Lokaal Superfood: Bramen & Hoe Verwerk je Veel bramen?

Lokaal Superfood: Bramen & Hoe Verwerk je Veel bramen?*

*Deze tekst bevat affiliate links: klik je daarop en besluit je een aankoop te doen, dan verdien ik een kleine commissie zonder dat het jou meer kost: zo help je me om te blijven bloggen, bedankt alvast!

We hebben veeeeeeel bramen dit jaar! Tijd om eens uit te zoeken wat de verwerkingsmogelijkheden zijn.

Toen we hier kwamen wonen, was onze tuin totaal overwoekerd. Netels drie koppen hoger dan ik, berenklauw, wilde bramen. Ik herinner me dat ik een keer een hele dag spendeerde aan het wegsnoeien van een op hol geslagen wilde braam. 

Ik vervloekte de doorns en de lange tentakels van die plant. Wel kochten we tamme bramen zonder stekelige stengels aan, voor een doornloze oogst van braambessen. 

Vele jaren later heb ik geleerd:

-de wilde braam (en de brandnetel, en de bereklauw :) tem je niet zomaar. Onze tuin staat ondertussen aan de randen (en vaak in de tuin zelf) wederom vol met wilde bramen.

Maar is dat echt erg?

Het klopt dat de doorns af en toe knap vervelend en pijnlijk zijn. Wilde bramenbesjes zijn ook kleiner dan tamme bramen, maar ik vind ze wel zoeter.

Ik zocht eens alle voordelen van wilde bramen op:

-het is een lokaal superfood: tjokvol vitamine c en antioxidanten

-het is lekker

-je kan er gigaveel soorten recepten mee maken, zowel zoet als hartig (zie onder voor ideeën)

-eigenlijk vormen die vervelende doornen een mooi (en quasi ondoordringbaar) natuurlijk hek rondom je tuin of zelfs weiland. Jazeker: af en toe moet je het bijsnoeien. Maar het houdt je eventuele hond binnen en eventuele ongewenste bezoekers buiten. Zie onder voor meer toepassingen van de stengels: je kan ze eten en je kan ermee weven!

-de bloemen zijn prachtig

-de bloemen lokken onwaarschijnlijk veel bijen en andere insecten: 's avonds in de late lente was het een lust voor oog en oor om naar de haag van braambloemen en de gonzende wolk bijen eromheen te kijken en te luisteren

-er komen overvloedig veel bessen aan (zie onder voor de mogelijkheden)

-de bessen die je niet eet, vormen weer een voedselbron voor tal van insecten en dieren

-ook de bladeren van de wilde (en tamme) braam zijn eetbaar, en lekker: je kan er zelf wilde thee uit eigen tuin mee fermenteren, een thee die naar een combinatie van roos en zwarte thee geurt: simpelweg heerlijk en nog gezond ook!

-zelfs met de lange stengels vol doorns kan je allerlei kanten uit: mits je de stengels van hun doorns kan ontdoen, kan je er touw van maken! Springtouw! Of ander touw. 

-Je kan ook mandjes maken van bramenstengels of allerlei ander leuks. 

Kijk hier voor een cursus vezels en touw (met o.a. braam) maken, of hier voor een Uitleg over touw maken van o.a. braam, er is ook een Filmpje in het Nederlands: hoe twijn je en maak je touw van braam en brandnetel

-Je kan met bramenstengels zelfs bijenkorven mee vlechten!

-Volgens deze site kan je ook de jonge bramenstengels zelfs eten, en ze zouden naar kokos smaken! En op deze site vind je een recept voor gebakken of gestoomde bramenstengels. 

-Van de bessen die je niet eet kan je mooie inkt maken, en van de wortel kan je een zwarte verfstof maken, ook van blad en stengel: kijk op deze site voor textiel kleuren met braam, of deze voor een uitgebreide uitleg

-Je kan ook verven met bramen (schilderen), zie hier voor een Nederlandstalig filmpje

 

Ik zet hier nog enkele recept ideeën voor in de keuken met bramen op een rijtje:

Ideeën voor Bramen Recepten

Iedereen weet vast dat je met bramen allerhande cakes, taarten, smoothies etc kan maken. maar wat dacht je van volgende braam-eet-ideeën?

Ijs:
- vegan ijs is al lang geen nieuwigheid meer, en het is overheerlijk: meng bevroren stukjes banaan met bramen en wat zoetstof in de keukenmachine, en je hebt een heerlijk en makkelijk ijs! Kijk hier voor mijn uitgebreide uitleg over nice cream.
- waterijsjes met braam: ook supermakkelijk! Pureer 6 kopjes bramen met 2/3e koppen zoetstof en eventueel 2 tl appelazijn of citroensap in de blender en vries in.

Dranken allerhande:
-Sap (bv met de ontsapper, hier lees je hoe je te werk kan gaan. Ik vond het bramensap dat we op deze manier maakten puur niet superlekker, maar het 'kwam wel binnen': het hielp wanneer ik een verkoudheid voelde opkomen. Dat heeft waarschijnlijk met het hoge vitamine C gehalte te maken. Het is ook erg lekker gemengd met andere sappen of aangelengd met water. 

-Limonade en Shrubs
Braambeslimonaderecept, braambes-shrub

-Lassi (yoghurtdrank): Indische Bramen Lassi

-Zelf bramenazijn maken 

-Bramensiroop: hier een recept

-Bramen Likeur zelf maken: kijk hier 

-Bramen Wijn zelf maken: kijk hier

-Bramen Kefir: hier kan je lezen hoe je zelf kefir maakt, hier een recept voor kefir bramen smoothie, en hier zelfs kefir ijs met bramen!

-Je kan bramen aan Kombucha toevoegen

Bramensnoep:

-Fruitleer: 1/4e kop agave, 3 c bramen, 1 a 2 el appelazijn, lees hier meer over de werkwijze voor fruitleer
-Lollies: zelf bramenlekstokken maken 

-Een snoepje in de vorm van een ster dan nog dat je kan maken van de jonge stengels van bramen!

Bevroren Bramen:

-Vries vers gepureerde bramen in (bv in ijsblokjesbakjes)

-Of leg geplukte bramen eerst op een schaal in de diepvries, en wrik de bevroren bessen daarna van de schaal om ze samen in een diepvriespotje te doen: op die manier kan je ze in individuele porties in overnight oats, smoothies of vegan cheesecake te doen, vries je ze allemaal samen in dan krijg je ze niet meer los

Bramenontbijt

Superlekker ontbijt: overnight oats haver met verse of bevroren bramen, wat citroensap (of een beetje appelazijn), gemalen kokos en een vleugje munt voor dat breakfast mojito effect!

Bramenpoeder:

Pureer verse bramen, spreid de puree uit op droogbladen en droog in een droogoven voor minstens 18 uur op 50 graden celcius. Daarna in de blender verpoederen en in een afgesloten bokaal bewaren als superfood voor smoothies, ontbijt, drankjes, natuurlijke kleurstof, glazuur, ...  

