles schittert, zoemt en bloeit. 

 

 

Boven: de weelderigheid van de tuin, met o.a. rabarber. 

Onder: Oost-Indische kers en dahlia knollen uit de ruilkast! 

Na de foto's wijs ik de fotograaf waar de Plantjes Ruilkast van een buurman staat. Ik vind zo'n stekjeskast echt een top initiatief! De ruilkast is mooi verzorgd, er staan veel verschillende soorten plantjes. Zelf heb ik wat rudbeckia plantjes mee, maar ik kom zeker nog eens terug met meer, want hier staat echt vanalles wat ik interessant vind. Ik ben superblij met Oost-Indische kers en heel benieuwd naar pepino: meloenpeer. En waw: de dahliaknollen mag je gewoon zo, zonder ruilen zelfs, meenemen! Ik ben meer met bloemen bezig en ik was al lang op zoek naar dahlia's.

Dankjewel buurman! Er hangt een fleurig kaartje in de ruilkast, met daarop de tekst: 'Maak er een mooie zomer van' -- gaan we doen! En er plakt ook nog een sticker: de ruilkast maakt deel uit van de stekjesroute! Ik wist niet eens dat die bestond, superleuk!

Thuis is de post geweest: het Proveg magazine: hoera! Met een artikel over 'Eet de regenboog': helemaal mijn ding!

 Er is ook een pakje: voor Sookie, mijn hond. Vandaag werd deel twee van de Proefbox voor Vegan Senior Dogs voor haar geleverd. Mijn hond heeft een soort van schoonheidswedstrijd gewonnen, en dat dankzij haar prachtige zilveren wimpers (die vroeger, toen ze nog een jongedame was, zwart waren). Deel één van de Sookies Favorieten ProefBox bevatte twee soorten droogvoer samples (vond ze allebei heel lekker), en vandaag zit er een blik met natvoer in het pak, en een zakje beloningskoekjes, die we meteen uitproberen. Ik maak een filmpje van het unboxing gebeuren, want als er iets is waar ik graag reclame voor maak, dan is het voor vegan hondenvoeding: lees Onze ervaringen met Vegan hondenvoer en die van onze elfjarige vegan hond!

 

De post: Sookie met haar Proefbox, en het Proveg Magazine!

11u30-14u40: middageten, planten, instagramhaat-liefde, wandeling, heel even lezen

De chiapudding smaakt zo overheerlijk: ik zou dit elke dag kunnen eten. 

Na het eten steek ik heel snel de Oostindische kers, de dahliaknollen en de pepino al in de grond.  

Omdat ik zoals gezegd reclame wil maken voor vegan hondenvoeding (ik word hier niet voor gesponsord: mijn hond won de wedstrijd en ze krijgt één Proefbox als prijs) maak ik een instagram post met wat foto's en filmpjes.

Ik heb een haat-liefde verhouding met instagram. Ik beoefen de kunst van het 'zo weinig mogelijk op instagram rondhangen'...

Ik vond instagram leuk, omdat:

-ik er veel interessants en nieuws door leerde (zoals dat er een kastanje-pel machine bestaat, of dat Pascal Baudar de geweldigste wilde recepten bedenkt, dat je tempeh kan fermenteren in een paprika, etc etc) 

-foto's en verhalen van vrienden en familie me deden glimlachen

-er een zeker samenhorigheidsgevoel lijkt te bestaan

Toch stopte ik met scrollen (ik post enkel mijn posts, ik like niets meer, ik kijk geen stories, ik volg amper nieuwe accounts, ik kijk zo weinig mogelijk op instagram) omdat:

-ik merk dat mijn aandacht, ELKE keer, door die insta beelden en het algoritme 'opgestofzuigd' wordt op een manier die ik (achteraf, als ik besef: ik was weer even helemaal opgegaan in de verhalen en foto's) eng vind. Eng omdat het 

1.zo verslavend is, 

2.omdat we nog niet weten wat de effecten van scrollen op lange termijn zijn

3)omdat een klein percentage aan mensen heel erg veel verdient aan het lokken van onze aandacht. 

-ik merk dat ik me, na een eindje scrollen, eerder depri en slechtgezind voel dan vrolijk en energiek. Zèlfs als ik vrolijke posts zie. Het is gewoon te veel, denk ik, en te druk, en te eindeloos: het houdt nooit op. En ik ben dan nog iemand die al automatisch het geluid altijd op stil zet, als ze instagram opent: mèt geluid word ik helemaal gek.

-ik merk dat mijn individuele creativiteit een domper krijgt na het instagrammen. Weet je, ik mag nog zo'n origineel idee hebben of nog zo creatief bezig zijn, op instagram is er altijd wel iemand die nog beter, nog creatiever, nog origineler is. Dat werkt niet stimulerend, bij mij: het verlamt. Het geeft me een 'waarom zou ik nog moeite doen' gevoel.

