Wij leven al zes jaar zonder koelkast.
Het idee om zonder te leven begon te rijpen toen we een lange reis door India maakten. Bijna nergens zagen we daar een koelkast, terwijl het klimaat ginds toch een stuk warmer is! Indiërs kruiden hun eten met chilipeper tegen bederf. Als we ginds al een koelkast zagen, dan was het er één gesponsord door coca cola - in rode kleuren - waarin enkel cocacola producten mochten tentoongesteld worden.
Toen we terug thuis kwamen was er in ons huurhuisje eigenlijk geen plaats voor de kleine koelkast die we bezaten. Een nichtje vroeg of ze de kast mocht lenen tot we groter woonden.
Toen we ons uiteindelijke huis kochten, waren we het zo gewend om zonder koelkast te leven dat we haar gezegd hebben dat ze onze koelkast mocht houden! Ondertussen zijn we helemaal overtuigd van de vele voordelen van het NIET hebben van een koelkast. We missen die kast totaal niet.
Waarom?
1.Een koelkast maakt een vervelend zoemgeluid. Zonder koelkast is er... stilte!
2.Een koelkast verbruikt een heleboel electriciteit. Sinds we geen koelkast meer hebben is onze rekening fors gedaald. Evenals onze ecologische voetafdruk!
3.Het besef dat mensen in armere landen, waar het warmer is, blijkbaar kunnen overleven zonder koelkast, doet ons beseffen dat die hele koelkasthetze iets is dat de kapitalistische consumptiemaatschappij ons heeft aangepraat. Telkens als wij mensen vertellen dat we prima zonder kunnen, vallen hun ogen bijna uit hun kassen. Zonder koelkast! Hoe is het mogelijk!
In het westen zijn wij deze koelluxe zo gewoon dat we die nooit meer in vraag stellen. Iedereen ziet een koelkast als iets dat je echt moet hebben. Terwijl dat helemaal niet zo is, mits enkele aanpassinkjes. Zonder koelkast zijn we weer een stukje onafhankelijker en zelfvoorzienender, en hoeven we iets minder te consumeren, zodat we minder vervuilen.
4.Misschien wel het grootste voordeel: sinds we geen koelkast meer hebben, gooien we nog amper voedsel weg. Dat lijkt contradictorisch. Maar hoeveel reeds lang vervallen voedingswaren staan er in jouw koelkast? Het is zo gemakkelijk: je denkt, ik heb nu geen zin in dit restje, ik zet het even in de koelkast. Vervolgens vergeet je het - omdat dat kan - om het drie maand later te moeten weggooien. Werk je zonder koelkast, dan ben je verplicht om creatief met restjes om te gaan, opdat ze niet bederven. Wij eten nu veel vaker onze restjes gewoon de volgende dag op.
Enkel in de zomer kan het gebeuren dat er eens wat sojamelk of een pot veganaise slecht wordt, hoewel dat echt niet vaak voorkomt.
5.Tot slot heeft onze maag er voordeel bij dat de drankjes die we drinken niet ijs en ijskoud zijn. Van drankjes op restaurant, die recht uit de koelkast komen, krijg ik buikpijn. Zo koud als die zijn hoeft het echt niet voor mij - mijn dorst wordt beter gelest door een gewoon fris drankje dan door eentje op koelkasttemperatuur!
Hoe doen we dat nu in de praktijk?
1.We gaan creatief om met restjes. We verwerken ze de volgende dag in gerechten (soep wordt saus of omgekeerd, avondmaal van gisteren wordt lunch van vandaag, ...).
2.We drinken meestal water uit de kraan, dat is voor ons koel genoeg. Ook waterkefir, de gezonde en lekkere drank die je zelf kan maken, is het lekkerst op kamertemperatuur. Hebben we gasten die bier lusten in de zomer, dan koelen we de flesjes op voorhand door ze in een emmer koud water te leggen, of ze kort in te vriezen. Een (kleine) diepvriezer hebben we namelijk nog wel. Om het probleem van vergeten restjes in de diepvriezer tegen te gaan, werken we met een blad papier dat met een magneet op de diepvries hangt. We schrijven daar op wat er in welke schuif zit, en we strepen het door als we het eruit halen.
3.Zaken als veganaise (zelfgemaakt), mosterd, choco, plantaardige boter en confituur bewaren we gewoon in de voorraadkast. We zorgen er wel voor dat als we aan zo'n pot beginnen, we hem ook leegmaken in de dagen die volgen. We willen niet graag dat er iets eetbaars bederft. Wat plantaardige boter betreft gebruik ik nu meestal kokosvet: dat schijnt gezonder te zijn en het smelt pas bij hoge temperaturen - het wordt ook niet snel slecht. En het is superlekker! In de zomer zetten we de sojamelk en de veganaise wel eens op een koelere plaats (bv de kelder). Elk huis heeft toch zo'n plekje?
4.Groenten en fruit bewaren we naargelang van de soort in rieten manden of in bakken met losse aarde. Tomaten hebben bv echt geen baat bij koele bewaring: die liggen bij ons gewoon in een vergiet of een kartonnen doos. De worteltjes, rode bieten en pastinaken hebben elk hun emmer met zand, waarin we ze rechtop bewaren. Sla plukken we vers.
5.Omdat we geen koelkast hebben terwijl we toch een grote moestuin hebben, experimenteren we nu vaker met alternatieve manieren om oogsten te bewaren. De makkelijkste maar meteen ook de meest onecologische manier om oogst te bewaren is invriezen. Daarnaast experimenteren we met inmaken, drogen en fermenteren. Voor voorbeeldjes daarvan: rabarberfruitleer makkelijk gedroogd, vliergelei met chaikruiden, rode bessen ketchup, zelf zuurkool maken.
Heeft er nog iemand ideeën om koelkastloos door het leven te gaan? Wat zijn jullie ervaringen?