Ingemaakte bramen

Gefermenteerde bramen

Je kan bramen op twee manieren fermenteren: mbv een startcultuur zoals kefir, kombucha of de wei van zelfgemaakte yofu of gekochte plantaardige yoghurt, of mbv zout, zoals ook beschreven in het Noma handboek voor fermenteren.  

In haar boek Fermenteren geeft Fern Green een recept voor gefermenteerde bramenmoes met salie (lactofermentatie met starterscultuur)

Om snel bederf tegen te gaan is het aangewezen om bramen te lactofermenteren in combinatie met groenten, bv zelf zuurkool maken met -- waarom niet? -- toegevoegde bramen! 

Er bestaat ook fruit kimchi: wie durft bramen toevoegen? 

Bramen Confituur

Met enkel braam of met kruiden (hier bv met oregano), of gemengd met ander fruit en zelfs bramenconfituur met witte chocolade???

Bramen Ketchup

In dit boekje (pdf vorm) vind je een recept voor bramen ketchup, naast tal van andere recepten. Vind je bramenketchup een raar idee? Wij maken elk jaar rode bes ketchup, en die is superlekker! 

In Vegan Soul Food vind je een recept voor Miso Bramen Saus: een mauve saus die kleur en smaak geeft aan al je hartige gerechten! 

Ken jij nog originele recepten met bramen?

 

 

Zomaar een dagje in... januari

7u-9u: opstaan, klaarmaken, naar school

Het begint al lichter te worden, de dagen lengen weer! Het is een prachtige zonsopgang. Vandaag is het vrijdag: laatste keer naar school voor deze week!

9u-10u: opruimen, stofzuigen, de was insteken, yoga 

Omdat het de laatste dagen mooi weer is geweest, ben ik veel achterstallige was aan het inhalen: we hebben nu zonnepanelen en een zonnebatterij. Gisteren heb ik zelf wasmiddel gemaakt en in flessen gegoten, dat komt nu mooi van pas!

Een dagelijkse opruim -en stofzuigronde helpt enorm om het huis aan de kant te houden. En dat ik terug yoga aan het doen ben, helpt dan weer mijn opruimmotivatie enorm vooruit, want niemand wil een neerwaartse hond uitvoeren op een kruimelige vloer!

Yoga komt al heel mijn leven lang telkens opnieuw terug op mijn pad. Als tiener leerde ik de basis uit een boek (van Jane Fonda!) dat nog van mijn moeder geweest is. In mijn studentenperiode deed het me deugd, om tussen het blokken door te oefenen op het 'op mijn hoofd staan' -- ondertussen lukt die asana me al lang niet meer!

In de studentenvakanties deed ik een keer vrijwilligerswerk in een piepklein dorpje in Tsjechië: Zdarec u Scutech (erg mooi, daar) waar de vrijwilligers mochten helpen om een yogacentrum en theecafé uit te bouwen. Het was een supergezellig kamp, het werk was interessant en fijn, en elke dag deden we wel iets leuks of gingen we op uitstap. Elke ochtend kregen we gratis yogales. 

Zo leerde ik vinyasa's doen (de Zonnegroet) en begon ik yoga echt te waarderen. Het yogacentrum bestaat nog steeds! Ik leerde daar ook de vegetarische keuken van de hare krsna's kennen. Er was een kokkin, van de krishna's, die de heerlijkste gerechten voor ons klaarmaakte, op een traditioneel oud houtvuur. Ze kookte superlekker zonder ooit tussendoor te proeven. Het eerste hapje van een maaltijd is namelijk 'voor' krisna. Ik herinner me dat ik een keer iets ging halen in een kamer boven en daar brandde een kaarsje bij een bloemetje en wat wierook, daar bracht de kokkin dat eerste hapje telkens naartoe.

Ik ben geen krishna fanaat, maar die maaltijden herinner ik me nog steeds, en ik heb ook twee kookboeken van hen in mijn kast staan.  

De discipline om elke dag yoga te doen vind ik het allermoeilijkst. Maar ik blijf leren, hoeveel deugd die oefeningen voor me doen. 

 

10u-12u: snoeien en wieden

Ik merk aan alles dat de overgang naar de lente is ingezet. Ik hoor weer vogels fluiten, ik zie knopjes aan de bomen. Afgelopen herfst zou ik bij deze temperaturen 'Absoluut niet' hebben gezegd bij het idee aan buiten bezig zijn. Maar ondertussen ben ik aan de kou gewend, en doet het buiten zijn me veel deugd. Ik ben normaalgezien echt geen wintermens, maar sinds ik doorheb dat de winter als rustperiode bedoeld is, kan ik dit seizoen echt appreciëren. Ik zet dus een muts op en doe een regenbroek aan, plus mijn tuinhandschoenen.

Ik wil de uitgelopen bramenstengels aanpakken. Bramen groeien goed en graag in onze tuin, en als ik ze laat doen, is alles binnen de kortste keren verbraamd. In de zomer genieten we hier van wilde en gecultiveerde bramen (ik schreef hier over alles wat je met het lokale superfood bramen kunt maken, ook qua verf!) maar ik wil ook nog andere planten in de tuin. 

Kleine stukken snoeien werkt het best, ondervind ik in de wirwar van stekelige bramententakels. Ik vraag me af hoe ze dat vroeger deden: bramen snoeien, toen er nog geen handschoenen en geen snoeischaren waren. Het internet vertelt me later, dat boeren van weleer de stekelloze braambasis doorsneden met een kapmes. Ze deden (leren) lappen rond hun handen. Ze zetten geiten en varkens in. Weer wat bijgeleerd!

Na de bramen wied ik de serre. Er heeft zich allerlei gras gesetteld. De hond ruikt muizen en graaf-wiedt zo mee. Verrassend, hoeveel groen hier nu nog leeft: peterselie, tijm, oregano, kaasjeskruid en een massa postelein, die zichzelf heeft uitgezaaid. We hebben één kant van de serre water gegeven: daar bulkt het nu van de postelein, en de andere kant niet: wat een verschil! De muismeloen is ook nog productief geweest: er liggen allemaal kleine, gave, groene muismeloentjes in het zand. Ik vind muismeloen geen culinair hoogstandje, maar ik begin ze steeds meer te appreciëren, als een soort van minikomkommertje. En als je ze inmaakt, komt die limoensmaak naar boven: intrigerend. Verder vind ik ze mooi en elegant. 

De tijm ruikt heerlijk en ik besluit wat mee te nemen naar binnen, voor thee. Daar meng ik tijm met wat brandnetelzaadjes. Ik heb een hele pot zelf gedroogde brandnetelzaadjes in mijn keuken staan, maar soms vergeet ik ze te gebruiken. Lees: Hoe meer koken met wildpluk? Brandnetel is bij uitstek een kruid om te nuttigen als de lente begint door te breken: versterkend en reinigend. 