-ik merk dat bepaalde beelden, waar ik allerminst om gevraagd heb, in mijn hoofd blijven plakken, zonder dat ik dat wil. Je krijgt altijd suggesties op instagram, en als je, zoals ik, heel erg weinig inlogt, dan krijg je ook suggesties met 'shock-effect': dingen die zo uitzonderlijk of walgelijk zijn dat ze je aandacht wel moèten trekken. Visueel klik-lokaas. Ik heb er nooit op geklikt en ik heb het nooit opengedaan, maar het stond bij suggesties en ik zie het nog altijd voor me: een filmpje van een eeneiige volwassen vrouwelijke en hoogzwangere tweeling die een beetje uit de hoogte staan te lachen en over hun buik wrijven, een stoere gast bij hen, en dan een opschrift: Pregnant by the same daddy

Wat??? Ieuw.

Hier zit ik niet op te wachten, instagram! Het herinnert mij aan het razend interessante, oude boek van activist Jerry Mander, Four Arguments for the elimination of television, waar ik uit leerde hoe ongelofelijk krachtig beelden zijn.  

-Ik hou niet van de sociale verwachtingen die instagram creëert à la: "dit profiel heeft vijf minuten geleden nog ingelogd". Ik voel me verplicht om of alles te liken (maar dat gaat niet, dan is het alsof ik een voltijds en onbetaalde 'like' job heb, of om niets te liken (en ook dat voelt niet goed). Instagram is druk, en zèt druk, vind ik.

-Dan heb ik het nog niet gehad over de invloed van al die reclame op instagram die je willens nillens ondergaat.

-Of over de tijd, die je eraan kwijt bent.  

Dan liever helemaal geen instagram

Tegelijkertijd wil ik het bereik van deze blog vergroten, en laat instagram daar nu een goed middel voor zijn... Dus ik plak deze middag braaf hashtags alom bij mijn foto's en filmpjes: #seniorvegandogsrule! 

Daarna sluit ik die boel weer zo snel mogelijk af.

Wandeling 

Tijd om de vierpotige instagram diva uit te laten, en ik vraag mijn man of hij meegaat. We wandelen, en het weer is zo mooi, dat we besluiten een langere wandeling dan gewoonlijk te maken. Het is tenslotte maar een keer lente dit jaar.  Het doet erg veel deugd om samen iets te kunnen doen wat niet op het takenlijstje staat (behalve dan de hond uitlaten). Onderweg zien en ruiken we zoveel moois: bloeiende meidoorn, bijvoorbeeld, en weidse verten. 

Terug thuis blijkt dat we binnen twintig minuten alweer onze zoon moeten ophalen. Ik blader nog heel even door het Proveg magazine. 

 

14u40-19u30: kindje ophalen, Bio Boodschappen, koken, lekker eten

Omdat mijn man rugproblemen heeft, gaan we met zijn allen na school de boodschappen doen, zodat ik de zware bak kan dragen. We gaan naar de dichtstbijzijnde bioboer: een sympathieke plek, een heel oude vierkantshoeve met charmante winkel. Er staat een hoge, imposante laurierboom naast de ingang die heerlijk ruikt. Er zijn aardbeien! Met een goed gevulde bak gaan we naar huis.

Ik heb nog een spread van gisteren (kikkererwten, wilde groenten) gemaakt volgens een recept uit het Basisboek Wilde Bladgroenten, die gebruik ik nu als vulling voor een hartige bladerteegtaart met wortel, pompoen, paprika en broccoli. Daarstraks heb ik ook rabarber geplukt. We eten als toetje rabarbercrumble, vegan vanille ijs en verse aardbeien: het leven is goed!

Nu nog de afwas en de was afhalen.

 

   

19u30 -22u Voorlezen en docu kijken

Met mijn zoon lees ik momenteel Het Sleutelkruid voor. Paul Biegel is een van mijn allerfavorietste auteurs, wat een mooie taal en wat een heerlijk geheimzinnige verhalen... Het is echt fijn om te merken hoe dit boek, dat ik zo graag gelezen en herlezen heb, nu ook mijn zoon weet te begeesteren. Jammer dat het bijna uit is, we verheugen ons al op het volgende leesavontuur.

Om de avond af te ronden kijk ik naar de mooie documentaire over het uit de industrie geredde moedervarken Sam. Een prachtig portret van een dier op onze aarde, en van de mensen die zich inspannen om haar, na de verschrikkingen die ze meemaakte, een mooie oude dag te bieden. Je kan de documentaire Sam hier gratis bekijken

Het was een prachtige dag. 

Deze tekst bevat affiliate links: klik je daarop en besluit je een aankoop te doen, dan verdien ik een kleine commissie zonder dat het jou meer kost: zo help je me om te blijven bloggen, bedankt alvast!