 

Tijm, tijm thee, en ontbijt 

12u-19u: eten, tekst schrijven, weekmenu, kindje halen, koken, spookverhalen

Bij mijn thee eet ik mijn ontbijt. Vandaag is dat: haver, gedroogde abrikoos, kokosrasp, vermalen zonnebloempitten, tahin, geraspte citroenschil, sinaasappel, ingevroren zwarte bes uit de tuin, ahorn, cacaonibs, banaan, en yofu. Ik ontdooi de bessen in wat water op een zacht vuurtje. Dan meng ik dit water met de yofu en de rest van de ingrediënten: zo krijg ik een heerlijke plantaardige drinkyoghurt. 

Ik eet een zelfgemaakt gembersnoepje, en daarna schrijf ik deze tekst. Door het tuinieren, buiten, heb ik nieuwe ideeën opgedaan, dat is altijd superleuk!

Nu is het tijd om een weekmenu te maken. Vanavond zullen we hummus-wraps eten met gemarineerde en gebakken sojabrokjes. Voor de rest van de dagen kijk ik een beetje naar wat er nog is, wat voor weer het wordt, welke bezigheden we gepland hebben, en het seizoen. Aha: postelein! En peterselie! En zelfgemaakte zuurkool en kweepeer-pompoen kimchi, want die moeten best op voor het koude seizoen voorbij is. Ik hou van wat kleur op mijn bord, zeker in de winter! De granaatappelpitjes combineren heerlijk met de zuurkool, sla, sausjes en sojabrokjes. 

Na het eten is het avondritueel aan de beurt: spelen, verhaaltje lezen, liedjes zingen. 

En daarna: deze tekst verder schrijven. Om de avond af te sluiten, lees ik een spookverhaal! Ik vind dat genre perfect bij de winter passen. Vorige maand las ik Winter Spirits, spookverhalen die allemaal rond kerst plaatsvinden. Het beste verhaal vond ik The Salt Miracles.

En deze maand heb ik Eight Ghosts meegenomen uit de bib. Ik ben vooral heel benieuwd naar het spookverhaal van Jeanette Winterson...

Deze post bevat affiliate links: klik jij op zo'n link en koop je iets op die website, dan ontvang ik een klein bedrag, zonder dat het jou meer kost. Bedankt om mijn blog te steunen! 

 

Foto's#13: chili's, dosa's, bramen, praliné

 Wat ben ik blij met onze kamerpeperplant! Hier zie je een groen naast een rood chili'tje. Beiden smaken heerlijk, zowel de bloempjes als de groene en de rijpe vruchten staan prachtig, en de rode chili's drogen ook nog eens aan de plant: superhandig!

 Er was een rijstoverschotje, dus mijn vriend zette urid dal in de week voor dosa's en hij maakte coconut chutney. Oh, oh oh, wat was dat lekker! Met patatjes, tomaatjes, erwtjes uit eigen tuin!

 De volgende dag maakte ik een dosapannenkoek met banaan en citroen op zijn Indisch!

En 's avonds hadden we nog deeg over voor weer een dosa!

 Kilo's en kilo's bramen hangen er te rijpen. Ik vries ze in op een schaal en doe ze daarna in een bakje. 's Morgens kook ik wat havermout, en dat meng ik dan met bevroren bessen. Lekker!

 Groene boontjes en Oost-Indische kers.

 Mijn bramen/haver ontbijt - superlekker met citroen (of een beetje appelazijn), gemalen kokos en een vleugje munt voor dat breakfast mojito effect!

 Mooie trossen druiven, dit jaar!

 Als ik slechts één gewas mocht zetten, zou het...boontjes zijn! Altijd lekker: warm gekookt of gestoofd met een ajuintje, door een koude sla, met patatjes, tomaat of paprika zoals op de foto op zijn Europees, of in een exotisch getinte wok: stelt nooit teleur! En voedzaam! Ook voor de aarde: lees hier meer!

Dit. Is. Zo. Gevaarlijk! Ik maakte zelf praliné van hazelnoten en kokossuiker. Oh, oh, ik kwam er zelfs niet toe om de notenkaramel tot praliné te vermalen. Dit maak ik zeker nog eens, maar misschien, euh, niet te vaak.

Vegan Nieuwigheden

Ik vind het altijd leuk om over vegan nieuwigheden te lezen.  Zoals over de spectaculaire ontdekking van aquafaba, de gezonde eierervanger, gemaakt met het kookwater van bonen!  Klinkt slecht, smaakt goed...
 
Het wordt steeds makkelijker en leuker om plantaardig te eten.  Zo gingen wij gisteren nog met onze hond (die ook vegan eet) uit eten in een nieuw vegan restaurant!  Het eten was heerlijk, en onze hond kreeg knuffels, een bakje water, en een bakje vegan hondenbrokjes - vijf jaar geleden was dat alles ondenkbaar geweest.  Een plantaardige wereld komt er aan!!!
In deze rubriek wil ik misschien niet zozeer bepaalde merken bespreken, maar wel bepaalde producten, die vegan zijn en die ik nooit eerder proefde.

Hopelijk heb je er wat aan!

Vegan Nieuwigheden

1.Amazake
Ik was benieuwd naar dit suikerloze, japanse dessert.  Amazake is gekookte rijst (maar je vindt ook haver, gierst, ... amazake) die ge-ent is met koji, een bepaald ferment.  Hierdoor wordt de rijst een ongelofelijk lekkere en zoete pap.
Ik at het als een pudding, maar je kan er allerlei kanten mee uit: in smoothies, in koekjes, cakes, ...
Ik kan bijna niet geloven hoe zoet het is, en dat zonder suiker.
Bovendien is het supergezond, en heel goed voor je darmen.

2.Chipotle
Naar dit ingredient was ik al lang benieuwd.  Het is een hete, gedroogde en gerookte peper, die vaak in een saus met look en tomaat bereid wordt.
Die chipotle is echt te gek!  Vrij pikant, dat wel, maar heerlijk vol van smaak en werkelijk superlekker.  Intrigerend is ook dat je de chipotle kan gebruiken om je vegan kazen smaak te geven.  Wij aten de chipotle saus vermengd met tomatensaus, rijst en rode bonen.

 
3.Bakbanaan
Wat een blij weerzien was dit!!!  Dankzij onze vrijwilliger uit Costa Rica, die absoluut voor ons wilde koken, maakten wij opnieuw kennis met de bakbanaan.
Toen we op reis in India waren, kochten wij in de provincie Kerala s morgens altijd een bepaalde soort gefrituurde banaan als ontbijt - streetfood.  Onwaarschijnlijk lekker was dat!  Terug in Belgie dachten we dat we die bepaalde soort banaan nooit meer zouden kunnen terugvinden (in India heb je gigantisch veel soorten bananen). 
Maar toen onze Costa Ricaan ons gefrituurde bakbanaan voorschotelde, herkenden we onmiddellijk die heerlijke, zoete en toch hartige, volle smaak.  Ondertussen vonden we, dankzij het internet, ook een recept terug van het Kerala banaan-ontbijt, dat blijkbaar pazam phori. heet.   
Bakbananen kan je zowel groen als geel (rijp) koken en klaarmaken.
Een dikke aanrader!
Wij leerden dankzij onze vrijwilliger ook palmharten en yam kennen, omdat hij er op stond dat we deze voor ons onbekende heerlijkheden moesten proeven.  Waarschijnlijk is er een wereld van verschil tussen verse palmharten en die uit een bokaal, maar echt herinnerenswaardig vond ik ze niet.  Wel een grappige textuur.
Ook de yam vond ik niet ongelofelijk speciaal, hoewel die wel lekker vulde, en ook enorm gezond is. 

4.Bramenijs
Dit ontdekte ik omdat we echt belachelijk veel bramen hadden.  Gewoon drie koppen verse bramen blenden met zoetstof naar smaak, en invriezen in friscovormpjes.  Zaaaalig!

5.Blablacar
Ok, dit is niet iets dat je kan eten, maar het past wel in een vegan levensstijl, vind ik.  Als elke autobezitter die regelmatig pendelt zijn of haar ritten online zet, dan komen er minder auto s op de baan en raken meer mensen ter bestemming.  Ik ontdekte blablacar in het kader van mijn zoektocht naar meer mobiel worden op het platteland.  (zonder rijbewijs)

6.Basiliconaise
De basilicumplantjes deden het bijzonder goed, deze zomer, en dus hadden we regelmatig grote hoeveelheden van het goddelijke kruid vers ter beschikking.  Wij zijn niet zo n pesto fans, dus bedacht mijn vriend dat hij handenvol basilicum door onze veganaise kon mixen.  Het resultaat was groen en geweldig!

7.Hele gedroogde kokoshelften
De kokosnoot is zo ongelofelijk divers.  Alweer in India proefden we voor het eerst jonge, onrijpe kokosnoot, die heel anders van smaak en structuur is dan de rijpe.  Het jonge kokosvlees lijkt echt op gekookt kippenei eiwit, en het sap is superdorstlessend en heerlijk.
Rijpe kokos is dan weer fantastisch, vers en gedroogd, in curry s en gebak.
In de winkels hier vonden we voornamelijk kokosschilfers en kokosvlokken.  Ook kokosbloem is tegenwoordig verkrijgbaar, evenals kokosvet en kokossuiker.  En onlangs ontdekten we een winkel waar de gedroogde helften van de kokos verkocht worden, zoals in India.
Niet alleen wij vinden het heerlijk om hiervan grote stukjes in noten-rozijnenmengelingen te doen, ook ons hondje geniet van deze gezonde brokjes,(zonder rozijnen, want die zijn giftig voor honden) waar ze extra hard op kan kauwen.  Voor meer vegan hondenextraas en tips, zie hier. 

8.Natto
Waar blijft toch dat goeie vegan - of op zijn minst, vegetarische - Japanse restaurant in Belgie/Nederland?  De Japanse keuken is zo rijk...  Onlangs kocht ik natto.  Dit zijn gefermenteerde sojabonen.  Het ferment dat gebruikt wordt, zorgt ervoor dat de sojabonen draderig en slijmerig worden, en dat ze naar oude kaas gaan stinken.  In het Engels wordt natto dan ook vaak stinky tofu genoemd.  Het is dus best wel een belevenis om natto te proeven.  Persoonlijk vond ik het niet lekker om zo te eten, maar dat is wat de Japanners dus wel doen, als ontbijt, met enkel rijst erbij.  Ben je het type dat marmite lekker vindt, dan is natto misschien wel iets voor jou. 
Toch vind ik natto een interessante vegan nieuwigheid, omdat 1) het met recht een superfood kan genoemd worden: o.a. door de fermentatie is dit echt keigezond, 2) omdat ik het, gemengd door een hartige schotel, wel lekker en vullend vond, en 3) omdat mensen die willen experimenteren met het zelf maken van vegan kaas met dit ingredient waarschijnlijk wonderen kunnen verrichten!

Dat was het voor deze eerste editie van Vegan Nieuwigheden, heb je tips of weet je zelf een nieuwigheid?  Ik hoor er graag van!

Foto's #4 Gelukte glutenvrije pasta, snoeien, deo

Ik maakte dosa's, maar dan met haver. Ze waren erg lekker!

Verder probeerde ik de ovengeroosterde pompoen met chili-yoghurtsaus van Ottolenghi. Ik gebruikte daarvoor zelfgefermenteerde haveryoghurt. De pompoen wordt geroosterd met kaneel en peper: een goeie combinatie.

Het was buiten erg koud, maar tegelijkertijd was het prachtig weer. Ik snoeide een heeeeleboel bramen, frambozen, vlier, els, ...

Eindelijk! Succes met het zelf proberen maken van glutenvrije pasta! De truc is om een ei-vervanger te gebruiken. Ik zal er nog uitgebreider over schrijven, eens ik nog wat meer geëxperimenteerd heb. Op de foto's zie je door het pastamachientje heen gerolde kikkererwtenbloempasta!

Mijn zelfgemaakte deo was op, dus ik maakte nieuwe. Heel makkelijk, en ik kom weer voor een klein jaar toe! Ik koos voor een oude, geliefde geur: patchoeli. Heel hippie, maar ik vind het echt één van de beste geuren die er bestaan...

Zelf Courgette Drogen en Courgettepoeder Maken: Courgette Bloem

Waarom zelf Courgettes Drogen? 

Het is gemakkelijk en je hebt er hoogstwaarschijnlijk toch teveel! 

Courgette is de makkelijkste moestuingroente ooit. We zijn nu oktober en er zijn nog steeds courgettes aan het groeien en rijpen in de tuin!

Doseer je oogst! 

In de zomer heb je ineens veel te veel courgettes tegelijk. Door het teveel te drogen kan je je courgettevoorraad beter doseren: dan pep je die winterse spaghettisaus met wat zomerse, gedroogde courgette. 

Ga voedselverspilling tegen! 

En plots heb je 900 courgettes aan die megaplant in je moestuin en je hebt je vrienden, buren en familie al bestookt met courgette cadeautjes, en het zou zo veel zonde zijn om deze grappige groente zo maar op de compost te moeten gooien. 

De oplossing voor dit courgette probleem is: drogen en eventueel verpoederen, die handel! 

Bewaar je oogst! 

De beste manier om oogst te bewaren vind ik dit jaar: poeder! Van bramen over appels, rabarber, pompoen, tomaten en mispel, ik droog en verpoeder alles. 

Spaar plaats in je voorraadkast! 

Courgette drogen en tot houdbaar poeder vermaken is ideaal voor als je veel knotscourgettes hebt: die exemplaren die je eergisteren vergat te oogsten, en die nu uitgegroeid zijn tot monsterlijk grote knuppels. Ik reduceerde 9 van die kanjercourgettes tot 2 potten, hah! Van plaatsbesparing gesproken. 

Proef de zomer tijdens de winter! 

Als je een voorraadje courgettes droogt en vermaalt, heb je in de winter een pot vol 'zomersmaken' die je naar hartenlust kan gebruiken in de keuken. Geweldig voor soepen, in spaghettisaus, maar ook als 'courgettebloem' (zo wordt het blijkbaar door de Amish genoemd) in brood, cake, koekjes, pannenkoeken, vegan omeletten, energierepen en smoothies. 

Geraspte en gedroogde courgettespaghetti... 

Hoe droog je zelf courgettes? 

Nodig:

-courgette! Grote, kleine, dikke, dunne, gele, groene, ... 

-snijplank

-mes

-een keukenmachine of een rasp

-een grote zeef

-een opvangkom 

-idealiter: een droogoven. Een gewone oven op lage temperatuur kan ook, met een vork tussen de ovendeur gestoken om het vocht te laten ontsnappen. Heb je geen oven, dan zou je ook courgette kunnen drogen in een auto met één raam op een heel kleine kier, op een warme, zonnige dag in de zomer. 

-idealiter: droogovenvellen -- heb je die niet dan werken bakpapier of siliconen vellen ook.  

-optioneel: voedselveilige vochtvreters 

-bewaarpotten

Hoe maak je het? 

1.Snij de hoedjes van de courgette. 

2.Snij ze overlangs. 

3.Verwijder de pitten (toch zeker als het hele grote pitten zijn). 

4.Haal ze door de fijne rasp van een keukenmachine of rasp ze met de hand. 

5.Je hebt nu hele vochtige geraspte courgettes. Leg de geraspte groente in een zeef die je boven een opvangpot hangt, en knijp de pulp met je handen zo goed mogelijk uit. Hoe minder vocht, hoe minder lang je moet drogen. 

6.Spreid de uitgeknepen courgette 'spaghetti stukjes' uit over droogovenbladen, zo plat je kan. 

7.Droog op 57°C ongeveer 10 uur. Check geregeld het droogproces: verwissel de droogrekken van plaats en draai ze van richting. Je krijgt nu een soort grote gedroogde courgette 'kant'.

8.Daarna vermaal je de gedroogde courgette 'kant' (als je dat leuk vindt) tot poeder en bewaar je dit in een afgesloten pot, eventueel met foodgrade vochtvreters erbij. Je zou het ook kunnen invriezen, voor de zekerheid. 

9.Wat ik deed: ik verkruimelde de gedroogde kant met de handen tot iets kleinere stukjes, en deze spreidde ik opnieuw uit op de droogovenrekken. Ik droogde ze nog een tweetal uurtjes. 

10.Daarna bewaarde ik de kleinere stukjes courgette gewoon in een glazen pot, ik doe het deksel er NIET vast op, bij mij werkt dit om vocht tegen te gaan.  

Smakelijk! 

Nog meer drogen?

-Zelf tomaten drogen

-Zelf pompoen drogen

-Zelf rozenbottels drogen

-Zelf kweepeer drogen

-Zelf mispels drogen

-Zelf perziken drogen

-Zelf peren drogen

-Zelf appels drogen  

-Waarom ik een droogoven kocht en wat mijn ervaringen ermee zijn 

-Zelf Tarhana maken: Gefermenteerd Turks Bouillonpoeder om je Oogst te Bewaren!  

Deze post bevat affiliate links: klik je op zo'n link en koop je vervolgens iets op de betreffende website, dan verdien ik een kleine commissie. Het aankoopbedrag blijft voor jou hetzelfde, of je het nu via deze site aanklikt of elders. Bedankt alvast om mijn blog te steunen! 

 

Zelf Ice-tea maken: recept uit de tuin

Een heerlijk frisse ice-tea van ingredienten grotendeels afkomstig uit de tuin! Wij hebben geen koelkast, maar we maken onze ice-tea fris door ofwel de theepot in een kom koud water te zetten, ofwel ons glas tien minuutjes in de diepvries te steken!

Recept: ice-Tea uit de Tuin
Nodig voor 1 liter:
- gefermenteerde thee uit eigen tuin van bramen, frambozen en bessenblad
- zelfgemaakte vliergelei met chaikruiden (of neem gewone vliersiroop, of een zoetmiddel naar keuze) naar smaak
- verse kruiden uit eigen tuin, zoals munt, salie, citroenmelisse, citroenverbena, tijm, ...naar smaak
- 1 l gekookt water
- theepot
- zeef
Hoe maak je het?
1 Doe 1 el gefermenteerde tuinthee in een theepot.
2. Overgiet met kokend water.
3. Laat minstens 20 minuten trekken (ideaal is om de thee op een warme dag in de voormiddag te maken!)
4. Zeef de thee eruit. Laat verder afkoelen.
5. Vul een glas met koude thee.
6. Voeg vliergelei en verse kruiden toe naar smaak.
7. Theelicious!

Boekbespreking: Meat free Mexicaans, Thomasina Miers, Kosmos Uitgevers

Boekbespreking: Meat free Mexicaans, Verrukelijke Vega en Vegan Recepten, Thomasina Miers, Kosmos Uitgevers*

*Sommige van de links in deze tekst zijn affiliatie links. Dat betekent dat ik mogelijk een kleine commissie verdien wanneer jij iets aankoopt op die sites. Jij betaalt geen cent extra via een affiliatie link, maar dankzij je steun help je me om hier te kunnen blijven bloggen: een grote dankjewel alvast!

Ik vlieg niet meer (lees De Lucht Ziet Nooit Meer Blauw voor mijn redenen) maar als ik dat wel zou doen, dan boekte ik mijn eerste vlucht absoluut naar Mexico!

Het land, de cultuur, maar vooral de keuken en de fauna ginds interesseren me heel erg.

Ik weet nog toen ik de eerste keer chipotle proefde, de eerste keer dat ik een salsa at (ik dacht nog: tomaten en fruit in een zoetzuur pikante saus? Jek! Maar het was on-waar-schijnlijk lekker!) en de eerste keer dat ik guacamole naar binnen smikkelde. Series als Breaking Bad en Better Call Saul hebben alleen maar bijgedragen aan mijn nieuwsgierigheid naar de Mexicaanse keuken :)

De Mexicaanse keuken is ongelofelijk rijk! Heel erg de moeite om te leren kennen, maar waar moet je beginnen?

Net als ik is Thomasina Miers gefascineerd door Mexico, maar zij woonde en werkte er jaren en jaren: ze is verliefd op het eten en op het land. Met haar fantastische kookboek wil ze bewijzen dat Mexico een veel gezondere en veel interessantere keuken heeft dan doorgaans gedacht wordt: het is echt niet allemaal chili c/non carne, tex mex, kaas, vet, vlees en zuivel. 

Miers wil het oorspronkelijke, Azteekse eetpatroon meer onder de aandacht brengen: dat draaide veel meer om groenten, en was rijk aan o.a. bonen en maïs. 

Je hoeft geen schrik hebben voor 'moeilijke' Mexicaanse kruiden zoals epazote: Thomasina stelt gekende alternatieven voor in haar recepten, maar ze bespreekt ook vergelijkbare kruiden, zoals hibiscusbloemen en waarom je ze toch zou moeten proberen! In haar boek gidst ze je langs de verschillende hier minder gekende en ook de gekende Mexicaanse ingrediënten.

Ook qua speciaal keukengerij: geen angst. Een tortillapers lijkt me het meest handige, maar het is niet echt nodig.  

Leuke weetjes:

-Wildplukken is heel gewoon in Mexico: men kookt er heel veel met wildgeplukte bladgroenten en bloemen -- dit heet quelites. Revolutionair!

-In Mexico is azijn van ananas, guave of appel alomtegenwoordig -- men drinkt er veel shrubs. 

-Avocado wordt in Mexico op veel verschillende manieren gegeten: met/zonder look, met/zonder fruit (tomaat, perzik, mango, granaatappel, etc). In het boek: recepten voor o.a. guacamole met mango en habanero, en voor doperwten guacamole!

-Groot-Brittanië telt ongeveer 20.000 inheemse plantensoorten... en Mexico telt er meer dan 50.000!!! Zo zijn er daar meer dan 200 soorten chili's, en die smaken echt anders dan wat wij als chili kennen.

-Als je erover nadenkt, komen quasi àlle interessante eetbare planten uit Zuid-Amerika: aardappel, maïs, tomaat, paprika, chili, limoen, vanille, cacao, etc etc. Die laatste twee zijn van oorsprong Mexicaans èn de meest begeerde ingrediënten wereldwijd...

-Thomasina deelt de recepten op in handige categorieën zoals Ontbijt, taco's en bordjes, alles in 1 kom, Soepen, rauw en ingelegd, cocktails shrubs en margarita's, salsa's, chili oliën en mayo's, en desserten.

-Leuk zijn de bladzijden waar lekkere combinaties en menu-suggesties gedaan worden, zoals Hoe stel je een tacobowl samen

-Bij het hoofdstuk over drank krijg je zowel de alcoholische klassiekers als minder gekende non-alcoholic agua frescas, tepache en drinking vinegars en shrubs.

Ik lijst even een aantal (want ik heb er gigantisch veel aangekruist) recepten op die ik interessant vond klinken: 

-Warme choco met water (traditionaal cacao recept, milde en machtige versie, geeft een espressoachtige kick) gecombineerd met bv kardemombuns of geroosterde pruimen en dragon (bij overnight oats) voor het ontbijt

-Simpele bonen uit de oven met kaneel, chocola, chipotle

-Kikkererwten ranchero's

-Crispy maïs nuggets met zoete chilisaus en refried beans

-Pompoensoep met pompoenpitsalsa

-Linguine met geschroeide poblanco en hopa santo: de ondertitel hierbij is: 'Ik weet hoe irritant het is om obscure ingrediënten centraal te stellen in een gerecht, maar dit is een openbaring'. Hey, mijn ouders wisten ooit niet wat een aubergine of een stuk gember of kurkuma was, en nu vinden deze heerlijkheden vrolijk hun weg naar hun keuken!

-Salade van komkommer en watermeloen met chili limoenzout

-Ceviche van biet met dragon, bloedsinaasappel en avocado 'crèma': Thomasina schrijft hierbij hoe ze manieren zoekt om geen vis meer te eten vanwege de overbevissing, dit recept is daar een resultaat van.

-Limoenposset met bramen en haver en kokos-scherven

-Paletas (waterijsjes) met mango en chocolade

-Chipotles in adobo

-Roze ingelegde uien

Conclusie:

Zoekende beginner en doorgewinterde Mexicaanse kok: allebei vinden jullie in dit boek je gading. Het is een mooie gids en handleiding voor wie deze fascinerende keuken pas leert kennen -- voor de gevorderde Mexicano chef zijn er tal van uitdagende, prikkelende recepten. Thomasina is niet de minste (ze schreef al meerdere kookboeken, won de tv show Masterchef en baat succesvolle restaurantketens uit) en dat merk je aan de recepten. Een heerlijk boek om bij weg te dromen en om inspiratie op te doen. 

Voor Thomasina betekent Mexico, en Mexicaans eten: kleurrijk, levendig, en barstensvol smaak. Ik zou haar kookboek Meat Free Mexicaans nèt zo omschrijven!

 

Mexi-iiiii-cooooo! 

 

 

Bespaar je eigenlijk geld met een moestuin?

Het was op een augustusavond: tijdens de oogst maand.

Tevreden keek ik naar de kommen vol boontjes, tomaten, courgettes, komkommers en augurken die we geplukt hadden. Ik wist dat er in de tuin en in de serre op dat moment ook een overvloed aan sla in allerlei soorten, maïs, braambes, framboos en druiven groeiden. Verder lagen de pompoenen te rijpen en zouden straks de appels klaar zijn, net als de aardappelen en de bataten.

"Zouden wij eigenlijk geld besparen met onze moestuin?" vroeg mijn vriend plots.

"Natuurlijk!" riep ik zelfverzekerd uit.

Maar hij trok een kritische blik. "Eigenlijk denk ik van niet," zei hij, en hij begon een lange lijst argumenten op te sommen: de uren die we in de tuin staken, de prijzen van de groenten in het seizoen in de winkel en op de markt, enzovoort.

Nu ben ik absoluut geen rekenwonder, maar de gedachte dat wij, met al die overvloed uit eigen tuin gratis en voor niets geplukt die daar op onze tafel lag, niet zouden besparen op uitgaven, maakte me instant verontwaardigd.
Toch moest ik toegeven dat mijn vriend eigenlijk een punt had. Ik zocht het topic even op internet op, en daar bleek inderdaad: puur in geld uitgedrukt bespaar je met een moestuin amper iets...

Waarom niet?

-Je steekt tijd in plannen, zaaien, verpoten, planten, stekken, snoeien, wieden, plukken en oogsten, verwerken en koken, inmaken, invriezen en drogen. (lees hier maar eens)

-Je besteedt een bepaald bedrag aan de aankoop van zaden en pootgoed, van fruitbomen en struiken.

-Om voedsel uit de tuin te bewaren en in te maken heb je ook andere ingrediënten of hulpmiddelen nodig die wij voorlopig althans nog kopen ipv zelf te maken, zoals bijvoorbeeld appelazijn voor de augurkjes, glazen potten om ze in te bewaren, suiker voor de vliersiroop, diepvriesdoosjes voor de boontjes, en elektriciteit voor de diepvries.

-Je besteedt mogelijks ook een zeker bedrag aan tuininvesteringen: wij kochten een glazen serre, en we schaften ons een droogoven aan. Toch al snel 1400 en 400 €, respectievelijk. Denk ook aan verhoogde bakken, potgrond, ...

-Ons groeiseizoen is maar kort: tegen de tijd dat bij ons de tomaten en courgettes lukken, vind je ze ook aan seizoensprijzen in de winkel. Zelfs als je bio koopt: zolang je lokaal en seizoensmatig koopt, is de aankoopprijs voor groenten en fruit vrij laag. Er zijn een paar uitzonderingen, die ik hieronder zal bespreken!

-Je betaalt natuurlijk ook je naftverbruik en je verzekering en de ritjes naar de winkel als je met de auto je voedsel gaat kopen. Maar je zou, mits goede planning, met de fiets kunnen gaan. Je bent dan ook tijd kwijt aan de verplaatsing en aan het eventuele aanschuiven aan de kassa, maar die tijd weegt waarschijnlijk niet op/zal gelijk zijn aan de tijd die je anders in de tuin zou besteden.

-Sommige groenten kosten best veel aan energie als je ze in dit klimaat zelf wil opkweken: paprika's bijvoorbeeld en aubergines moet je warm voorzaaien. Wij doen dat gewoon binnen naast de chauffage, met wisselende resultaten. Sommige mensen echter investeren in groeilampen, maar die kostprijs zal veel duurder uitkomen dan de prijs van de paprika's in de winkel. In feite is het veel voordeliger als één lokale boer een grote serre verwarmt met veel planten voor veel kopers voor deze gewassen dan dat vele particulieren thuis hetzelfde gaan doen.

Oef! Ik werd er bijna slechtgezind van, om dit alles te overdenken!

Is het het dan nog wel waard om je eigen moestuin te hebben? Als het veel moeite kost, en tijd, voor relatief weinig opbrengst - in geld uitgedrukt, bedoel ik...

Het antwoord is:
JA!

Om deze redenen vind ik het absoluut goud waard om een eigen moestuin te hebben, zelfs al bespaar je er weinig of geen geld mee:

-Je brengt tijd door in de natuur, in de gezonde buitenlucht, tussen bloemen en bijen en met vogelgezang op de achtergrond en de zon (als het meezit :) op je gezicht.

-Je hoeft geen fitness abonnement meer: tuinwerk staat gelijk aan sporten en gezonde beweging. En eigenlijk ook aan meditatie.

-Er gaat niets boven eigengeplukte groenten en fruit. Het geeft voldoening om je maal bij elkaar te plukken. Het is luxe om in de namiddag te denken: hm, wat zullen we eens gaan eten, en dan door de tuin te struinen om her en der je ingrediënten te kunnen verzamelen.

-In je eigen tuin kan je experimenteren: wij hadden hier palmkool staan voor die hip werd. Elk jaar weer proeven we iets nieuws dat hier gegroeid heeft: vorig jaar was het bataat, dit jaar is het shiso, fluweelblad en peruaanse spinazie.

-Sommige groenten en fruit leveren je wel degelijk kassa kassa op: denk maar aan hoe duur ruccola per bakje verkocht wordt, terwijl het feitelijk een "onkruid" is dat zich makkelijk uitzaait - je hebt het maar voor het plukken. Hetzelfde geldt voor veldsla en postelein.
Verse erwtjes en peultjes zijn superlekker en behoorlijk duur in de winkel, terwijl je er in de tuin weinig werk (buiten het plukken en kuisen) aan hebt.
Aardappelen leveren behoorlijk veel opbrengst per vierkante meter. Vorig jaar was een rampjaar voor de patattenboeren, de prijs was vrij hoog. In onze tuin en met onze mulchmethodes hadden we een rijke oogst.
Kruiden zijn in de winkel behoorlijk prijzig, terwijl je weinig ruimte nodig hebt om ze zelf te kweken.
Vooral bessen zijn erg duur in de winkel, vanwege de beperkte houdbaarheid en de plukarbeid: 3€ voor een klein bakje bramen. Hier hangen ze met hele trossen te wachten tot je voorbij komt!
Ka-tjing! $$$!!

-Je leeft meer met de seizoenen en op het ritme van de natuur als je een moestuin hebt. Je bent verzekerd van je dagelijkse portie daglicht, zodat je 's nachts beter slaapt. En van je vitamine D!

-Mensen met een moestuin zijn vaak blij wanneer het eens regent: das goed voor den hof!

-Onze moestuin bespaart ons wel heel wat voedselkilometers en verpakkingsplastiek in de vuilbak: dat geeft voldoening.

-Je leert enorm veel door je eigen fruit en groente te telen. Het educatieve aspect lijkt me ook heel waardevol voor kinderen. Zelf ben ik erg blij dat ik nu weet hoe een aardappelplant er uit ziet, of een zelfgeteelde komkommer met stekeltjes.

-Door zelf te telen kweek je ook respect voor landbouwers en voor ons voedsel. Je begrijpt hoeveel werk, tijd en liefde er in voeding zit!

-In de tuin werken is heel vaak: genieten!

-Tot slot: ik waardeer heel erg het onafhankelijke aspect van zelf mijn groenten en fruit te kunnen telen. Mocht morgen het systeem instorten, dan bezitten we hier toch op zijn minst wat kennis om te kunnen overleven. We hopen natuurlijk dat we die kennis niet voor een dergelijke reden zullen nodig hebben, maar evengoed vinden wij het belangrijk om zelf te weten hoe je eten verbouwt, opdat de kennis niet verloren gaat.

Al met al kan ik dus met een gerust hart besluiten: ook al besparen we niet gigantisch veel geld met onze moestuin, hij levert ons toch veel op, waaronder vanalles dat niet in geld uit te drukken valt! 

Wat vind jij? Bespaar jij geld met je moestuin? Haal je er op een andere manier iets uit? Wat is jouw meest waardevolle "cash crop"?

Updateje

Omdat ik de laatste tijd met vanalles bezig ben geweest, heb ik niet echt de tijd genomen om op deze blog over kleine en grote gebeurtenissen in ons leven te vertellen...
Met dit updateje en wat foto s probeer ik dat goed te maken!

Ik vertel in willekeurige volgorde...

Op een van onze weldadige wandelingen kwamen wij (ik en de hond) een roofvogeljong tegen.  Het dier zat op de grond, vloog niet op, maar zag er niet gekwetst of ziek uit.  Hij verdedigde zich wel wanneer de hond nieuwsgierig naar hem toe ging. 
Thuis gekomen zocht ik op het internet naar "wat te doen als je een roofvogeljong vindt". 
Blijkbaar is het in deze periode normaal om schijnbaar hulpeloze jongen op de grond te zien zitten.  Ze lijken misschien kwetsbaar, maar worden nog steeds door hun ouders bijgevoed, tot ze leren vliegen.  En inderdaad, op de plek waar ik het jong zag, weet ik een roofvogelnest zitten...  Ik weet alleen niet welke vogel dit is.  Iemand?

Ik ben stiekem verliefd op de wildheid van mijn tuin.  Maar soms baart die zelfde wildheid me wel eens zorgen...

We hebben hier nu al twee vrijwilligers op bezoek gehad!  Deze keer was er een meisje uit amerika dat handig met hout kon omgaan.  Ze maakte voor ons een grote bloembak en een verhoogd bed uit hout dat we nog hadden liggen.  Wij hopen in het verhoogde bed worteltjes te kunnen kweken!  Onze grond is daar namelijk niet geschikt voor: die is heel klei-leemachtig.  En ik eet nu net heel graag worteltjes...  In ieder geval zien beide bakken er prachtig uit!

Ik ben heel trots op alle planten die ik hier al heb kunnen introduceren langs onze wilde beekkant.  Tevoren groeiden er langs de beek enkel netels.  Ik heb niets tegen netels, het zijn belangrijke waardplanten, maar in de omgeving groeien er al gigantisch veel netels.  Ik wilde diversiteit, en dus ben ik begonnen met maaien en afvoeren, en tegelijkertijd nieuwe planten invoeren. 
Langs de beek groeien nu ook kaasjeskruid, venkel, muntsoorten, zevenblad, stinkende gouwe, goudsbloem, salie, toorts, koninginnekruid, guldenroede, en nog veel meer!

Ik ben dol op monarda, ook gekend als Earl Grey.  Het is prachtig om te zien, ruikt heerlijk, smaakt lekker, en trekt allerlei bijtjes aan!  En met hun rode haardossen zien deze planten er surrealistisch grappig uit!

Er is opnieuw een bijen volk in onze tuin!!!  Nadat helaas beide volkeren vorige winter gestorven waren, kreeg ik van een bevriende biodynamische imker een zwerm!  Deze imker had ook verliezen geleden, maar had wel enorm veel zwermen van de overlevende volkeren. 
Het volkje ging vlot de nieuwe kast in - hoewel mijn vriend beweert dat hij de koningin op mijn kapruin (imkershoed) heeft zien zitten toen we de zwerm inklopten!!!  Ik ben voorover gaan hangen en dan heeft hij koningin en gevolg de kast in geveegd.  De rest van het volk hebben we via een schuine plank laten inlopen.  Het is een klein volk, maar ze doen het goed.  Ze hebben mooie, nieuwe witte raten gebouwd, en brengen volop stuifmeel binnen.  In de tuin vliegen ze op dit moment vooral op de klaver en het kaasjeskruid.  Het is prachtig om de bijtjes op die kaasjesbloemetjes te zien zitten.  Meestal zijn ze helemaal paars bepoederd! 

Ik probeerde de kast vanbinnen door het raampje te trekken, maar dat bleek te donker.  Ik fotografeerde dan maar een bijtje dat naar binnen vliegt!

Ik had het eerder al over het belang van vaste, doorlevende groenten in de tuin.  Vorig jaar schafte ik me een doorlevende broccoli aan, een 9star perennial, en ik ben blij te zeggen dat deze het bijzonder goed doet!  Ik kijk uit naar verse broccolischeutjes, volgend voorjaar!

Ik ben dol op allerlei malva's...  In de tuin staan verschillende kleuren stokroos, die elk jaar zichzelf uitzaaien...

Nog een voorbeeld van de wildheid van de tuin...  Kaardebol vind ik prachtig, zowel in de zomer, als hij mooie paarse en druk door hommels bezochte bloemetjes draagt, als in de winter, wanneer de vogels zaadjes snoepen uit de verdroogde hoofden.  Maar het is wel een woekerplant...

Ik vind het ook geweldig als er nieuwe soorten in de tuin opduiken!  Hier een toorts...

Wilde, wilde tuin...
Je ziet hier o.a. alsem, die geldt als drugs uit eigen tuin...

Ik hou ook van woekerende eetbare planten... 
Naast winterpostelein laat ik bijvoorbeeld rode melde zich naar hartelust uitzaaien.  Rode melde vind ik niet alleen mooi, en lekker, als spinazie - het is ook een supermakkelijke groente!  De kiemen van deze plant kunnen elk bord opfleuren...

De rode bessen doen het blijkbaar goed naast de witte bloempjes  van de bloeiende selderplanten...  Binnenkort is het tijd voor rodebessenketchup - smaakt lekkerder dan het klinkt!

Beemdkroon is een prachtige plant, en een goede waardplant voor bijen en hommels.  Ik heb er gele en roze...

In de winter maakte ik met een vriendin een wilgenhutje!  De wilgen zullen aan mekaar groeien, en ooit zal het er prachtig groen uitzien.  De potjes dienen als gewicht om de takken het eerste jaar gebogen te houden.  Reeds heel wat nieuwsgierige buren vroegen waar die potjes voor dienden...  Zou leuk zijn als ik een potjesboom in de tuin had, waaraan bokaaltjes bonen in tomatensaus of kikkererwten groeiden!

We gaan dit jaar heel wat bramen hebben, zowel wilde als gecultiveerde doornloze...

Ik vond een vertikaal hangend vogelnestje in deze berk...

We hadden voor het eerst dit jaar (1) perzik, en we zullen ook voor de eerste keer druiven hebben!

Verder verloren we helaas een loopeendje...  Onze mooie witte Arthur.  Op een dag verdween hij gewoon...  We zochten, maar vonden hem niet terug.  We vermoeden dat hij door een marter geroofd werd.  Onze andere eend, Victor, vonden we op een ochtend met bebloede nek in de tuin terug.  Hij had een wonde, en leek geschokt te zijn, maar hij leefde.  Hij is een taaie eend, en we hadden vaak de indruk dat hij intelligenter dan Arthur was (zo gaat hij nooit de beek in bij sterke stroming, terwijl Arthur dat wel deed.  Arthur moesten we dan gaan "redden", omdat hij op eigen houtje niet terug geraakte).  We gaven Victor versterkende middeltjes (brood geweekt in water met appelazijn) en hij raakte erbovenop.  Vandaag is hij terug de oude, en is hij goede maatjes met de kippen. 
Maar omdat we het een beetje zielig vinden dat hij als enige eend tussen de kippen loopt, zijn we van plan gauw een nieuwe loopeend te introduceren.  We hebben daarmee gewacht, omdat we niet zeker wisten hoeveel roofdieren er in de buurt waren.  Maar aangezien er nu al erg lang geen aanval meer is geweest, denken we dat het tijd is...

Zo, dat was de update!